MUHYÎ, Muhyî Mehmed Çelebi

(d. ?/? - ö. 1005/1596)
divan şairi, danişment
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Niğde’de doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Mehmed Çelebi, öğrenimini tamamladıktan sonra danişment oldu. Gelibolulu Âli’nin ders arkadaşıdır. Ebussuûd Efendi’nin oğlu Ahmed Çelebi’den mülazım oldu. Değişik yerlerde kadılık görevinde bulundu. Genç yaşında 300 akçe ile baş kadılığa tayin edildi (İsen 1994: 325). Edirne kadısı oldu. Edirne kadısı iken 1005/1596 tarihinde vefat etti.

Tezkirelerde Muhyî’nin şiir ve inşâda usta olduğu; Arapça, Farsça ve Türkçe şiirler yazdığı, pek çok kaside ve gazeli olduğu, özellikle de mesnevide tanındığı söylenir. Şiirlerindeki manalar orijinaldir (Hasan Çelebi 2009: 270). Künhü’l-Ahbâr’da nakledilen şu anekdot şiirlerinin başarısını göstermesi bakımından önemlidir. Gelibolulu Âli’nin bildirdiğine göre Muhyî, 970/1563 tarihinde bir gece âşık oldu ve âşık olduğu kişiye,

Gezerken yâr ben bîmâr ile âheste âheste

Didiler kim ölümlü oldı cânun gezdürür haste

matlalı gazeli yazdı. Bu gazele o devirde yaşayan 30 kadar şair nazire söyledi. Nazire yazanlar arasında Bâkî de vardır. (İsen 1994: 325) Biyografik kaynaklarda Muhyî’nin Leylâ ile Mecnûn mesnevisi yazdığı söylense de bu eseri ve şiirleri hakkında bilgi mevcut değildir.

Kaynakça

https://www.yazmalar.gov.tr/tarama.php?cmd=liste&ss=3 [erişim tarihi: 08.02.2014]

Eyduran-Sungurhan, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-şuarâ. http:// ekitap. kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215416/h/giris.pdf . [erişim tarihi: 07.02.2014].

Eyduran-Sungurhan, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-şuarâ. B. Tenkitli Metin. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 07.02.2014].

İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Alî, Künhü'l-ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-şuarâ. http:// ekitap. kulturturizm.gov. tr /dosya/1-215416/h/giris.pdf . [erişim tarihi: 07.02.2014].

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’ârâsı (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü'l-A’lâm. 4.C. İstanbul.

Tuman, Mehmet Nail (2001). Tuhfe-i Nâilî. Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. FİLİZ KILIÇ
Yayın Tarihi: 21.02.2014
Güncelleme Tarihi: 31.10.2020

Eserlerinden Örnekler

Reh-i ışk içre idersem n’ola da’vâ-yı kadem

Nûh yaşından urur merdümek-i dîdem dem

Sen lebi âb-ı hayâtı koçan ölmez dirler

Ahdüm olsun seni cânâ koçayum ölmez isem

Yâr ellerle yabanlarda el oyunın oynar

Çekdirür âşık-ı pâmâl olana derd ü elem

Tâb-ı meyden rûh-ı sâkîde olan katre-i mey

Görinür gözüme berk-i gül-i terde şebnem

Her gazel kim okudı Muhyî ruhun vasfında

Başladı şevk ile tahrîre anı nây-ı kalem

(Eyduran-Sungurhan, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-şuarâ. B. Tenkitli Metin. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 07.02.2014]. 271).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940Doğum YeriGörüntüle
2ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954Doğum YeriGörüntüle
4MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940Doğum YılıGörüntüle
5ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954Doğum YılıGörüntüle
7MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940Ölüm YılıGörüntüle
8ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954Ölüm YılıGörüntüle
10MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940MeslekGörüntüle
11ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954MeslekGörüntüle
13MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MUHAMMED ALİ, Mehmet Ali Arıkand. 1866 - ö. 03.09.1940Madde AdıGörüntüle
17ZAMÎRÎ, İsmail Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954Madde AdıGörüntüle