HAYRETTİN

(d. 1899 / ö. ?)
çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hayrettin, 1899 yılında İran’ın Salmas şehrine bağlı Şekeryazı köyünde dünyaya gelmiştir. Bu köyde büyüyen Hayrettin’in babasının adı Şemsettin, annesinin adı Mahbey’dir. Babası İstanbul’a çalışmaya giden Hayrettin, köyündeki insanlar ailesini rahatsız ettiği için annesi ve kardeşleriyle birlikte komşu köy olan Şörük’e göçmüştür. Babası İstanbul’dan dönünce ikinci kez evlenmeye karar vermiştir. Bu durum üzerine Hayrettin, annesi ve kardeşlerini alarak Türkiye sınırında bulunan Urumiye şehrine, oradan Başkale’ye ve son olarak da 1930’lu yıllarda Van’ın İskele köyüne taşınmış ve bu köye yerleşmiştir. İskele köyünde geçimini çiftçilikle sağlayan âşık, Emine ile evlenmiştir. Evliliklerinden bir ay sonra askere alınmış ve askerliğini Bitlis’te yapmıştır. Sekiz çocuk babasıdır. Hayrettin’in vefat tarihi bilinmemektedir (Arvas 2005: 62).

Kendisine ait on bir şiiri olan ve on yedi türkülü hikâye bilen Âşık Hayrettin, bu hikâyeleri İran’daki kapı komşusu Âşık Behlülzade’den öğrenmiştir. Ercişli Emrah, Köroğlu’nun iki kolu, Âşık Mahmud, Seyfil Mülg ve Haydar Bey âşığın anlattığı hikâyeler arasındadır. Fehruz Şah, Sam-ı Neriman, Gara Hasan, Hamza Şahapgıran, Zaloğlu Rüstem, Şahizde İbrahim, Gan Galesi, Halit Bin Velit, Muhammet Hanife, Tahir ile Zühre ve Âşık Garip gibi hikâyleri ise unutmuştur. Öğrendiği hikâyeleri önce arkadaşlarına anlatmış, sonra küçük meclislere ve nihayet düğünlerle çevre köylere kadar ulaşmıştır. Âşık Hayrettin, İran’da oluşturduğu şiirlerinde Hayrettin, Türkiye’deki şiirlerinde ise Elanur mahlasını kullanmıştır. Saz çalmayı bilmeyen âşık, ustası Âşık Behlülzade’nin dışında Posoflu Müdami, Kasım, Celali ile tanışmıştır. Âşık Hayrettin’in koşma şeklinde yazdığı, sevgiliyi ve aşkını anlatan güzelleme türündeki şiiri, kafiye uyumu yanında “Saran dilberin candan etmesi” gibi özgün ifadelerine örnek olarak verilebilir (Arvas 2005: 62-63).

Kaynakça

Arvas, Abdulselam (2005). Van Âşıklık Geleneği İnceleme Metin. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ZEYNEP SAFİYE BAKİ NALCIOĞLU
Yayın Tarihi: 24.07.2019
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TABİB/TABİBÎ, Ebubekir Abayd. 1928 - ö. 30.06.2009Doğum YeriGörüntüle
2ELİF EDNA/ELİF ANA, Elif Türkyılmazd. ? - ö. 1940?Doğum YeriGörüntüle
3ÇELİK OZAN, Murat Çelikd. 25.04.1952 - ö. 2010Doğum YeriGörüntüle
4UMUR, Osman Önderd. 1899 - ö. 09.05.1976Doğum YılıGörüntüle
5Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934Doğum YılıGörüntüle
6Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996Doğum YılıGörüntüle
7UMUR, Osman Önderd. 1899 - ö. 09.05.1976Ölüm YılıGörüntüle
8Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934Ölüm YılıGörüntüle
9Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996Ölüm YılıGörüntüle
10UMUR, Osman Önderd. 1899 - ö. 09.05.1976MeslekGörüntüle
11Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934MeslekGörüntüle
12Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996MeslekGörüntüle
13UMUR, Osman Önderd. 1899 - ö. 09.05.1976Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16UMUR, Osman Önderd. 1899 - ö. 09.05.1976Madde AdıGörüntüle
17Cəfər Cabbarlıd. 22 Mart 1899 - ö. 31 Aralık 1934Madde AdıGörüntüle
18Müstecib Ülküsald. 1899 - ö. 10 Ocak 1996Madde AdıGörüntüle