ŞAH ÇELEBİ, Kadı Hurrem Çelebi-zâde

(d. ?/? - ö. 1000/1591)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehemmed olup, Mevlânâ soyundan Emir Âdil Çelebi (öl. 865 / 1460)'nin torunu, kadı Hürrem Çelebi'nin oğludur. Tahsilini Afyon'da aldı. Ayrıca, medrese eğitimi de gördü. Devrin müftüsü olan Çivi-zâde Efendi’den mülazım oldu. Âşık Çelebi’ye göre Çivi-zâde Efendi, Şah Çelebi için “oğlum ve nûr-ı cihân-bînüm” ifadesini kullanmaktadır. Daha sonra Kanûni’nin emriyle Süleymaniye Medresesine müderris olarak atandı. Daha sonra çeşitli medreselerde müderrislik ve Mısır, Edirne, İstanbul kadılıkları görevlerinde bulundu.

Daha sonra çeşitli yerlerde nâib olarak görevlendirildi. Edirne, Bursa ve İstanbul'da müderrisliklerde bulundu. Babasının vefatından sonra Afyon Mevlevî Dergâhı'na şeyh oldu. Kanûnî devri (1494-1566) şâirlerindendir. Vefatında babası Hızır Şah'ın yanına gömüldü.

Tefsir, hadis, mantık gibi ilmilerde dönemin tanınmış bilginlerinden ve sözü geçen aydınlarındandır. Âşık Çelebi, Şah Çelebi’nin bu ilimlerdeki maharetini anlatmak için birçok meşhur isimle kıyaslamalarda bulunur.

Kaynaklar divanının varlığından bahsetmez, zira Âşık Çelebi de zarif yaradılışıyla zaman zaman şiire tenezzül ettiğini söyler. Esrar Dede ve Ali Enver'e göre, ilim tahsilinden sonra şiir ve nesir yazmaya başladı. Esrar Dede ve Ali Enver'in Tezkireleri'nde kayıtlı olan bir kıta ve beytinden anlaşıldığına göre, şiirleri dervişâne olup, şâirliği orta seviyededir. Islâh-ı İzah başlarına hâşiye ve Tecrîd Hâşiyesi’ne talikat yazmıştır (Akbayar 1996: 1079).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Ali Enver (1309/ 1891). Semâhâne-i Edeb.

Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Mustafa Sakıp Dede (1283). Sefîne-i Nefise fi'l-Menâkıb-ı Mevleviyye (Sefine-i Nefise fî Menakıb-ı Sülale-i Mevlevîyye). Millî Ktp. MF. 1994 A 3333. 2 / 217.

Kılıç Filiz (hzl.) (2010). Aşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: NİLGÜN AÇIK ÖNKAŞ - KADRİ HÜSNÜ YILMAZ
Yayın Tarihi: 23.12.2014
Güncelleme Tarihi: 03.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Kıt'a

Zikr ü fikr-i mâ-sivâyı terk eden

Hâl ü kâl u sırr-ı kârı derk iden

Hayret ile eyleyüp tayy-ı zamân

Kande olsa 'ayşını püberg iden

Kadr ü 'ıyd olup şeb ü rûzı temâm

Oldurur def'-i telâş-ı merg iden

(Genç, İlhan (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 250). 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897Doğum YeriGörüntüle
4Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897Doğum YılıGörüntüle
7Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897Ölüm YılıGörüntüle
10Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
11EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?MeslekGörüntüle
12RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897MeslekGörüntüle
13Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ahmet Urfalıd. 01 Nisan 1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17EŞE KADIN, Eşe Saygıvard. 1921 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18RÂŞİD, Osmân Râşid Efendid. 1816 - ö. 1897Madde AdıGörüntüle