ABDÎ

(d. ?/? - ö. 943/1536)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Abdülvehhab olan 16. yy. ın tanınmış şairlerinden Abdî Bursalıdır. “İslî Abdî” lakabıyla şöhret kazanmıştır. Âşık Çelebi ayrıca Sarık lakabıyla tanındığını da belirtir. İlim tahsiline başlayan Abdî, Kâdirî Efendi’den mülâzım olmuş, sonra Bursa’da Hamza Bey medresesine müderris olmuştur. Kâdirî Efendi’nin desteğiyle Ebussuud Efendi’nin İstanbul kadılığı döneminde niyâbet hizmetine getirilmiştir. Daha sonra yetmiş akçe ile Menemen kadısı olmuştur. Abdî Efendi, Bursa Evkâf-ı Salâtîn muhâsebesini teftiş ettiği bir sırada vefat etmiştir( 943 / 1536).

Abdî’nin Divan’ı yoktur. Ancak tezkirelerde şairin şiirleriyle ilgili olarak övgü içeren ifadeler vardır. Abdî bazı şiirlerini mahlassız yazdığı için şiirleri bazı şairlerin şiirleriyle karıştırılmıştır. Örneğin aşağıdaki gazeli İbn-i Kemâl’in şiirleriyle karıştırılmıştır.

Maraz-ı ışkı gör şifâ yerine

Ala gör derdini devâ yerine

Bana sevdâ-yı zülfün âhir-i kâr

Kara çul giydürür kabâ yerine

Yüzüme bakmadan geçüp gitme

Sög begüm bârî merhabâ yerine

Müft mesken sanur cihânı kişi

Nakd-ı ömrin virür kirâ yerine

Sadettin Nüzhet Ergün, Türk Şairlerinde, beş şiirini yayımlamıştır.

Abdî Çelebi’nin önemli özelliklerinden biri onun güzellere olan düşkünlüğüdür. Bu konuda tezkirelerde onunla ilgili bazı hikâyeler anlatılmaktadır. Bunlardan biri ölümünün Lâmii ile aralarında Tatar Memi adındaki bir güzelle ilgili olarak cereyan eden bir hadisenin neticesinde hicivleşme ve bunun sonundaki bedduadan dolayı olduğuna dairdir.

Kaynakça

Atlansoy, Kadir (1998) Bursa Şairleri, Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografisi. Bursa: ASA Yay. 

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latifî Tezkiretü'ş-Şuara ve Tabsıratü'n-Nüzemâ. Ankara: AKM Yay. 

Ergun, S. Nüzhet (1945). Türk Şairleri. C. I. 

İsen, Mustafa (1994). Gelibolulu Âlî, Künhü’l-Ahbar’ın Tezkire Kısmı.  Ankara: AKM Yay. 

Kayabaşı, Bekir (1996). Kafzade Faizî'nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 

Kılıç, Filiz (1994). Âşık Çelebi Meşâirü'ş-Şuara, İnceleme-Tenkitli Metin.  Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2000). Bursalı MehmetTahir,  Osmanlı Müellifleri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî. Riyazü'ş-Şuarâ. Milli Kütüphane 06 Mil Yz A 8807. 81a.

Sungurhan, Aysun (hzl.). Kınalızâde Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuarâ. ekitap.kulturturizm.gov.tr. 

(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0)

Sungurhan Eyduran, Aysun(hzl.) Beyanî-Tezkiretü’ş-Şuarâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215418/h/metin.pdf


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TUĞLUK
Yayın Tarihi: 06.01.2014
Güncelleme Tarihi: 04.12.2020

Eserlerinden Örnekler

 

 Yaş döküp âh eyleyüp ol mâhı cüst ü cûdayın

 Hidmetüm eksük degül gâh oddayın geh sudayın


Ol perî aşkında bir mahrem bulunmadı bana

 Kendü kendümle delüler gibi güft ü gûdayın


Aslı vardur bana dirlerse neheng-i Nîl-i aşk

Kim batup gözüm yaşına gice gündüz sudayın


Âlemin gördüm ziyâna degmez imiş assısı

Çekdüm el sûd u ziyandan fâriğ u âsûdeyin

(Ergun, Sadeddin Nüzhet (1945). Türk Şairleri. C. I. 179.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536Doğum YeriGörüntüle
2ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804Doğum YeriGörüntüle
3VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536Doğum YılıGörüntüle
5ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804Doğum YılıGörüntüle
6VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
7EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536Ölüm YılıGörüntüle
8ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804Ölüm YılıGörüntüle
9VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
10EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536MeslekGörüntüle
11ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804MeslekGörüntüle
12VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
13EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16EMÎRÎ, Mevlânâ Seyyid Mahmûdd. ? - ö. 1536Madde AdıGörüntüle
17ALİ, Bursalıd. ? - ö. 1804Madde AdıGörüntüle
18VÂSIF, Mehmed Vâsıf Efendi, Bursalıd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle