HÂSİM, İbrahim Hâsim Efendi

(d. 1665/1075 - ö. 1738-39/1151)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1075 yılı sonlarında (1665) Diyarbakır’da doğdu. İlköğrenimini memleketinde tamamladı. 1119/1707-08 yılında İstanbul’a geldi. Şeyhülislâm Ebezâde Abdullah Efendi’den dersler alarak mülâzım oldu. Bu arada birçok fazıl ve ediple tanıştı. 1135/1722-23 yılında İzmir müftüsü oldu. İki yıl müftülük yaptıktan sonra İstanbul’a döndü. 1137/1724-25 yılında Şeyhülislam Yenişehirli Abdullah Efendi’nin yapmış olduğu imtihanda başarılı olarak hariç rütbesiyle Saniye-i Ahaveyn Medresesi müderrisliğine getirildi. 1141/1728-29 yılında Şah Sultan Medresesi, Zilkade 1146/Nisan-Mayıs 1734’te Mimar Kasım Medresesi ve 21 Recep 1151/4 Kasım 1738’de Sahn medreselerinden birine müderris atandı. Zilkade 1151/Şubat-Mart 1739’da Süleymaniye Subaşı Medresesi’ne geçti. Davud Paşa Mahkemesi’nde naiplik yaptı. 1151/1738-39 yılında vefat etti. Tuhfe-i Nâilî (Kurnaz veTatçı 2001: 174)’ye göre Sicill-i Osmanî (Akbayar 1996: 650)’nin vefat tarihini 1152/1739-40 olarak göstermesi doğru değildir. Pek çok öğrenci yetiştirdi. Şâir Hâmî de bunlardan biridir.

Arapça ilimde akranlarından üstün olduğu gibi diğer ilimlerde de çok başarılı idi. Şiir ve inşası beğenilen bir şairdi.

 Eserlerine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Ali Emirî (1328: 165-175), Safayî (Çapan 2005: 168-170), Râmiz (Erdem 1994: 66), Sâlim (İnce 2005: 278-279), Es'ad (Oğraş 2001: 105-106) tezkirelerinde şiirlerinden örnekler verilmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 650.

Ali Emirî (1328). Tezkire-i Şu‘arâ-i Âmid. C. I. Matbaa-i Âmidî. 165-175.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî, İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 168-170.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 65-66.

Güner, Galip, M. Güner (hzl.) (2003). Ali Emîrî Efendi Esâmî-i Şu‘arâ-yı Âmid. Ankara: Anıl Matbaa ve Ciltevi Yay. 15-16.

İnce, Adnan (2004). “Hâsim”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: AKM Yay. 411.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 278-279.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 189.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 174.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u İnceleme-Metin. Burdur: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0 [erişim tarihi: 21.05.2014]. 105-406.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). “Hâsim, İbrahim Efendi”. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 137.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 23.05.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Lutf-ı hatt-ı siyehin hüsn-i cihân-tâbdadır

Ragbet-i sürme-i şeb dîde-i meh-tâbdadır

Magz-ı bâdâm şeker-pûş kadar şîrîndir

Gûşe-i çeşmi o şûhun ki şeker-hâbdadır

O siyeh-mest-i günehiz ki çü çeşm-i dildâr

Bâde-i ve sâgarımız gûşe-i mihrâbdadır

Zerk için âlemi ser-geşte edipdir gûyâ

Mîzbân-ı felegin sofrası gird-âbdadır

Leb-i dildârda tebhâle degildir Hâsim

Jâledir dâ’ire-i gonce-i sîr-âbdadır

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 278.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂGIB, Muhammedd. 1762 - ö. 1824Doğum YeriGörüntüle
2CEDÎDÎ, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1829Doğum YeriGörüntüle
3YÜSRÎ, Yüsrî Efendid. ? - ö. 1659-60Doğum YeriGörüntüle
4KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Doğum YılıGörüntüle
5NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Doğum YılıGörüntüle
6KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Ölüm YılıGörüntüle
7NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Ölüm YılıGörüntüle
8KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699MeslekGörüntüle
9NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738MeslekGörüntüle
10KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Madde AdıGörüntüle
13NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Madde AdıGörüntüle