Kıdeyş, Hafız Kâmil

Kâmil
(d. 1911 / ö. 4 Ocak 1980)
Hafız
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kilis’te doğan Hafız Kâmil Kıdeyş'in babasının ismi İsmail, annesinin ismi Naime’dir. Sanatçının dört kardeşi vardır ve bunlardan birisi Amerika’da doktor olan Fazıl Kıdeyş’tir. Kardeşinin ifadesine göre beş yaşındayken trahom hastalığından gözleri kör olmuştur. 1960 yılına kadar bu hastalıktan ıstırap çeken Hafız Kâmil Kıdeyş, ilk Kur’an derslerini Ahmo Hoca’dan, Hafız Ali Efendi’den ve Hafız Bekir Hoca’dan alır. Kilis’in ünlü mutasavvıfı “Şeyh Efendi” olarak anılan Baytazzade Mehmet Vakıf Efendi’den Arapça ve Farsça dersleri alır. Şiire meraklı olan Hafız Kâmil Kıdeyş dinleyerek aruzu öğrenir. Diğer taraftan Halep’e eğitim için gider ve Şabaniye ve Haşimiye medreselerine devam eder. 1941-1949 yılları arasında Kilis’teki Kadı Camii’nde ücretsiz Kur’an dersleri verir. 1949 yılında Şeyh Camii’nde dersler veren Hafız Kâmil Kıdeyş, 1961’de Alacacı Camii’ne atanır. Daha sonra çeşitli camilerde çalışmaya devam eden sanatçı, 1975 yılında emekli olur. 1980 yılında felç geçirir ve 4 Ocak Çarşamba günü vefat eder (Divan-ı Kâmil 2011: 19-23; Soğukömeroğulları 2012: 11-16).

Hafız Kâmil Kıdeyş’in gözleri görmediği için şiirlerinin kaynağı öğrencileri tarafından tutulan notlardır (Divan-ı Kâmil 2011: 25). Sanatçının hayatı ile şiirleri arasında büyük bir bağ bulunur. “Babama”, “Amerika’daki Doktor Kardeşine” ve “İlk Hanımın Vefatına Gazel” bu türden şiirlerine örnektir. Şiirlerinde bireysel ve toplumsal konuları işleyen sanatçı, kişisel alamda yalnızlığı konu edinen metinler vücuda getirir. Aynı zamanda metafizik konulara da değinir. Toplumsal konular çerçevesinde Kilis ve halk hafızasında yer eden kişiler üzerinde durur. Siyasal çerçevede Demokrat Parti iktidarına atıflar yapar. Şiirlerinin kaynağını divan edebiyatı, halk edebiyatı ile ayet ve hadisler oluşturur. Nazım şekli olarak daha çok gazel nazım şeklini kullansa da düz kafiye, çapraz kafiye ve serbest nazım şekillerine de yer verir. Şiirlerinde teşhis, teşbih, mübalağa gibi söz sanatlarına da yer veren Kıdeyş, Türkçeyi iyi kullanır. Ahengi sağlamak için de ses tekrarlarından, söz tekrarlarından, vezin ve kafiyeden faydalanır (Soğukömeroğulları 2012: 85-87). Nurullah Çetin, şairin şiirlerini teknik olarak manzume olarak değerlendirir ve Kıdeyş'in, şiirin teknik imkânlarını kullanarak insanlara bazı ilahi, insani ve manevi doğruları anlatmayı amaçladığını belirtir (Çetin 2011: 16).

Kaynakça

______ (2011). “Hafız Kâmil Kıdeyş’in Hayatı”. Divan-ı Kâmil. s. 19-23.

______ (2011). “Hafız Kâmil Kıdeyş’in Şiiri”. Divan-ı Kâmil. s. 25-27.

Çetin, Nurullah (2011). “Önsöz”. Divan-ı Kâmil. s. 15-17.

Soğukömeroğulları, Mehmet (2012). Hafız Kâmil Kıdeyş’in Hayatı ve Şiir Dünyası. Ankara: Grafiker Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET SOĞUKÖMEROĞULLARI
Yayın Tarihi: 28.02.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Divan-ı KâmilAdım Kitap Yayınları / İstanbul2011Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Keçik, Avnid. 1939 - ö. 20/07/2007Doğum YeriGörüntüle
2MEDHÎ, Kilisli Îsâ Medhî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3VÂHİD, Seyyid Emîn Mehmedd. ? - ö. 1828-29Doğum YeriGörüntüle
4Apak, Rızad. 1911 - ö. 1987Doğum YılıGörüntüle
5YUSUF ÖZCANd. 1911 - ö. 1984Doğum YılıGörüntüle
6ŞANKAYNAĞI, Abdullah Şankaynağıd. 1911 - ö. 16.01.1995Doğum YılıGörüntüle
7Mahmut Özayd. 1909 - ö. 12 Ağustos 1980Ölüm YılıGörüntüle
8Emrem, Mustafa Celald. 1900 - ö. 1980Ölüm YılıGörüntüle
9HACI ŞAHİNd. 1900'lerin başı - ö. 1980 sonrasıÖlüm YılıGörüntüle
10HÂFIZ, Müezzinzâde Hâfız Ahmed Paşad. ? - ö. 1631MeslekGörüntüle
11ANDELÎBÎ, Hafız Andelîbî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12FETHÎ, Fethî Müdütd. 1895 - ö. 1978MeslekGörüntüle
13Büyükarkın, Bekird. 1921 - ö. 6 Ağustos 1998Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Batur, Enisd. 28 Haziran 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hasan Asafd. 1876 (?) - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AHSEN/HÂFIZ, Hâfız İbrâhim Edhem Efendid. 1810 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SA'DÎ, Hâfız Ahmed Sa'dî, Havran-Edremitlid. ? - ö. 1882Madde AdıGörüntüle
18ÂLÎ, Hâfız Konevîoğlu Âlî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle