METİNÎ, Ali Metin

(d. 1926/1930? / ö. 2006)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ali Metin’dir. Yıldız’a göre 1930, Kaya’ya göre 1926’da Sivas’ın Divriği ilçesine bağlı Şahin köyünde doğmuştur. Babasının adı Haydar, annesinin adı Elif’tir. Şiirlerinde Metinî mahlasını kullanır. Mahlasını, ustası ve amcası olan Battal Karababa verir. İlkokulu köyünde okumuş (1942), askere gidinceye kadar rençberlik yapar. 1944’te evlendikten bir yıl sonra eşi ve kızı vefat eder. Askerlik hizmetini Antakya’da Kadirli’de (1950-1953) yapar. 1956’da ikinci defa evlenir, bu evlilikten Şemseddin ve Hüseyin Gazi adında iki oğlu olur. 1966’da İstanbul’a taşınır, SSK Hastanesine hasta bakıcı olarak işe girer. 1979’da emekli olmuştur. Ali Metin, aynı zamanda “dede”dir. Alevi kültürünü oldukça iyi bilir ve yaşar. Sayısız cem yönetmiştir. Pek çok usta malı deyiş bilmektedir. Gücü yettiğince Hüseyin Andal’ın dedelik-taliplik ilişkisi olan köylere gitmiştir. Saz çalabilen Metinî, önceleri usta malı deyişler söylerken daha sonra kendi deyişlerini çalıp söylemeye başlar. Şiirleri çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanır. Beş adet plağı bulunmaktadır. 2006’da vefat eden Ali Metin’in mezarı Şahin köyündedir (Yıldız 2003: 664; Kaya 2009: 130).

Metinî; ölçü, kafiye, ayak ve işlediği konuyu yansıtma açısından oldukça başarılıdır. Şiirleri, genellikle Alevi inancını yansıtan konulardır. Saz çalmaya 1942’de başlayan âşığın saz ustası, amcası Battal Karababa’dır. Meşhur Deli Derviş Ayağı’nı da yine ondan öğrenir. Ancak Âşık Veysel’den ve Gaziantepli Hasan Hüseyin’den etkilenir. Kendisi de Mahmut Erdal ve Feyzullah Çınar’ı etkiler. Çamşıhı yöresine has ezgiyi otantik özellikleriyle çalan bir ozandır. Yanık ve dokunaklı bir sesi vardır. Önceleri Yunus, Pir Sultan, Nesimî ve Viranî’den usta malı deyişler okurken askerlikten sonra saz eşliğinde kendi deyişlerini de söylemeye başlar. Alevi âşıklar hakkında oldukça fazla bilgisi vardır. Almanya’da konserler verir. 1970’de İstanbul Radyosunda mahallî sanatçı olarak çalışmıştır. Otuz kadar 45’lik plak ve 1977’ten itibaren doldurduğu kasetlerin sayısı 30 kadar vardır. Şiirlerinin bir kısmının ve Alevi kültürünün ayrıntılarıyla yer aldığı Pençe-i Âl-i Aba adlı bir kitabı vardır (Kaya 2009: 130). Kaya eserinde âşığın, “Çamşıhı Elleri, Allah Bir Muhammed Ali Yazılı, Nefsi Öldürmeden Namaz Kılamam, Ordum, El Bel Dil, Güle Benzersin, Muhammed Ali Çağırır” (Yıldız, 2003: 664-665; Kaya 2009: 131-134) şiirlerine yer verir. Âşığın Alevi-Bektaşi geleneğinde önemli yer eden nefesleri mevcuttur. Dili sade ve anlaşılırdır. Ali Metin hakkında Şengül Gülçiçek tarafından 1997’de “Âşık Ali Metin’in Hayatı Felsefesi ve Şiirleri” adlı lisans bitirme tezi hazırlanmıştır.

Kaynakça

Gülçiçek, Şengül (1997). Âşık Ali Metin’in Hayatı Felsefesi ve Şiirleri. Lisans Tezi. İstanbul: İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Ses Eğitimi Bölümü.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri. C. 4. Sivas: Önder Matbaacılık.

Metin, Ali (1992). Pence-i Âl-i Aba. İstanbul: Kişisel Yay.

Özhan, Mevlüt vd. (1992). Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şiirler Antolojisi. İstanbul: Kitap Matbaacılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. EMİNE ÇAKIR
Yayın Tarihi: 21.08.2019
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Pence-i Âl-i Abaİstanbul / Kişisel Yay.1992Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797Doğum YeriGörüntüle
2Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998Doğum YeriGörüntüle
3CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797Doğum YılıGörüntüle
5Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998Doğum YılıGörüntüle
6CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797Ölüm YılıGörüntüle
8Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998Ölüm YılıGörüntüle
9CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797MeslekGörüntüle
11Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998MeslekGörüntüle
12CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
13VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797Madde AdıGörüntüle
17Özkan Yalçınd. 1949 - ö. 17 Mart 1998Madde AdıGörüntüle
18CİVANÎ, Mustafa Orald. 1943 - ö. ?Madde AdıGörüntüle