FASÎHÎ, Uşşâkî-zâde Mehmed

(d. ?/? - ö. 1655/1065)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed’dir. Doğum tarihi bilinmeyen şair, İstanbullu’dur. Babası devrinin ünlü müderrislerinden Uşşâkî-zâde Abdülaziz Efendi’dir. İyi bir eğitim alarak medrese tahsilini tamamladı. Küçük rütbeli medreselerden birine müderris tayin edildi. Belli bir süre sonra rütbesi yükseltilerek 1050 Cemâzilûlâ’sında/Ağustos-Eylül 1640 Sâniye-i Zekeriyyâ Medresesi’ne elli akçe yevmiyeyle görevlendirildi. Buradaki vazifesinden azledilerek Sahn-ı Semân medreselerinden birine tayin edildi. 1054 Safer’inde/Nisan-Mayıs 1644 Kızıl Musluk Medresesi müderrisi oldu. 1059 Receb’inde/Temmuz-Ağustos 1649 Kalenderhâne, 1061 Ramazan’ında/Ağustos-Eylül 1651 Vefâ medreselerinde vazifelendirildi. 1063 Şevval’inde/Ağustos-Eylül 1653 Kuds-i Şerîf kazasına kadı tayin edildi. 1065 Cemâzilûlâ’sında/Mart-Nisan 1655 bilinmeyen bir sebepten dolayı kadılıktan azledildi. İstanbul’a dönüşü esnasında 1655 yılında Hatay’a bağlı, bugünkü adı Yakacık olan Payas denilen mahalde vefat etti. Şiirlerinde Fasîhî mahlasını kullanan, âlim ve ve fâzıl bir şairdir. Dervişâne tavırları olan, kerem sahibi cömert bir zâttır. Şeyhî ve Mehmed Süreyyâ, Fasîhî’nin Divan sahibi olduğunu bildirmiştir. (Özcan 1989: 225; Akbayar 1996: 509) Ayrıca Seyrek-zâde Âsım, şairin bir mecmuasının varlığından bahsetmiştir. (Coşkun 1985: 127) Bugün itibariyle yapılan kütüphane kayıtları ve kataloglarda yapılan taramalarda söz konusu eserlere rastlanmamıştır. Bazı mecmualarda “Fasîhî” mahlaslı şairlere ait şiirler yer almaktadır. Ancak bu şiirlerin hangilerinin Uşşâkî-zâde Fasîhî’ye, hangilerinin “Fasîhî” mahlaslı diğer şairlere (Mustafa Fasîhî, Ahmed Fasîhî, Hasan Fasîhî, Divan kâtibi Fasîhî) ait olduğunu tespit etmek zordur. Kaynaklar Fasîhî’nin şairliğinden övgüyle bahsederler. Yeğeni Uşşâkî-zâde Hasîb, onun Fasîhî mahlasını tercih etmesinin sebebini, fesahat gülistanının şarkılar söyleyen bülbülü, belâgat vadisinin tatlı sözler söyleyen papağanı olmasına bağlar. Gönül açan şiirleri, can yakan beyitleri vardır. (Zeyl-i Şakayık, vr. 123a)

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Beliğ, Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdetü’l-Eş‘âr. Ankara: AKM Yay.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyyâ  Sicill-i Osmânî . C. 2. İstanbul: KB-Tarih Vakfı Yay. 509.

Coşkun, Ali Osman (hzl.) (1985). Seyrekzâde Mehmet Âsım. Zeyl-i Zübdetül-Eş'âr. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 129.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1979).“ Fasîhî”. C.3. İstanbul: Dergâh Yay. 161.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay. 3253.

Müstakim-zâde Süleymân Sa‘deddin Efendi (2000). Mecelletü’n-Nisâb. Tıpkıbasım. Ankara: KB Yay. vr. 339b.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Vakâyiü’l-Fuzalâ. İstanbul: Çağrı Yay. 225-26.

Seyyid İbrahim Hâsib. Zeyl-i Şakâyık. Süleymaniye Kütüphanesi Hâfid Efendi 242. vr. 123a.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. RAMAZAN EKİNCİ
Yayın Tarihi: 23.02.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Anlanur sûz-ı dili dûd-ı kebûd-ı âhdan

Âteş-i aşkun dili âşıkda kârı bellüdür

 

Bîm-i hicr-i yârdan keştî-nişîn-i mihnetün

Zulmet-i ebr-i siyehden rûzgârı bellüdür

 

Rahnedâr-ı seng-i gam âb-ı safâdan dûr olur

Şîşe-i kalbün Fasîhî inkisârı bellüdür

***

Yine tâb-ı câm-ı mülden ruhı gül gül oldı yârün

Hele böyle âb ü tâbın dahi görmedük bahârun

 

İşidüp peyâm-ı vaslın gam-ı bîm-i hicre düşdük

Dahi içmedin şarâbın elemindeyüz humârun

(Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Beliğ, Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdetü’l-Eş‘âr. Ankara: AKM Yay. 315-16.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Doğum YeriGörüntüle
2Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978Doğum YeriGörüntüle
4Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Doğum YılıGörüntüle
5Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978Doğum YılıGörüntüle
7Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Ölüm YılıGörüntüle
8Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978Ölüm YılıGörüntüle
10Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973MeslekGörüntüle
11Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978MeslekGörüntüle
13Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fikret Adild. 7 Ocak 1901 - ö. 5 Haziran 1973Madde AdıGörüntüle
17Nural Birden Akcad. 07 Haziran 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Ferih Egemend. 1917 - ö. 13 Ekim 1978Madde AdıGörüntüle