SÂDIK, Edirneli

(d. ?/? - ö. 1588/997)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Edirne'de doğdu. Dîvân’ının zahriyesinde ismi Ahmed Bin Yusuf olarak geçer. Hayatı ve eğitimi hakkında ayrıntılı bilgi yoksa da Anadolu Türkçesi yanında Çağatayca, Farsça ve Arapça şiirlerinin de olması onun iyi bir eğitim görmüş olduğunu göstermektedir.

Ahdi, Sâdık’ı “ehl-i kalem kısmından” (Solmaz 2005: s.203-204), Gelibolulu Âlî ise “sipah kısmından” olaraktanımlar (İsen1994: s.211). Bu durum, şairin mahlasının yanına muhtelif kaynaklarda “bey” ya da “çelebi” unvanının getirilmesine sebep olmuştur. Fakat şairin asıl mesleği sipahiliktir. Şair, Dîvân’ında bazı tahmislerin başlığında Sâdık mahlasının yanında “bey” unvanını da kullanmıştır. Aynı zamanda hattat olan şairin pek çok eser tahrir ve istinsah ettiği ayrıca kendi şiirlerini kendisinin yazdığı bütün kaynaklarda ittifakla kabul edilir.

Ahdî, şairi çekemeyenlerin onu mana hırsızlığıyla suçladığını ancak kendisinin bizzat yaptığı incelemede bunun doğru olmadığını tespit ettiğini belirtir (Solmaz 2005: s.203-204). Âlî ise iyi şiirlerinin de bulunduğunu kabul etmesine rağmen Sâdık’ı mana hırsızlığı ile suçlar (İsen 1994: s.211). Dîvân’ında sayısı az da olsa bazı şiirlerin kendisine ait olmadığı tespit edilmesi Âlî'yi haklı çıkarmaktadır.

Sadık’ın bilinen tek eseri Dîvân’ıdır.  188 varaktan oluşan divan müretteptir ve baştan sona tevhid ve na’t türleri merkez alınarak yazılmıştır. Dîvân’da 736 adet Anadolu Türkçesi, 90 adet Çağatay Türkçesi, 85 adet Farsça 44 adet Arapça ve 35 adet Arapça-Farsçayla yazılmış toplam 990 şiir bulunmaktadır.Sâdık’ın Osmanlı-İran savaşları için yazmış olduğu şiirleri de vardır. (Sâdık: vr.148b-150a)

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Balcı, Rüştü (çev.) (2007). Katip Çelebi, Keşfü’z-Zunûn. C.2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

İnal, İbn’ ül-Emin Mahmud Kemal (hzl.) (1928). Müstakimzade Süleyman Sadeddin, Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Türk Tarih Encümeni Külliyatı.

İpekten Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

İsen Mustafa (hzl.) (1994). Alî, Künhü'l-ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kayabaşı, Bekir (1998). Kafzâde Fâizî'nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üni­versitesi.

Kazancıgil, Ratip (hzl.) (1996) Abdurrahman Hıbri, Enîsü’l-Müsâmirîn, Edirne Tarihi 1360/1650. İstanbul: Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay.

Riyāzî. Tezkire-i Riyâzî. Millet Ktp. No: 765, vr. 83a.

Sâdık. Dîvân-ı Sâdık. Suudi Arabistan Melik Abdulaziz Kütüphanesi, Şeyhü’l-İslâm Ârif Hikmet Efendi Kütüphanesi Bölümü. No: 155/811. Medine

Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şuarâsı. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf (16.02.2012).

Şemsettin Sami (1996).  Kâmûsʿul-Aʿlâm. Ankara: Kaşgar Neşriyat.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARİF SUNAL
Yayın Tarihi: 22.10.2013

Eserlerinden Örnekler

İhyâ-yı laʿlün oldugıçün hüsrevâ medîh

İhyâ iderdi mürdeleri hazret-i Mesîh

Çünki beyân-ı hüsn-i bediʿin ider senün

Nazm-ı kelâmum olsa n’ola cümleden fasîh

Her kim ki vasf-ı laʿlüne sarf itdi ömrüni

Olmaz sözünün illeti sâlim olur sahîh

Olsa acep mi sözleri ke’l-milhi fi’t-taʿâm

Zîrâ melâhat ehlinün olur sözi belîh

Sâdık cihâna naʿt-ı bedîʿün yayup gider

Sevmiş efendi can u gönülden seni sarîh


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735Doğum YeriGörüntüle
2Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Doğum YeriGörüntüle
3DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıDoğum YeriGörüntüle
4SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735Doğum YılıGörüntüle
5Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
6DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıDoğum YılıGörüntüle
7SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735Ölüm YılıGörüntüle
8Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Ölüm YılıGörüntüle
9DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıÖlüm YılıGörüntüle
10SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735MeslekGörüntüle
11Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954MeslekGörüntüle
12DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıMeslekGörüntüle
13SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÛZÎ, Mustafad. ? - ö. 1735Madde AdıGörüntüle
17Özdönmez, Mahmut Şevketd. 13 Temmuz 1873 - ö. 1954Madde AdıGörüntüle
18DERVİŞ ÇELEBİ, Kestelli/Köstendilli Mustafeyn-zâded. ? - ö. III. Murad dönemi ortalarıMadde AdıGörüntüle