SÂ’İLÎ/SÂLİKÎ, Mehmed Efendi

(d. ?/? - ö. 960/1553)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed olan Sâ’ilî Yenişehirli’dir. İlim ve marifet öğrenmeye hevesli, tasavvufla meşgul ve çok çalışkan biridir. Halvetîlik tarikatına mensuptur. Karamânî isimli, yaptığı kötü işlerle bilinen bir şeyhin yanındayken yapılan teftişte sûfîler hakkında konuşup onlara saldırmış fakat sonradan dönemin şeyhü’l-islamı olan Ebu’s-suûd Efendi’nin yanına gidip kendini affettirmiştir. Lakin bu mesele Sâ’ilî üzerinde derin yaralar bırakmış ve olanları zihninden atamadığı için kısa süre sonra aklî dengesini kaybetmiştir. Bunun üzerine Sâ’ilî dârü’ş-şifâ’ya yatırılmış ve orada zincire vurulmuştur. Kullandığı ilaçlar fayda vermemiş, tabiplerin uğraşlarına rağmen kısa bir süre sonra vefat etmiştir (960/1553). Âşık Çelebi’nin naklettiğine göre; kâtipler zümresinden ve dönemin bilginlerinden Şirâzî isimli yakın arkadaşı, ölümünden bir gün önce Dârü’ş-şifâ’ya Sâ’ilî’yi ziyarete gitmiş ve onu bu hale nasıl düştüğü konusunda azarlarlarken “be dîvâne” dediğinde Sâ’ilî, “Beni küçümseyerek deli deme, asıl deli sensin çünkü aklın vardır.” mânâsına gelen Dîvâne mehân merâ be-hârî / Dîvâne tuyî ki akl dârî beytiyle cevap vermiştir (Kılıç 2010: 942). 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Öztürk, Ali (2003). XVI. Yüzyıl Halvetî Şiirinde Din ve Tasavvuf, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE.

Öztürk, Ali (2005). Halvetiyye Tarikatına Mensup XVI. Yüzyıl Divan Şairleri Üzerine Bir İnceleme, Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, S. 15.

Sungurhan-Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi,Tezkiretü'ş-Şu’arâ http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 23.02.2014
Güncelleme Tarihi: 06.06.2022

Eserlerinden Örnekler

Katre katre sînem üzre eşk sanma ey püser

Âteş-i hicrân ile sînem kabardı ser-te-ser 

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 942).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÂŞİD, Nâşid Safvet Efendid. 1827 - ö. 1855 ds.Doğum YeriGörüntüle
2HADİCE BACId. 1865 - ö. 1936Doğum YeriGörüntüle
3MAHZÛNÎ MUHARREM BABAd. ? - ö. 1867/1869?Doğum YeriGörüntüle
4NÂŞİD, Nâşid Safvet Efendid. 1827 - ö. 1855 ds.Doğum YılıGörüntüle
5HADİCE BACId. 1865 - ö. 1936Doğum YılıGörüntüle
6MAHZÛNÎ MUHARREM BABAd. ? - ö. 1867/1869?Doğum YılıGörüntüle
7NÂŞİD, Nâşid Safvet Efendid. 1827 - ö. 1855 ds.Ölüm YılıGörüntüle
8HADİCE BACId. 1865 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
9MAHZÛNÎ MUHARREM BABAd. ? - ö. 1867/1869?Ölüm YılıGörüntüle
10NÂŞİD, Nâşid Safvet Efendid. 1827 - ö. 1855 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HADİCE BACId. 1865 - ö. 1936Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12MAHZÛNÎ MUHARREM BABAd. ? - ö. 1867/1869?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NÂŞİD, Nâşid Safvet Efendid. 1827 - ö. 1855 ds.Madde AdıGörüntüle
14HADİCE BACId. 1865 - ö. 1936Madde AdıGörüntüle
15MAHZÛNÎ MUHARREM BABAd. ? - ö. 1867/1869?Madde AdıGörüntüle