RİF'AT, Mîr-i Alem-zâde, İskeçeli

(d. ?/? - ö. 1835/1251)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Halîl İbrahim Rif'at'tır. İskeçe'de doğdu. Mîr-i Alem-zâde İskeçe a'yânı Topuzlu Mustafa Ağa'nın oğludur. Mîr-i Alem-zâde sanıyla tanındı. Çok genç yaşta medrese öğrenimini gördükten sonra İstanbul'a geldi. Paris sefirliği ve tabhâne-i âmire nazırlığı ile defter eminliği görevlerinde bulunan Abdurrahim Muhib Efendi'nin divan-ı hümayun beylikçiliğinde bulunduğu sırada Muhib Efendi'nin kızı şaire Nesîbe Safvet Hanım'la evlendi. Kadılıklarda bulundu. 1834 yılında Havâs-ı Refî'a kazâsı mollası oldu. Mevleviyyet müddetini tamamlayamadan 1251/1835 yılında vefat etti.

Eserleri şunlardır:

1. Gülşen-i Hurremî: Rif'at Sûr-nâme'si olarak da bilinen eser 1834 yılında Sultan II. Mahmûd'un kızı Sâliha Sultan'la Halîl Rif'at Paşa'nın düğünlerini anlatan mesnevi şekliyle yazılmış 818 beyitlik manzum bir eserdir. Eserde düğündeki olaylar 47 başlık altında verilmektedir. Eserde iki adet de şarkı bulunmaktadır. Eserin içerisindeki ziyafet bölümlerinin ayrıntılarıyla anlatılması ilgi çekicidir. Bu eser, Prof. Dr. Mehmet Arslan (2008) ve Prof. Dr. Hatice Aynur (1995) tarafından yayımlanmıştır.

2. Âyne-i Zafer: II. Sultan Mahmûd'un medhine ve o devirdeki bazı olaylara dair olan bu manzum eser 107 sayfadan oluşmaktadır. Kendi hayat hikâyesini de anlattığı Âyne-i Zafer dönemi için bir belge niteliği taşımaktadır.

3. Müretteb Dîvân: Kaynaklarda adı geçmesine rağmen nüshasına rastlanmamıştır.

Rif'at manzum üç eser sahibidir. Kaynaklar şiirlerinden övgüyle bahsediyor. Özellikle Âyne-i Zafer ve bir sûrnâme olan Gülşen-i Hurremî padişah II. Mahmûd'a sunulduğundan padişah tarafından da takdir edildiği anlaşılıyor. Gülşen-i Hurremî'deki tasvirleri olağanüstü canlılık taşımaktadır.

Kaynakça

Arslan, Mehmet (2008). Osmanlı Saray Düğünleri ve Şenlikleri I - Manzum Sûrnâmeler. İstanbul: Çamlıca Yay.

Aynur, Hatice (1995). The Wedding Ceremony of Sâliha Sultan. C. I. Harvard. Harvard University Yay.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l-Eş‘âr. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. IV. İstanbul: Dergah Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyya (1308). Sicill-i Osmânî. C. II. İstanbul.

Şemseddin Sâmi (1310). Kâmûsu'l-A'lâm. C. III. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 31.03.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Câna tîr-i kemândır gamzen

Nîze-dâr-ı cihândır gamzen

Gâret-i hânumân-ı cân u dile

Hançer-i hûn-çekândır gamzen

Sîne-i âşıka vurur zahmı

Neyleyim bî-amândır gamzen

Bir görünmez belâ imiş hâsıl

Fitnedir hem yamândır gamzen

Gerçi zâhirde yog ise eseri

Âleme râygândır gamzen

Kâkülü kıssası dolandı dile

Sâ’il-i în ü ândır gamzen

Sâbit oldu tevâtüren Rif'at

Rüstem-i Dâstândır gamzen

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l-Eş‘âr. İstanbul. 153.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PÂKÎd. ? - ö. 1644Doğum YeriGörüntüle
2Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980Doğum YeriGörüntüle
3Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Doğum YeriGörüntüle
4PÂKÎd. ? - ö. 1644Doğum YılıGörüntüle
5Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980Doğum YılıGörüntüle
6Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Doğum YılıGörüntüle
7PÂKÎd. ? - ö. 1644Ölüm YılıGörüntüle
8Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980Ölüm YılıGörüntüle
9Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Ölüm YılıGörüntüle
10PÂKÎd. ? - ö. 1644MeslekGörüntüle
11Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980MeslekGörüntüle
12Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946MeslekGörüntüle
13PÂKÎd. ? - ö. 1644Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16PÂKÎd. ? - ö. 1644Madde AdıGörüntüle
17Asım Haliloğlud. 1923 - ö. 27 Ekim 1980Madde AdıGörüntüle
18Lostar, Hasan Basrid. 1890 - ö. 25 Ekim 1946Madde AdıGörüntüle