İLTİFAT DAVUDÎ

(d. 04.04.1967 / ö. -)
ses sanatçısı
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İltifat Davudî, 4 Nisan 1967’de Zencan’ın Hürremdere ilçesinin Erhan köyünde doğmuştur. Zencan âşık muhitinin usta âşıklarından birisi olan Âşık Gülab Ali Davudî’nin oğludur (www.mrbkarimi.blogfa.com; Kafkasyalı 2009: 179). 7 yıl Hürremdere’de ilköğretim eğitimi alan İltifat, babasının âşık olması sebebiyle kendisini âşıklık geleneğinin içinde bulur. 9 yaşında babasından saz çalmayı öğrenir ve ondan âşık edebiyatı eğitimi almaya başlar (Kafkasyalı 2009: 179). Sonrasında Âşık Kulu Cevadî ve Dr. Esedullah Hicazî’den âşıklık edebiyatı; orkestra şefi olan Kambi Rahimî ve Bağır Saurayî’den de nota ve makam eğitimi alarak eğitimini tamamlar ve âşıklığa başlar (www.mrbkarimi.blogfa.com; Kafkasyalı 2009: 179). Ancak İltifat Davudî, bu ustaları dışında Tebrizli âşıklardan Âşık Abdulali Nuri, Âşık Hasan İskenderî, Âşık Hüseyin Namverî ve Âşık Hüseyin Tebrizî ile Ilhıcılı Âşık Yedullah Eyvezpur’un şiirlerinden etkilendiğini ve onların da kendisinin ustaları olduğunu söylemektedir (www.mrbkarimi.blogfa.com).

Âşıklığı yanında bir ses sanatçısı da olan İltifat Davudî, âşıklığa başladıktan sonra Hürremdere, Zencan ve Tebriz başta olmak üzere İran’ın birçok şehrinde âşık müziği programları yapar (Kafkasyalı 2009: 179). Babasının yanında Zencan radyosunda programlara katılan İltifat Davudî, 1993’de Tahran radyosunda yaptığı âşık programı ile ününü İran’ın birçok şehrine taşıma fırsatı yakalar (www.mrbkarimi.blogfa.com). 2001 yılında Zencan’da “Kerem ile Aslı Destanı”nı tiyatrolaştırır. Tiyatroda kendisi de oynar. Böylece bir âşık destanı, tiyatro oyunu olarak halka gösterilir (www.mrbkarimi.blogfa.com).

2008 yılından itibaren bireysel olarak birkaç yıl Zencan radyosunda program yapmaya başlayan İltifat Davudî, 2011 yılında Zencan televizyon kanalında “El Sözü” adında program yapmaya başlar ve hâlâ da bu programı yapmaya devam eder (www.mrbkarimi.blogfa.com). İltifat Davudî’yi Zencan’ın diğer âşıklarından ayıran özelliği, onun aynı zamanda bir halk bilimi araştırmacısı olmasıdır. Günümüzde Zencan’da en fazla masal anlatabilen âşıklardan birisi kabul edilen İltifat Davudî, “Abbas Mirza Masalı”nın İran Türklerindeki tüm varyantlarını toplamış ve yayımlamak üzere çalıştığını söylemektedir (www.mrbkarimi.blogfa.com). Biri Zencan’da diğeri de Hürremdere’de iki âşık kurultayı toplayan İltifat Davudî, günümüzde Zencan’da yaşamakta ve şiirlerinde “Âşık İltifat ve İltifat” mahlaslarını kullanmaktadır.

Zencan âşık muhitinin meşhur âşıklarından birisi kabul edilen Âşık İltifat Davudî, geleneksel âşıklık eğitiminin yanında aldığı modern müzik eğitimi ile aynı zamanda ses sanatçısıdır. Babası başta olmak üzere ustalarından öğrendiği “usta malı” şiirler ve öğrendiği destanlar sayesinde şiir yaratmaya başladığı söylemektedir (www.mrbkarimi.blogfa.com). Şiirlerinde bireysel olduğu kadar toplumsal konulara da yer veren İltifat Davudî, “olmuya” redifli şiirinde yaşadığı topraklarda yaşanan sıkıntıların sona ermesini ve halkının yüzünün gülmesini ister (Kafkasyalı 2009: 180). Önce Zencan, sonrasında da ise yaptığı programlar ölçüsünde İran’ın birçok bölgesinde ün kazanan İltifat Davudî’nin en çok sevilen türküleri, “Senindir Oğlum” ve “Ayrı Düştüm” olmuştur (Kafkasyalı 2009: 179).

Bir diğer şiiri ise Zencan’ın Vehistan köyü ile ilgilidir. Geçmişte “âşıklar bulağı” olarak bilinen bu köyün halkı, İslam Devrimi’nden sonra yaşanan ekonomik sebepler dolayısıyla köylerini terk ederler. Zencanlı âşıklar ise Zencan bölgesinde en çok âşık yetiştiren bu köyü yâd etmek için “âşık yığıncağı” adını verdikleri toplantılarını bu köyde tertip ederler. İltifat Davudî, “eyler” redifli şiirinde “Bu gözel yüz hesret galıb elinde/ El oba görüşmür, yaz elden gedir” diyerek bu köy hakkındaki duygu ve düşüncelerini, eskiden kaynayan bulağın günümüzde nasıl kuruduğunu dile getirir (www.mrbkarimi.blogfa.com). Zencan âşık muhitinin en önemli âşıklarından birisi kabul edilen, ayrıca beğenilen bir ses sanatçısı olan Âşık İltifat Davudî, günümüzde Zencan âşık muhitinin önemli temsilcilerindir.

Kaynakça

http://mrbkarimi.blogfa.com/post/79 [erişim tarihi: 05.01.2019].

Kafkasyalı, Ali (2009). İran Türkleri Âşık Muhitleri. 2. Baskı. Erzurum: Salkımsöğüt Yay.

Razzaghî, Mohammad (2018). Zengan Âşıklık Geleneği ve Zenganlı Âşık MüslümYayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FAZIL ÖZDAMAR
Yayın Tarihi: 21.01.2019
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NOKSANÎ, Mustafa Yalçınkayad. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MAHKUMÎ/CAN İLHAN, Ümit Can İlhand. 1958 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NOKSANÎ, Mustafa Yalçınkayad. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6MAHKUMÎ/CAN İLHAN, Ümit Can İlhand. 1958 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7NOKSANÎ, Mustafa Yalçınkayad. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
8BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
9MAHKUMÎ/CAN İLHAN, Ümit Can İlhand. 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
10NOKSANÎ, Mustafa Yalçınkayad. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12MAHKUMÎ/CAN İLHAN, Ümit Can İlhand. 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NOKSANÎ, Mustafa Yalçınkayad. 1934 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15MAHKUMÎ/CAN İLHAN, Ümit Can İlhand. 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle