HÂSİM, İbrahim Hâsim Efendi

(d. 1665/1075 - ö. 1738-39/1151)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1075 yılı sonlarında (1665) Diyarbakır’da doğdu. İlköğrenimini memleketinde tamamladı. 1119/1707-08 yılında İstanbul’a geldi. Şeyhülislâm Ebezâde Abdullah Efendi’den dersler alarak mülâzım oldu. Bu arada birçok fazıl ve ediple tanıştı. 1135/1722-23 yılında İzmir müftüsü oldu. İki yıl müftülük yaptıktan sonra İstanbul’a döndü. 1137/1724-25 yılında Şeyhülislam Yenişehirli Abdullah Efendi’nin yapmış olduğu imtihanda başarılı olarak hariç rütbesiyle Saniye-i Ahaveyn Medresesi müderrisliğine getirildi. 1141/1728-29 yılında Şah Sultan Medresesi, Zilkade 1146/Nisan-Mayıs 1734’te Mimar Kasım Medresesi ve 21 Recep 1151/4 Kasım 1738’de Sahn medreselerinden birine müderris atandı. Zilkade 1151/Şubat-Mart 1739’da Süleymaniye Subaşı Medresesi’ne geçti. Davud Paşa Mahkemesi’nde naiplik yaptı. 1151/1738-39 yılında vefat etti. Tuhfe-i Nâilî (Kurnaz veTatçı 2001: 174)’ye göre Sicill-i Osmanî (Akbayar 1996: 650)’nin vefat tarihini 1152/1739-40 olarak göstermesi doğru değildir. Pek çok öğrenci yetiştirdi. Şâir Hâmî de bunlardan biridir.

Arapça ilimde akranlarından üstün olduğu gibi diğer ilimlerde de çok başarılı idi. Şiir ve inşası beğenilen bir şairdi.

 Eserlerine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Ali Emirî (1328: 165-175), Safayî (Çapan 2005: 168-170), Râmiz (Erdem 1994: 66), Sâlim (İnce 2005: 278-279), Es'ad (Oğraş 2001: 105-106) tezkirelerinde şiirlerinden örnekler verilmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 650.

Ali Emirî (1328). Tezkire-i Şu‘arâ-i Âmid. C. I. Matbaa-i Âmidî. 165-175.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî, İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 168-170.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâsı (İnceleme-Tenkitli Metin-İndeks-Sözlük). Ankara: AKM Yay. 65-66.

Güner, Galip, M. Güner (hzl.) (2003). Ali Emîrî Efendi Esâmî-i Şu‘arâ-yı Âmid. Ankara: Anıl Matbaa ve Ciltevi Yay. 15-16.

İnce, Adnan (2004). “Hâsim”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 4. Ankara: AKM Yay. 411.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 278-279.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 189.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 174.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u İnceleme-Metin. Burdur: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10734,bahcepdf.pdf?0 [erişim tarihi: 21.05.2014]. 105-406.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1981). “Hâsim, İbrahim Efendi”. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 137.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 23.05.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Lutf-ı hatt-ı siyehin hüsn-i cihân-tâbdadır

Ragbet-i sürme-i şeb dîde-i meh-tâbdadır

Magz-ı bâdâm şeker-pûş kadar şîrîndir

Gûşe-i çeşmi o şûhun ki şeker-hâbdadır

O siyeh-mest-i günehiz ki çü çeşm-i dildâr

Bâde-i ve sâgarımız gûşe-i mihrâbdadır

Zerk için âlemi ser-geşte edipdir gûyâ

Mîzbân-ı felegin sofrası gird-âbdadır

Leb-i dildârda tebhâle degildir Hâsim

Jâledir dâ’ire-i gonce-i sîr-âbdadır

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 278.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1DÜRCÎ, Zülfikâr Dürcî Efendid. 1814 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÇÂKERÎ, Seyyid Ali Efendid. 1670 - ö. 1747Doğum YeriGörüntüle
3Dinç, Musad. 07 Ocak 1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Doğum YılıGörüntüle
5KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Doğum YılıGörüntüle
6NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Ölüm YılıGörüntüle
7KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Ölüm YılıGörüntüle
8NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738MeslekGörüntüle
9KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699MeslekGörüntüle
10NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12NAHîFî, Süleymand. 1665-66 - ö. 1738Madde AdıGörüntüle
13KÂŞİF, Es'adzâde Seyyid Sa'deddin Efendid. 1665-66 - ö. 14 Ekim 1699Madde AdıGörüntüle