REVÂNÎ, Veli Bozkurt

(d. 1898 / ö. 20.10.1968)
âşık, asker
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Veli Bozkurt, 1898'te Sivas'ın Kangal ilçesi eski adı Mamaş olan Soğukpınar köyünde dünyaya gelmiştir. Revânî mahlasını kullanan âşığa babası kendi babasının adının vermiş, âşık yakın çevresinde Kurt Veli olarak tanınmıştır. Babası Alevi Dedesi Kurt Velizâde Ali Efendi Dede, annesi ise Medine Hanım'dır. Üç kız, üç erkek olmak üzere altı kardeştir. Tahsil görmemiş olmakla birlikte okuma yazmayı Arap ve Latin alfabesini öğrenmiştir. Kendisinden altı yaş büyük kardeşi Abdülvahap da kendisi gibi âşık olup Suzânî mahlasını kullanmaktadır. Kurt Veli, henüz yeni evlenmişken, 1915'te askere alınır. Sivas’ta gerekli eğitimi aldıktan sonra savaşmak üzere Doğu Cephesine gönderilmiştir (Kaya 2009: 477). Bu cephede üç yıl savaştıktan ve dönüş yolunda bir süre Azerbaycan’da kaldıktan sonra büyük güçlüklerle karşılaşmasına rağmen köyüne dönmeyi başarmıştır. Kurtuluş Savaşı dolayısıyla 1920’de ikinci kez askere alınan âşık, bu defa Fahrettin Altay komutasında çavuş olarak İzmir ve Afyon’da Yunanlılara karşı savaşmış ve bir tanesi istiklal madalyası olmak üzere üç madalya almıştır. Savaşın sonunda yüzbaşı rütbesiyle orduda kalması teklif edilse de reddederek köyüne dönmüştür. Revânî, 1925'de babasını kaybeder. Âşık, sonraki yıllarda ocaktan yetişmiş bir dede olarak köyünde kalmış, köye gelip giden âşıklar ve dedeler sayesinde kendini geliştirmiştir. Âşık, 1950’li yıllarda arkadaşı Âşık Yüzübenli ve bir başka köylüsüyle birlikte Kerbelâ’ya gitmiş ve 20 Ekim 1968’de vefat etmiştir.

Âşık Veli, şiire ve âşıklık geleneğine küçük yaşlardan itibaren ilgi duymaya başlamış bu yolda ilk eğitimini Suzânî ile birlikte Âşık Hasan’dan almış, saz ve keman çalmayı öğrenmiştir. Bağlama konusunda kendini geliştirmesinde Suzânî ve Âşık Süleyman’ın katkısı büyüktür. Ahmet Kutsi Tecer tarafından 1931'de Sivas’ta düzenlenen I. Halk Şairleri Bayramına Suzânî’nin ısrarı üzerine onunla birlikte dâhil olmuş ve Suzânî’nin önerisiyle etkinliğe kemanıyla iştirak etmiştir. “Muzaffer Beyle Ahmet Kutsi, Suzânî ile şenliğin düzeni üzerinde konuşmaya başladılar. Bağlamada Suzânî ile Âşık Süleyman çok iyi idi. Revânî de güzel çalıyordu. Ama Suzânî onun değişik bir çalgı çalmasını önerdi. Revânî aynı zamanda güzel keman çalardı. Keman çalsa nasıl olurdu. Keman getirildi, Revânî bir iki parça da kemanla çaldı. Evet, keman çalması daha uygundu” (Bozkurt 1999: 65).

Kurt Veli Dede, Kangal ve etrafındaki Alevi-Bektaşi köylerinin hemen hepsinde cem yönetmiş, âşıklık kabiliyeti yüksek bir şahıs olarak tanınmaktadır. Çeşitli meclislerde bir arada bulunduğu çalıp söylediği Âşık Murtaza, Yüzübenli, Kemterî ve Efgânî gibi isimler etkileşimde bulunduğu âşıklardır. Âşık Veli’nin şiir tekniği oldukça güçlüdür. Deyişlerinde yerel motiflerle birlikte; aşk, özlem, ayrılık gibi çeşitli temalara yer vermektedir. Ayrıca Tanrı ve Ehlibeyt sevgisi (Özmen 1998: 633) şiirlerinde işlediği diğer konulardır. Deyişleri yazıya geçirilmediği için kaybolmuş, sadece on üç tanesi Revânî’nin oğlu Prof. Dr. Fuat Bozkurt tarafından hazırlanan Ozanlar Ocağı isimli çalışmayla günümüze ulaşabilmiştir. Yumuşak mizaçlı bir insan olmasına rağmen yergi niteliği taşıyan demeler söylediği bilinmektedir.

Kaynakça

Bozkurt, Fuat (1999). Ozanlar Ocağı. İstanbul: Orkun ve Ozan.

Doğan, Kaya (2009). Sivas Halk Şairleri IV. Sivas: Önder Matbaacılık.

Özmen, İsmail (1998). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. 5. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Kitap Matbaacılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. KADRİYE TÜRKAN
Yayın Tarihi: 16.11.2018
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FADİME DOĞANd. 1938 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Tekin Kipözd. 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3RİF’AT, Hasan Rif’at Efendid. 1847 - ö. 1917Doğum YeriGörüntüle
4Sadri Ertemd. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943Doğum YılıGörüntüle
5HASTA BAYRAMALİd. 1898 - ö. 1952Doğum YılıGörüntüle
6NEBİ KELBECERLİd. 1898 - ö. 1969Doğum YılıGörüntüle
7Sadri Ertemd. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943Ölüm YılıGörüntüle
8HASTA BAYRAMALİd. 1898 - ö. 1952Ölüm YılıGörüntüle
9NEBİ KELBECERLİd. 1898 - ö. 1969Ölüm YılıGörüntüle
10Sadri Ertemd. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943MeslekGörüntüle
11HASTA BAYRAMALİd. 1898 - ö. 1952MeslekGörüntüle
12NEBİ KELBECERLİd. 1898 - ö. 1969MeslekGörüntüle
13Sadri Ertemd. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HASTA BAYRAMALİd. 1898 - ö. 1952Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NEBİ KELBECERLİd. 1898 - ö. 1969Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Sadri Ertemd. 1898/9? - ö. 13 Kasım 1943Madde AdıGörüntüle
17HASTA BAYRAMALİd. 1898 - ö. 1952Madde AdıGörüntüle
18NEBİ KELBECERLİd. 1898 - ö. 1969Madde AdıGörüntüle