Nuran Turan

(d. 1938 / ö. -)
Muhabir, yazar
(Çocuk Edebiyatı / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mersin Lisesi, Kandilli Kız Lisesi, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi ve İktisat Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü'nde öğrenim gördü. Üniversitede Burhan Felek, Haldun Taner, Cevat Fehmi Başkut, Sabri Esat Siyavuşgil, Tarık Zafer Tunaya gibi hocalardan ders aldı. Milliyet Gazetesi ve Yeşilköy-Yeşilyurt yerel gazetesinde muhabirlik yaptı. Kültür Bakanlığı Çocuk Kitapları Yayın Danışma Kurulu Üyeliği görevini yürüttü. Yurt içi ve yurt dışı birçok dergide öyküleri yayımlandı. 1995 yılında Kültür Bakanlığı Eflatun Cem Güney Yarışması Jüri Teklif Ödülü'nü kazandı. Sık sık çalıştığı yurt dışı seyahatlerinde çeşitli kültürleri yakından tanıma fısatı oldu ve bu birikimini yazdığı kitaplara yansıttı. Böylece çocuklar için yazdığı öyküler değişik boyutlar kazanarak çoğalmaya başladı. Bugün farklı yayınevlerinden seksen kadar kitabı yayımlanan Turan, yazarlığın yanı sıra kendi aile şirketinde yöneticilik yapmakta ve İstanbul'da yaşamaktadır.

Oğlunun tavsiyesi ve yakın çevresindeki insanların yönlendirmesiyle çocuklar için yazma serüvenine adım atan Turan, bugüne kadar seksene yakın kitap, iki yüzün üzerinde öykü yazmıştır. Öykülerinde Türk kültürüne dair pek çok motiften faydalanan yazar bir söyleşisindeki ifadesiyle “Çocuklara Türk kültürünü tanıtmak beni konusuz bırakmaz.” düşüncesindedir. Geleneğe ait olan nevruz bayramı, mesir macunu şenlikleri, gelin hamamı ve ebru sanatı gibi pek çok kültürel ögeyi yazarın eserlerinde bulmak mümkündür.

Türk kültürünü eserleri vasıtasıyla okurlarına anlatmaya çalışan yazar bu düşünceyle öykülerinde birçok tarihi olay ve kişiye göndermede bulunur. Preveze Deniz Savaşı, Trablusgarp, Hezârfen Ahmed Çelebi, Şehzade Mehmet, Enver Paşa, Sultan Vahdettin bunlardan yalnızca birkaçıdır. Tarihî ve siyasi kişilikler anlamında eserlerinde en çok değindiği kişilik ise Mustafa Kemal Atatürk’tür. Söyleşiye gittiği bir okuldaki çocuğun “Neden Atatürk kitapları yazmıyorsunuz?” sorusu üzerine düşünen ve bu düşüncesini sonrasındaki süreçte eyleme geçiren yazar, Atatürk temalı öykülerinde onun sözlerine, ilkelerine, devrimlerine ve anekdotlarına yer vermiştir. Bilhassa Atatürk ve Serdar şeklinde başlayan Atatürk Kitapları Dizisi’nde düşle gerçek arasında Atatürk’ün siyasi ve askerî kişiliğinin yanı sıra insani yönüne de vurgu yapmıştır.

Turan, eserlerinde edebiyatın sözlü ve yazılı kaynaklarından da faydalanır. Keloğlan, Karagöz, Arap Bacı, Dev Anası, Şehrazat gibi karakterleri öykülerinin içine yerleştirir. Özellikle Nasrettin Hoca, onun pek çok öyküsünde yararlandığı bir karakter olarak öne çıkar. Nasreddin Hoca ve elbette onun fıkraları güldüren ve düşündüren unsurlarıyla yazarın eserlerinde yer bulur. Sözlü ve yazılı kaynaklardan yararlanma düşüncesi Turan’ın eserlerinde kullandığı anlatım biçimi de yansır. Türk sözlü edebiyat çerçevesinde düşünülebilecek pek çok fıkra, masal ve hatta türkü formu yazarın kaleme aldığı kurguların temel unsuru olarak dikkat çeker. Yazar iletisini pek çok kez öykü çerçevesi içine aldığı bir masal, fabl ya da fıkra ile verir. Bu durum kurguların niteliği ile ilgili zaman zaman sıkıntı yaratsa da binlerce yıllık bir geleneğin çocuk okura aktarılması açısından faydalıdır.

