YEKSÂN, Mahmûd Efendi

(d. 1170-72?/1756-59? - ö. 1229\'dan sonra/1813-14\'ten sonra)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mahmûd'dur. Bazı kaynaklarda ismi (Akbayar 1996: 5/1682; İpekten vd. 1988: 536), yanlış olarak Mehmed şeklinde geçmektedir . İstanbul'un Çengölköy kasabasında doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Babası, Hacı Mehmed Efendi isminde bir tüccardır. Şefkat'a göre Yeksân, devamlı ilimle uğraşan, "ilm-i Derîde" (Fars dilinde) üstat bir şairdir (Önder 2006: 266).  Şefkat, tezkiresini yazdığı tarihte (1229/1813-14), şairin altmış yaşlarında olduğunu ve ilimle iştigal ettiğini söyler. Buradan şairin, 1170-72 yıllları arasında doğduğu ve Şefkat'in eserini tamamladığı 1229/1813-14'ten sonra öldüğü anlaşılmaktadır. Bu sebeple Sicill-i Osmânî'de, şairin ölüm tarihinin III. Selim devri (1789-1807) olarak gösterilmesi hatalıdır (Akbayar 1996: 5/1682). 

Yeksân'ın, elimizde Şefkat'in örnek olarak aldığı biri Farsça diğeri Türkçe olmak üzere iki gazeli bulunmaktadır (Kılıç: 164-165).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmânî. C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 1682.

Filiz, Kılıç (hzl.). Şefkat, Tezkire-i Şuarâ-yı Şefkat-i Bagdâdî. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 14.02.2014]. 164.

İpekten, Haluk, M. İsen, N. Okçu, R. Toparlı (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Tuhfe-i Nâilî - Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay. 1223. 

Önder, Murat (2006). Şefkat ve Tezkire-i Şuara'sı. Yüksek Lisans Tezi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi.


 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ASLI GÜRSOY
Yayın Tarihi: 16.02.2014
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eserlerinden Örnekler


Gazel
Câ-be-câ dâg-ı derûnum fark olunmaz lâleden
Iztırâb-ı âh-ı germim şu’le-i cevvâleden


Mısra’ım kad râst kılmaz hâme olmazsa ‘asâ
Tıfl-ı tab’ım nâ-tüvândır pîr-i sî sad sâleden


Sürme-i âvâzım olmuş zülf-i müşgîn-târ-ı yâr
Kûh-ı gam zîrindeyim lîkin sadâ yok naleden


Âteş ile âteşi itfâya sa’y etmek gibi
Eyleyen def’-i harâret âteş-i seyyâleden


Etmede mînâda Yeksân âb-ı hayvân seyrini
La’l-i yâra geldi zînet cûşiş-i tebhâleden

(Kılıç, Filiz. Şefkat, Tezkire-i Şuarâ-yı Şefkat-i Bagdâdî. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 14.02.2014]. 164-165.)
 


 


 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZUHÛRÎ, Kara Çelebi-zâde Mehmed Zuhûrî Efendid. 1562-63 - ö. 14 Haziran 1633Doğum YeriGörüntüle
2ŞÎR, Seyyid Mehmed Çelebid. ? - ö. 1693-94Doğum YeriGörüntüle
3Şinasi Özgür Mumcud. 01 Mayıs 1977 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ZUHÛRÎ, Kara Çelebi-zâde Mehmed Zuhûrî Efendid. 1562-63 - ö. 14 Haziran 1633Doğum YılıGörüntüle
5ŞÎR, Seyyid Mehmed Çelebid. ? - ö. 1693-94Doğum YılıGörüntüle
6Şinasi Özgür Mumcud. 01 Mayıs 1977 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ZUHÛRÎ, Kara Çelebi-zâde Mehmed Zuhûrî Efendid. 1562-63 - ö. 14 Haziran 1633Ölüm YılıGörüntüle
8ŞÎR, Seyyid Mehmed Çelebid. ? - ö. 1693-94Ölüm YılıGörüntüle
9Şinasi Özgür Mumcud. 01 Mayıs 1977 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10ZUHÛRÎ, Kara Çelebi-zâde Mehmed Zuhûrî Efendid. 1562-63 - ö. 14 Haziran 1633Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ŞÎR, Seyyid Mehmed Çelebid. ? - ö. 1693-94Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Şinasi Özgür Mumcud. 01 Mayıs 1977 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ZUHÛRÎ, Kara Çelebi-zâde Mehmed Zuhûrî Efendid. 1562-63 - ö. 14 Haziran 1633Madde AdıGörüntüle
14ŞÎR, Seyyid Mehmed Çelebid. ? - ö. 1693-94Madde AdıGörüntüle
15Şinasi Özgür Mumcud. 01 Mayıs 1977 - ö. ?Madde AdıGörüntüle