ERŞED, Abdülhamîd, Vâsıkzâde, Madrûbzâde

(d. ?/? - ö. 1763?/1176?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Abdülhamîd’dir. İstanbul’da doğmuştur. Babası İlâhîzâde ve Madrûbzâde lakaplarıyla tanınan Mehmed Emîn Efendi’dir. Mekke, Şam ve Halep kadılıkları yapan Mehmed Emin Efendi, Vâsık mahlasıyla şiirler yazmıştır ve Dîvân’ı vardır. Erşed’in kardeşi, müderrislik yapan Mehmed Azîz Efendi’dir. O da Re’fet mahlasıyla şiirler yazmış Dîvân sahibi bir şairdir. Annesi hakkında bilgi bulunmamakla birlikte Re’fet’in Dîvân’ında Şam kadısı Yûsufzâde’nin eşi Fatma’nın ölümü üzerine yazdığı tarihten hareketle annesinin Fatma Hanım olduğu söylenebilir. Sicill-i Osmânî’de müderris olduğu bilgisi bulunmasına karşın, diğer kaynaklar henüz mülazımken vefat ettiği, dolayısıyla da müderrislik yapmadığı konusunda hemfikirdir. Kaynaklarda şairin ölümüyle ilgili olarak 1170, 1172, 1175, 1176 gibi farklı tarihler verilmiştir. Şairin 1172 yılını işaret eden bir tarih beytinin bulunması sebebiyle (Erdem 1994: 22) yukarıdaki ilk iki tarihin yanlış olduğu söylenebilir. Bu durumda aile hakkında detaylı bilgiler veren Râmiz ve Es’ad Efendi’nin işaret ettiği gibi şair, 1176/1763 yılının sonlarında henüz yirmili yaşlarındayken vefat etmiş olmalıdır. Mezarı Yavedud İskelesi’nde Hatice Sultan Camii karşısındaki mezarlıktadır.

Kaynaklarda ümit vaat eden ve yaşadığı devirde kendi yaşıtları arasında dikkat çeken bir şair ve nasir olarak kaydedilmiştir. Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey, Erşed’in oldukça genç bir yaşta vefat etmiş olmasına nazaran şiirindeki eksiklerinin mazur görülebileceğini belirtir. Kaynaklarda Dîvân’ı olduğundan bahsedilmekle birlikte, bu eser henüz ele geçmemiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Atik Gürbüz, İncinur (2011). İlâhizâde Mehmed Emîn Vâsık Divan. Ankara: Grafiker Yay.

Çınarcı, M. Nuri (2007). Şeyhülislam Arif Hikmet Bey’in Tezkîretü’ş-Şu’arâ’sı ve Transkripsiyonlu Metni. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi. 

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü'ş-Şu'arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2005). Şefkat - Tezkîre-i Şu’arâ. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Na’ilî: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin (2000). Mecelletü’n-nisâb-Tıpkı Basım. Ankara: Kültür Bak. Yay.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u (İnceleme - Tenkitli Metin – Dizin). Burdur: Emirdağ Ofset.

Yaltkaya, Şerefettin ve Kilisli Rifat Bilge (hzl.) (1945). Bağdatlı İsmail Paşa, Keşfü’z-Zünûn Zeyli. İstanbul: MEB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİNUR ATİK GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 31.05.2013

Eserlerinden Örnekler

Gazel

mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün

Zâr-ı hezâra bak ko yeter nâ-becâlığı

Sana düşürmem ey gül-i ter bî-vefâlığı

Zîb-i miyâne-bendiñ olan hançer-i cerîh

Gûyâ ki bahr-i şîvede mercân balığı 

Bîgânedir disen bile bâzâr-ı ‘ışkda

Kesmem seninle akmişe-i âşinâlığı

Enf-i rakîbe fiske ur ey dest-i pür-hüner

Burnu büyüdü haylice vardır kabalığı

Bârî bu nâ-şenîde zemînimle Erşedâ

Erbâb-ı nazma göstereyim hoş edâlığı

Kaynak: Çınarcı, M. Nuri (2007). Şeyhülislam Arif Hikmet Bey’in Tezkîretü’ş-Şu’arâ’sı ve Transkripsiyonlu Metni. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi. 28


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Özpalabıyıklar, Selahattind. 6 Temmuz 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ZEKÂ'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Doğum YeriGörüntüle
3CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. 1860 sonrası - ö. 1940'larDoğum YeriGörüntüle
4Özpalabıyıklar, Selahattind. 6 Temmuz 1955 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
5ZEKÂ'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Ölüm YılıGörüntüle
6CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. 1860 sonrası - ö. 1940'larÖlüm YılıGörüntüle
7Özpalabıyıklar, Selahattind. 6 Temmuz 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
8ZEKÂ'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13MeslekGörüntüle
9CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. 1860 sonrası - ö. 1940'larMeslekGörüntüle
10Özpalabıyıklar, Selahattind. 6 Temmuz 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ZEKÂ'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. 1860 sonrası - ö. 1940'larAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Özpalabıyıklar, Selahattind. 6 Temmuz 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ZEKÂ'Î, Şeyh Mustafa Efendid. ? - ö. 1812-13Madde AdıGörüntüle
15CEMALİ/SELMAN, Selman Cemali Babad. 1860 sonrası - ö. 1940'larMadde AdıGörüntüle