Yazar okuruna vermek istediği pek çok bilgiyi bir hikâye çerçevesi içinde verir. Anlatım tekniği açısından da dikkat çeken bu yönelim yazarın neredeyse bütün eserlerine yansır. Kurgu içinde bazen karakter, bazen kahraman, bazen bir hayal, bazen de teknolojik bir unsur vasıtasıyla okura doğrudan, oldukça detaylı sayılabilecek bilgiler sunar. Bu sunum yer yer hikâyenin edebî dokusunu zayıflatır ancak bilgi açısından okura eşsiz bir hazine sunar.

Tarihi ve turistik pek çok mekânla ilgili önemli bilgiler bulunabilecek kurgularda yazar oldukça ayrıntılı mekân betimlemelerine başvurur. Dolmabahçe, Çırağan ve Beylerbeyi Sarayı, Pera Palas, Mersin, Kapadokya, Ihlara Vadisi, Ashab-ı Kehf, Cennet Cehennem ve Derinkuyu Mağaraları onun eserlerinde detaylı olarak anlatılan mekân unsurlarından yalnızca birkaçıdır. Yazarın millî olanı eserlerine yansıtma fikri mekân unsurlarının kullanımında da ortaya çıkar.

Kitaplarında çocuğa yönelik bir anlatım benimseyen Turan, özellikle kullandığı kelimelerle çocuğun kavram dünyasına katkı yapar. Kurgunun anlaşılırlığını etkilemeyecek şekilde geçmişe ait çengi, göbek taşı, semiz, hotoz gibi geleneksel kelimelere yer veren yazar aynı zamanda teleksi, telesiyej, plasebo, flojiston gibi terimlerle ilgili de okuruna bilgi verir. Bunun yanında özellikle “yok devenin başı”, “ummadık taş baş yarar”, “her kuşun eti yenmez”, “tavşanın suyunun suyu”, “yorgan gitti kavga bitti” gibi kalıp sözler üzerine hikâyeler inşa edip çocukların kültürel ifadeleri öğrenmelerine imkân tanır. Yazarın bu anlamda okuruna sunduğu geniş bir kelime servetinden bahsetmek yanlış değildir.

Kaynakça

Konar, Elif (2009). "Nuran Turan'ın Uzaylı Çocuk Ulya Topkapı Sarayı'nda Kitabında Kültürel Bellek Aktarımının İşleniş Biçimi". III. Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyatbilimi Kongresi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.

