Madde Detay
HÂKÎ, Mehmed Efendi
(d. 1172/1758-59 - ö. 1247/1831-32)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Asıl adı Mehmed'dir. Şiirlerinde Hâkî mahlasını kullandı. 19. yüzyılda Kilis’te yaşamış Hâkî mahlaslı başka bir şair daha olduğu için, Hâkî-i Kadîm diye anıldı. Doğum ve ölüm tarihleri hakkında yerel kaynaklar ile tezkireler arasında ciddi tutarsızlıklar vardır. Seyfeddin Başçıllar, Kilisli Divan Şairleri Antolojisi adlı kitabında şairin 1172/1758-59 yılında Kilis’te doğduğunu, 1822 yılında meydana gelen depremde yıkılan Kilis Kadı Camisi onarımına tarih düştüğünü ve 1807 yılında yapılan Aynönü Çeşmesine de bir kitabe yazdığını belirterek şairin 1832 yılında İstanbul’da vefat ettiğini söyler. Başçılar ayrıca Mehmed Hâkî Efendi’nin Kilisli Davut Ağaoğulları ailesinden olduğunu, ilk öğrenimini Uncuzade Hasan Efendi'den aldığını, medrese öğrenimini tamamlayarak Kilis Hindioğlu Camii Medresesi'nde ders verdiğini, İstanbul’a giderek önemli görevlerde bulunduğunu dile getirir (Başçıllar yty: 23). Fatîn ise Hâtimetü’l-eş‘âr’da Mehmet Hâkî Efendi’nin doğum tarihini vermez. Şairin Kilisli olduğunu, İstanbul'a gittiğini, İstanbul’da Defterdar Mektupçuluğu görevinde bulunduğunu ve 1172/1758-59 yılında vefat ettiğini ifade eder. Seyfeddin Başçıllar’ın şairin doğumu için verdiği 1172/1758-59 tarihi Fatîn ve Mehmet Tevfik’te ölüm tarihi olarak geçmektedir.
Başçıllar Kilis’te hâlen varlıklarını sürdüren iki esere düşülmüş tarih manzumelerini de şiir örneği olarak vermiştir. Bu iki kitabe Hâtimetü’l-eş‘âr ve Kâfile-i Şuarâ’da yoktur.
Fatîn, Mehmet Hâkî Efendi’nin mütevazı bir kişiliğe sahip olduğunu söyleyerek “Hâk ol ki Hudâ mertebeni eyleye âli” mısrasını delil olarak gösterir. Şairden “Kıtâ-gûlukla şöhret-şiâr-ı âvân-ı şu‘arâdandır” diye bahseder (Çiftçi yty.: 121). Mehmet Tevfik Efendi de Kâfile-i Şuarâsında Fatîn’in verdiği bilgileri tekrar ederek şairin mütevazı bir kişiliğe sahip olduğunu söyler.
Kaynakça
Başçıllar, Seyfettin (yty). Kilisli Divan Şairleri. İstanbul: Kilis Kültür ve Dayanışma Derneği Yay.
Çiftçi, Ömer (hzl.) (yty.). Hâtimetü’l-eş‘âr (Fatin Tezkiresi). www.kulturturizm.gov.tr [erişim tarihi: 25.09.2014]
Oğuz, Fatma Sabiha Kutlar- Müjgan Çakır- Hanife Koncu (hzl.) (2012). Mehmet Tevfik Efendi Kafile-i Şuarâ. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yay.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: DOÇ. HALİL İBRAHİM YAKAR
Yayın Tarihi: 17.10.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020
Eserlerinden Örnekler
Kadı Camii Tamir Kitabesi
Işbu Kâdi Câmii vâkıa-i zelzeleden
Pây-dâr olmadı çâk oldu o çâr erkânı
Sa'y idüp bu mütevellî Hacı Abdurrahmân
Avn-i Hak-ile olupdur buna bânî-i sânî
Geldi üçler söyledi Hâkî bu târîhte o zât
Eyledi câmi‘i ma'mûr dahi bu eyvânı (1238/1822-23)
(Başçıllar, Seyfettin (yty). Kilisli Divan Şairleri. İstanbul: Kilis Kültür ve Dayanışma Derneği Yay. 23.)
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Meslek | Görüntüle |
11 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
12 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
13 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | Avni Keçik | d. 1939 - ö. 20 Temmuz 2007 | Madde Adı | Görüntüle |
17 | Muhlis Salihoğlu | d. 27 Şubat 1948 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
18 | Okan Yüksel | d. 28 Eylül 1946 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |