İBRAHİM, İbrahim Hakkı

(d. ?/? - ö. ?/?)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı İbrahim Hakkı olup şiirlerinde İbrahim mahlasını kullanmıştır. Fahri Bilge derlemeleri sayesinde haberdar olunan âşık, Kayseri’nin Konukboğan Mahallesi’ndendir. Kayseri’nin Miraboğulları ailesine mensuptur (Çapraz 2008: 315). Hayatı hakkında daha fazla bilgi bulunmamaktadır. Ermeni bir komşusu için söylemiş olduğu koşmadan hareketle kendisinin henüz Ermeniler ile birlikte bulunulan 19. yüzyılda yaşadığı söylenebilir. İbrahim, Kırşehir’de vergi memurluğunda bulunmuştur (Çapraz 2008: 294). Kayseri’de vefat etmiştir (Çapraz 2008: 315). Ölüm tarihi bilinmemektedir.

Fahri Bilge’ye ait defterde İbrahim’e ait on koşma ve dört destan bulunmaktadır (Çapraz 2008: 315-323). Şiirlerinde kullandığı dil ve üsluba bakıldığında az çok medrese tahsili gördüğü anlaşılan İbrahim’in âşıklık geleneğinin icaplarından hangilerine sahip olduğu bilinmemektedir. Fakat kendisinin bu tarza bağlı olarak sanatını icra ettiği düşünülebilir. Şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimeleri sık ve yerinde kullanan âşıkta yöresel söyleyişlerle de karşılaşılır. Olaylara hakikat perdesi ardından bakan İbrahim’in şiirlerinde oldukça gerçekçi bir ifade şekli vardır. Koşmalarında genellikle günlük yaşamına bağlı gerçekleri dile getiren âşığın şiirlerinde hiciv ön plandadır. Bu anlayışla Fahri Bilge defterinde kendisiyle aynı mahallede oturan Ermeni komşusu, oğlunun kayınpederi ve kız kardeşi için muhtelif vesilelerle söylenmiş koşmaları bulunmaktadır (Çapraz 2008: 318-319, 321-322). Dinî içeriğe sahip olan diğer koşmalarındaysa, insanlara birtakım öğütler verilmektedir. Ona ait olan destanlardan ikisinde Allah’ın varlığı, birliği, yüceliği ve kudreti konu edilmiştir. "Kayseri Destanı" başlığı taşıyan destanında Kayseri’nin övgüsü ele alınırken; diğer destanında Erciyes’in eteğinde bulunan Karacaviran/Karacaören adı verilen bağlık, bahçelik bir mevkiin tasviri yapılmıştır. Destanlarında anlatım tutumu bakımından bilgilendirmeye yönelik işleyiş tarzının ön planda olduğu görülmektedir.

Kaynakça

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ERHAN ÇAPRAZ
Yayın Tarihi: 09.09.2013
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Kayseri Destanı 

Âb u havâsını hûb kıldı Hudâ

Söylenir şöhret ü şânı Kayseri

Kırklar nazargâhı gâzî şühedâ

Menbâ’-ı evliyâ kânı Kayseri

 

Feyz-i enbiyâdan olurlar fahhâl

Pençe-i Hayder’dir a’dâya kattâl

Sülâle-i resûl Şehîd-i Battâl

Gâzîlerin pehlivânı Kayseri

 

İmâmı emîri sultânı mevcûd

Silsile-i şehîd bürhânı mevcûd

Çok pîrler erenler her yanı mevcûd

Gizli gizli var sultânı Kayseri

 

Her seher açılır hâcet kapısı

Hikmet-i Hudâ’nın kudret yapısı

Bâb-ı rızâ için bekler hepisi

Asiyâ’nın âbidânı Kayseri

 

Burc-ı evliyâdır derûn-ı hisâr

Hesâbı bilinmez gâzî şehîd var

Din bâbında zâhir olur Zülfekâr

Hak yolunda döken kanı Kayseri

 

Zükûr ü inâsı tanır harâmı

Ehl-i Kur’ân olur cümle imâmı

Ulemâsı misl-i kudret hümâmı

Fenn ü ilmin kahramanı Kayseri

 

Çok nimetin yedim helâl et vatan

Yevmü’l-kıyâm çeşmin görmesin giryân

Cümlemiz belâdan saklamış Sübhân

Gönüllerin şem’a-dânı Kayseri

 

İbrahim eyliyor dîdâr davasın

Hidâyet bâbının tuttu halkasın

Boyun büker bekler Hakk’ın rızasın

Hamd Yezdân’a eyler fânî Kayseri

 

Çapraz, Erhan (2008). Fahri Bilge Defterleri Işığında Kayseri ve Yöresi Halk Şairleri. Kayseri: Laçin Yay. 317.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İSMAİLd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969Doğum YeriGörüntüle
3KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İSMAİLd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969Doğum YılıGörüntüle
6KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7İSMAİLd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969Ölüm YılıGörüntüle
9KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10İSMAİLd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969MeslekGörüntüle
12KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?MeslekGörüntüle
13İSMAİLd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İSMAİLd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17CELÂL, Celâleddin Avkovand. 1908 - ö. 29.11.1969Madde AdıGörüntüle
18KALBÎ/SÜLEYMAN, Süleyman Ekicid. 1982 - ö. ?Madde AdıGörüntüle