www.biyografya.com [erişim: 31.7.2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN YILMAZ
Yayın Tarihi: 20.08.2019
Güncelleme Tarihi: 21.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Serdar'ın ÖyküleriMavibulut yayınları / İstanbul1994Hikâye
Serdar'ın Zaman YolculuğuMavibulut Yayınları / İstanbul1995Hikâye
Babaannemin Öykü SepetiMavibulut Yayınları / İstanbul1995Hikâye
Nasrettin Hoca ve SerdarMavibulut Yayınları / İStanbul1996Hikâye
Atatürk ve Serdar Anıtkabir'deMavibulut Yayınları / İstanbul1997Hikâye
Atatürk ve Serdar Pera Palas'taMavibulut Yayınları / İstanbul1997Hikâye
Barış ÇiçeğiMavibulut Yayınları / İstanbul1997Hikâye
Atatürk ve Serdar Yalova'daMavibulut Yayınları / İstanbul1997Hikâye
Serdar'a ÖykülerMavibulut Yayınları / İstanbul1997Hikâye
Yok Devenin BaşıMavibulut Yayınları / İstanbul1998Hikâye
Nasrettin Hoca Eğlence KöyüÖnel Yayıncılık / İstanbul1999Hikâye
Işık MelekleriÖnel Yayıncılık / İstanbul1999Hikâye
Serdar ToroslardaÖnel Yayıncılık / İstanbul1999Hikâye
Beyaz Yalan BalonlarıÖnel Yayıncılık / İstanbul1999Hikâye
Denizkızıyla DenizdelikanlısıÖnel Yayıncılık / İstanbul1999Hikâye
Kediler Yaz OkuluEsin Yayınevi / İstanbul2000Hikâye
Serdar'ın KarabasanıÖnel Yayıncılık / İstanbul2000Hikâye
Kemal Sunal ÇocukkenÖnel Yayıncılık / İstanbul2000Hikâye
Su KüpüErdem Yayınları / İstanbul2003Hikâye
Neval AnneErdem Yayınları / İstanbul2004Hikâye
Tıpkı Nasrettin Hoca GibiErdem Yayınları / İstanbul2010Hikâye
Tırtıl TreniErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Uzay AracıErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Şakacı SaksağanlarErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Kırmızı BalıklarErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Papatyalı KediErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Sevgiyle Büyüyen FasulyelerErdem Yayınları / İStanbul2011Hikâye
Çekirgenin OyunuErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Gizemli SalyangozErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Minik MisafirErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Gülen AyvaErdem Yayınları / İstanbul2011Hikâye
Atatürk'ün DönüşüÖnel Yayınevi / İstanbul2011Hikâye
Uzaylı Çocuk Ulya İstanbul Tılsımlarının PeşindeErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Uzaylı Çocuk Ulya Topkapı Sarayı'ndaErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2013Hikâye
The Secret Of CappadocıaSedir Yayınları / İstanbul2013Hikâye
The Space Kıd Ulya at the Topkapı PalaceSedir Yayınları / İstanbul2013Hikâye
Nasrettin Hoca Hayvanat BahçesindeNew Age Yayınları / İstanbul2014Hikâye
Mavi BoncukNew Age Yayınları / İstanbul2014Hikâye
AldatmacaNew Age Yayınları / İstanbul2014Hikâye
Nasrettin Hoca AnaokulundaNew Age Yayınları / İstanbul2014Hikâye
Nasrettin Hoca Albino SincapNew Age Yayınları / İstanbul2014Hikâye
Nasrettin Hoca Eğlence KöyüErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Rüya KapanıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Nevruz ŞenliğiErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Yıldız YağmuruErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
GılgamışErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Zaman ÇadırıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Serdar'ın Zaman YolculuğuErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Kapadokya'nın SırlarıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Masal KuşuErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Tsunami SandığıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Samanyolu'ndaki Karagöz ile HacivatErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Nasrettin Hoca Nasıl Horoz Olmuş?Erdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Kar Tanelerinin DansıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Mevlana İnternetteErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Bahtsız ŞehzadeErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Üç Gümüş TopErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2015Masal
Göbekli Tepe Eteklerinde Uzaylı Targon ve Tarih İzcileriYeniay Yayınları / İstanbul2015Hikâye
Bir Varmış Bir YokmuşYeniay Yayınları / İstanbul2016Hikâye
Kuşlar AdasıErdem Çocuk Sedir Yayınları / İstanbul2016Hikâye
Lila ve Küçük PrensSincap Yayıncılık / İstanbul2017Hikâye
Sevgi KitabıSincap Yayıncılık / İstanbul2017Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Aliş Saidovd. 1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
2Ahmet Uysald. 29 Mayıs 1938 - ö. 03 Temmuz 2011Doğum YılıGörüntüle
3KİRAZÎ, Mahmut Camcıd. 1938 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
4Özün Süzend. 12 Ocak 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
5Göksu N. Çakırd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
6Mehmet Fuat Köprülüd. 4 Aralık 1890 - ö. 28 Haziran 1966MeslekGörüntüle
7Özdilek Erdemd. 27 Nisan 1933 - ö. 14 Nisan 1999Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
8Hüseyin Güneyd. 1945 - ö. 17 Ocak 2019Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
9Elvan Pektaş Denizd. 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
10AHMET, Ahmet Turan Doğruyold. 1929 - ö. 2006Madde AdıGörüntüle
11Ali Hüseyin (Hüseyinzâde) Turand. 8 Mart 1864 - ö. 17 Mart 1940Madde AdıGörüntüle
12HASAN TURANd. 1924 - ö. 29.09.2002Madde AdıGörüntüle