MEDHÎ, Kara Kadı-zâde Mahmud Medhî Efendi

(d. ?/? - ö. 1597-98/1006)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Gelibolu’da doğdu. Asıl adı Mahmud’dur. Kara Mahmud diye meşhur oldu. Öğrenim görerek Şeyhülislam Ebussuud Efendi’den mülazım oldu. 40 akçe ile müderrislikten mazul iken 984/1576-77 yılında Hûbân Medresesi’ne müderris olarak atanan Mahmud Efendi, 987/157980’de Kefe müftüsü, 992/1584-85’te Maraş, 994/1585-86’da ise Kütahya kadısı olarak atandı. 995/1586-87 yılında bu görevden azledildiyse de 996/1587-88 yılında tekrar Maraş kadısı oldu. Ancak 998/1589-90 yılında bu görevden de azledildi. 1000/1591-92 ile 1002/1593-94 yılları arasında  Gelibolu kadısı, 1005/1597 yılında ise Trablusşam kadısı oldu. Nev’i-zâde Atâyî, Fâizî ve Riyâzî’ye göre 1006/1597-98’de vefat etti (Özcan 1989: 416, Kaf-zâde Fâ’izî vr. 169b, Riyâzî vr. 99a). Gelibolulu Na’tî, ölümüne “Fâtihâ Mahmûd Efendi rûhına” mısraını tarih olarak düşürdü. M. Nail Tuman, Medhî’nin ölüm tarihini 1007/1598-99 olarak gösterir ve 1006/1597-98’de olarak gösterilen ölüm tarihinin yanlış olduğunu belirtir (Kurnaz ve Tatcı 2001: 942). Bursalı Mehmed Tahir de M. Nail Tuman gibi şairin ölüm tarihini 1007/1598-99 olarak gösterir (Yavuz ve Özen 1972: 192). Gelibolu’da Gazi Süleyman Paşa Camii avlusunda medfundur.

Birçok ilimlere vakıf, iyi bir âlim olan Mahmud Efendi aynı zamanda Medhî mahlasıyla şiirler yazan bir şairdi. Şiirlerini bir araya getirdiği bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Ancak Nev’i-zâde Atâyî’nin Şakâyık Zeyli’nde Arapça “Risâle-i Kalemiyye” adında bir eserinden bahsedilmiş ve bu eserden bir parça örnek verilmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 3. İstanbul: KB-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: KTB Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî. Zübdetü’l-Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Belediye 11. vr. 169b.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Nev’i-zâde Atâî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmîleti’ş-Şakâ’ik. Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Riyâzî. Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275. vr. 99a.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Yavuz, Fikri ve İsmail Özen (hzl) (1972). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. 2. İstanbul: Meral Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 01.10.2014

Eserlerinden Örnekler

xxx

Bâdemî nakş gerek câme-i zîbâ yârün

Deve tabanıdur agzına düşen agyârun

xxx

Na’lcek nakş görüp ey mihr-i ‘âlem hâkda

Şevkden bir na’l kesdi mâh-ı nev eflâkda

xxx

Mihr-i ruhsârını vasf it o mehün matla’da

Ser-i a’dâyı nihâyet anasın makta’da

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin B. Ankara: KTB Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014]. 275.

xxx

Kıldı revâc-ı la’lüni bu hatt-ı müşk-bâr

Yâkuta virdi hüsn-i hattın hüsnün iştihâr

xxx

Dem-be-dem gonceye gülşende lebün vasf eyler

Hak bu kim bülbül-i gûyâ katî rengin söyler

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 521.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946Doğum YeriGörüntüle
2MELÎHÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946Doğum YılıGörüntüle
5MELÎHÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946Ölüm YılıGörüntüle
8MELÎHÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946MeslekGörüntüle
11MELÎHÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MELÎHÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AHMED CELALEDDİN DEDE, Ahmet Celalettin Baykarad. 1853 - ö. 1946Madde AdıGörüntüle
17MELÎHÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ABDÎ, Abdî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle