ABDÎ

(d. ?/? - ö. 1536/943)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Abdülvehhab olan 16. yy. ın tanınmış şairlerinden Abdî Bursalıdır. “İslî Abdî” lakabıyla şöhret kazanmıştır. Âşık Çelebi ayrıca Sarık lakabıyla tanındığını da belirtir. İlim tahsiline başlayan Abdî, Kâdirî Efendi’den mülâzım olmuş, sonra Bursa’da Hamza Bey medresesine müderris olmuştur. Kâdirî Efendi’nin desteğiyle Ebussuud Efendi’nin İstanbul kadılığı döneminde niyâbet hizmetine getirilmiştir. Daha sonra yetmiş akçe ile Menemen kadısı olmuştur. Abdî Efendi, Bursa Evkâf-ı Salâtîn muhâsebesini teftiş ettiği bir sırada vefat etmiştir( 943 / 1536).

Abdî’nin Divan’ı yoktur. Ancak tezkirelerde şairin şiirleriyle ilgili olarak övgü içeren ifadeler vardır. Abdî bazı şiirlerini mahlassız yazdığı için şiirleri bazı şairlerin şiirleriyle karıştırılmıştır. Örneğin aşağıdaki gazeli İbn-i Kemâl’in şiirleriyle karıştırılmıştır.

Maraz-ı ışkı gör şifâ yerine

Ala gör derdini devâ yerine

 

Bana sevdâ-yı zülfün âhir-i kâr

Kara çul giydürür kabâ yerine

 

Yüzüme bakmadan geçüp gitme

Sög begüm bârî merhabâ yerine

 

Müft mesken sanur cihânı kişi

Nakd-ı ömrin virür kirâ yerine

Sadettin Nüzhet Ergün, Türk Şairlerinde, beş şiirini yayımlamıştır.

Abdî Çelebi’nin önemli özelliklerinden biri onun güzellere olan düşkünlüğüdür. Bu konuda tezkirelerde onunla ilgili bazı hikâyeler anlatılmaktadır. Bunlardan biri ölümünün Lâmii ile aralarında Tatar Memi adındaki bir güzelle ilgili olarak cereyan eden bir hadisenin neticesinde hicivleşme ve bunun sonundaki bedduadan dolayı olduğuna dairdir.

Kaynakça

Atlansoy, Kadir (1998) Bursa Şairleri, Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografisi. Bursa: ASA Yay. 

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latifî Tezkiretü'ş-Şuara ve Tabsıratü'n-Nüzemâ. Ankara: AKM Yay. 

Ergun, S. Nüzhet (1945). Türk Şairleri. C. I. 

İsen, Mustafa (1994). Gelibolulu Âlî Künhü’l-Ahbar’ın Tezkire Kısmı.  Ankara: AKM Yay. 

Kayabaşı, Bekir (1996). Kafzade Faizî'nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 

Kılıç, Filiz (1994). Âşık Çelebi Meşâirü'ş-Şuara, İnceleme-Tenkitli Metin.  Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmet  Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001) Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Riyâzî. Riyazü'ş-Şuarâ. Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 8807. 81a.

Sungurhan, Aysun (hzl.). Kınalızâde Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0)

Sungurhan, Aysun(hzl.) Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215418/h/metin.pdf)


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TUĞLUK
Yayın Tarihi: 06.01.2014

Eserlerinden Örnekler

 

 Yaş döküp âh eyleyüp ol mâhı cüst ü cûdayın

 Hidmetüm eksük degül gâh oddayın geh sudayın


Ol perî aşkında bir mahrem bulunmadı bana

 Kendü kendümle delüler gibi güft ü gûdayın


Aslı vardur bana dirlerse neheng-i Nîl-i aşk

Kim batup gözüm yaşına gice gündüz sudayın


Âlemin gördüm ziyâna degmez imiş assısı

Çekdüm el sûd u ziyandan fâriğ u âsûdeyin

Ergun, Sadeddin Nüzhet (1945). Türk Şairleri. C. I. 179.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08Doğum YeriGörüntüle
2ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89Doğum YeriGörüntüle
3SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622Doğum YeriGörüntüle
4ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08Doğum YılıGörüntüle
5ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89Doğum YılıGörüntüle
6SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622Doğum YılıGörüntüle
7ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08Ölüm YılıGörüntüle
8ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89Ölüm YılıGörüntüle
9SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622Ölüm YılıGörüntüle
10ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08MeslekGörüntüle
11ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89MeslekGörüntüle
12SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622MeslekGörüntüle
13ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÂZERÎ, İbrahim Bursalıd. ? - ö. 1707-08Madde AdıGörüntüle
17ŞEVKÎ, Çömez-zâde Mehmed Şevkî Efendid. ? - ö. 1688-89Madde AdıGörüntüle
18SUBHÎ, Abdullah Subhî Efendid. ? - ö. 1622Madde AdıGörüntüle