İRFANÎ, Gürünlü

(d. ?/? - ö. ?/?)
Âşık
(Âşık / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı bilinmeyen İrfanî, Sivas’ın güçlü âşıklarından birisidir. 18. yüzyılın son çeyreğinde Gürün’ün Çevirme köyünde doğmuş, 19. yüzyılın ortalarında vefat etmiştir. Babaahmetler sülalesindendir. Bazen ticaret dolayısıyla Kahramanmaraş ve Gaziantep’e gittiği bunun dışında genellikle ömrünü köyünde geçirdiği söylenir. Çevresinde çok sevilip sayılan birisi olarak bilinmektedir. Asıl adı Hacı olduğundan çevresinde “Hacı Baba” olarak tanınmıştır (Deniz 1983: 8-9; Güney 1980: 110-111; Kocatürk 1963: 271; Onk 1979: 8687-8691; Uğur 1948: 49).

Şiirleri teknik yönden oldukça kuvvetlidir. Pek çok şiiri, Çıldırlı İrfanî ve Erzurumlu Emrah’ınkilerle karışmıştır. Türkçeyi kullanmada ve ele aldığı konuyu yansıtmada son derece başarılıdır. Bilinen on beş kadar şiiri vardır (Aslan 1980: 23-34). Ancak şiirlerinin tamamının yer aldığı bir cönkün Prof. Dr. M. Kaya Bilgegil’de olduğu söylenir. Şiirlerinde tabii bir üslup hâkimdir ve zorlama yoktur (Aslanoğlu 1977: 23-26).

 

Kaynakça

Aslan, Ensar (1980). “İrfanî”, Köz. 5 (8): 23-34.

Aslanoğlu, İbrahim (1977). “İrfanî”, Sivas Folkloru. 51 (5): 23-26.

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları. C. 1. Ankara: Sivas Valiliği Yay. 

Deniz, Rasim (1983). “Çıldırlı İrfanî Hoca”, Erciyes. 69 (9): 12-15.

Deniz, Rasim (1983). “İrfanîler”, Erciyes. 66 (6): 8-9.

Güney, Eflatun Cem (1980). Halk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Varlık Yay. 

Kocatürk, Vasfi Mahir (1963). Saz Şiiri Antolojisi. Ankara: Ayyıldız Matbaası. 

Onk, Nizamettin (1979). “İrfanî Hoca”, Türk Folklor Araştırmaları. 359 (6): 8687-8691.

Uğur, Sait (1948). İçel Folkloru. C. 3. Ankara: CHP Halkevi Yay. 

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Eğitim, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. DOĞAN KAYA
Yayın Tarihi: 27.11.2014
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Aklı Zaildir

Bir şuhı canana meyil vereli

Görenler der, gene aklı zâildir

Kendini bilmezler zemmeyler beni

Hiç demezler, bir Türkmene maildir

 

Beni derde saldı o kaşı keman

İsterim nuş edem, vermedi aman

Derler can evinde ol huri gılman

Gamzeleri cellat, gözü hâildir

 

Meftûnu olalı o vefasızın

Daim kastındadır bu şirin canın

Bu Sefil İrfânî kulundur senin

Yüz çevirmez her ne dersem kâildir

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Eğitim, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı. 557.

Turnalar

Gökte uçan bölük bölük turnalar

Yok mu sizin meskeniniz, iliniz?

Mevla'yı seversen arzuhal eyle

Uğrar ise dost iline yolunuz

 

Coşkun sular gibi çağlayamadım

Gitti kömür gözlüm, eğleyemedim

Elden ar ettim de, ağlayamadım

 

İrfânî der, elim daldan üzüldü

Ak gerdana çifte benler düzüldü

Ta ezelden takdir böyle yazıldı

Felek büktü kemendimiz, belimiz

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Sivaslılar Eğitim, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı. 558.

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FAKİR, Rıza Karahand. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2YUSUFd. 1767 - ö. 1807Doğum YeriGörüntüle
3İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FAKİR, Rıza Karahand. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5YUSUFd. 1767 - ö. 1807Doğum YılıGörüntüle
6İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7FAKİR, Rıza Karahand. 1948 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8YUSUFd. 1767 - ö. 1807Ölüm YılıGörüntüle
9İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10FAKİR, Rıza Karahand. 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11YUSUFd. 1767 - ö. 1807Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13FAKİR, Rıza Karahand. 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14YUSUFd. 1767 - ö. 1807Madde AdıGörüntüle
15İLYASÎ, İlyas Sarıateşd. 25.02.1963 - ö. ?Madde AdıGörüntüle