ÂLÎ, Beyzâde Derviş Mustafa Âlî Efendi

(d. ?/? - ö. 1574'ten sonra/982)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl ismi Mustafa olan ve Beyzâde unvanıyla şöhret bulan Âlî [Fâizî: آلى / Ahdî, Riyâzî ve Tuhfe: عالى], İstanbulludur. Eğitimini yarıda bırakarak Halvetî tarikatına giren Âlî, Derviş Mustafa ve Mustafa Çelebi olarak da anılmaktadır. Tarikat içerisinde marifetle meşgul olan Âlî, aynı zamanda Farsça öğrenmiş, aruz ve muammaya da vakıf olmuştur. Şiir ve inşada maharetli olan Âlî, özellikle tarih düşürme konusunda devrinde takdir görmüştür. Kanuni Sultan Süleyman (d.900/1494-ö.974/1566)’ın Kerbela sahrasında yaptırdığı çeşmeye söylediği tarih kıt’asıyla şöhret kazanmıştır. Sultan III. Murad (953/1546-1003/1595)’ın tahta çıkışında (8 Ramazan 982/22 Aralık 1574) hayatta olan şairin (Deniz 2002: 316) ölüm tarihi tam olarak bilinmemektedir.

Kaynakça

Deniz, Sebahat (2002). “Âlî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: AKM Yay. 316.

Fâizî Kafzâde. Zübdetü’l-Eş’âr. Millet Kütüphanesi, Ali Emirî Efendi Kitaplığı. Nu: 1325. vr. 5a.

Kurnaz, Cemal-Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). İnehan-zâde Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî Mehmed Efendi. Riyâzü’ş-Şuarâ. Millet Kütüphanesi, Ali Emirî Efendi Kitaplığı. Nu: 765. vr. 90a.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ. Ankara: AKM Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. AHMET DOĞAN
Yayın Tarihi: 02.08.2014

Eserlerinden Örnekler

Gûyiyâ bu çeşme bir sakkâ durur

Râh-ı Hak’da teşne eyler cüst ü cû

Lü’lesi anun dehendür su dili

Dil döker kime olursa rû-be-rû

Su gibi ezberlemiş okur revân

Mâ-cerâ-yı dehri ‘Âlî sû-be-sû

Önine kim gelse dir târîh içün

 Mâ Hüseyn ile Hasan ‘aşkına su 

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ. Ankara: AKM Yay. 433-434, Riyâzî Mehmed Efendi. Riyâzü’ş-Şuarâ. Millet Kütüphanesi, Ali Emirî Efendi Kitaplığı. Nu: 765. vr. 90a.

Riyazi, bu tarihin Fuzuli’ye ait olarak gösterilmesinin -tarihin Fuzuli’nin ölümünden (963) bir sene sonraya tekabül etmesi dolayısıyla- hata olduğunu söyler.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Cem Selcend. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Serkan Altuniğned. 14 Nisan 1977 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Cem Selcend. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Serkan Altuniğned. 14 Nisan 1977 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Cem Selcend. 1962 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Serkan Altuniğned. 14 Nisan 1977 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Cem Selcend. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Serkan Altuniğned. 14 Nisan 1977 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Çongar, Yılmazd. 28 Aralık 1935 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Cem Selcend. 1962 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Serkan Altuniğned. 14 Nisan 1977 - ö. ?Madde AdıGörüntüle