YAHYÂ, Yahya Dede Efendi

(d. ?/? - ö. 1100/1688)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Yahyâ Dede Efendi hakkında bilgi veren, tespit edebildiğimiz en eski kaynak Esrar Dede (ö. 1797)'nin Tezkire'sidir (Genç 2000: 532). Daha sonra kaleme alınmış olan Ali Enver'in Semâ'hâne-i Edeb'inde (1309/1891) ve Nail Tuman'ın Tuhfe-i Nâilî'sinde (2001: 1218) Esrar Dede'nin verdiği bilgiler tekrar edilmektedir. Kaynaklara göre Yahya Dede, aslen Bağdatlı olup ailesi Mevlevi meşayıhındandır. Şair, zamanın Bağdat Mevlevihanesi postnişini Nasîrâ Dede (ö. 1050/1640)'nin terbiyesinde yetiştikten sonra Konya'ya gitmiş ve orada sülûkünü tamamlamıştır. Nasîrâ Dede'nin vefatı üzerine ise onun yerine Bağdat Mevlevihanesi şeyhliği ile vazifelendirilmiştir. 50 yıla yakın bir süre irşad görevini yürüten şair, 1100/m. 1688 yılında Bağdat'ta vefat etmiştir. Vefatından sonra şeyhliğe oğlu Azîzî Dede getirilmiştir.

Yahya Dede'nin şiirlerinden, ilgili kaynaklarda misal olarak verilmiş olan Bağdat valisi İbrahim Paşa'nın yaptırdığı camie düşürdüğü tarih, 1 tarih mısra, ile bir Farsça rubaisi tespit edilebildi.

Kaynakça

Ali Enver (1309/1891). Semâ-hâne-i Edeb. İstanbul: Alem Matbaası. 262.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596.

Tuman, Nail (2001). Tuhfe-i Naili: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. ÜZEYİR ASLAN
Yayın Tarihi: 14.03.2014
Güncelleme Tarihi: 21.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Tarih

Yapdı İbrâhîm Pâşâ beytullâh ola sa'yi kabûl

***

Enzâr-ı bed ki tâ zi-'adem hest bûde end

Her lahza be-ihtiyât kemer best bûde end

Ân dem ki çeşm-i mest-i turâ în-hatâ resîd

Mustahfizân-ı dîde meger mest bûde end

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596, 533)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÜLEYMANd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
3MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833Doğum YeriGörüntüle
4SÜLEYMANd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
6MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833Doğum YılıGörüntüle
7SÜLEYMANd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
9MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833Ölüm YılıGörüntüle
10SÜLEYMANd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
12MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833MeslekGörüntüle
13SÜLEYMANd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SÜLEYMANd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SEYYİD, Muhammed Sa'îd Ağad. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
18MÜCEDDİDÎ, Baban-zâde Mehmed Paşa, Bağdatlıd. ? - ö. 1833Madde AdıGörüntüle