YEKSÂN, Mahmûd Efendi

(d. 1756-59?/1170-72? - ö. 1813-14'ten sonra/1229'dan sonra)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mahmûd'dur. Bazı kaynaklarda ismi (Akbayar 1996: 5/1682; İpekten vd. 1988: 536), yanlış olarak Mehmed şeklinde geçmektedir . İstanbul'un Çengölköy kasabasında doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Babası, Hacı Mehmed Efendi isminde bir tüccardır. Şefkat'a göre Yeksân, devamlı ilimle uğraşan, "ilm-i Derîde" (Fars dilinde) üstat bir şairdir (Önder 2006: 266).  Şefkat, tezkiresini yazdığı tarihte (1229/1813-14), şairin altmış yaşlarında olduğunu ve ilimle iştigal ettiğini söyler. Buradan şairin, 1170-72 yıllları arasında doğduğu ve Şefkat'in eserini tamamladığı 1229/1813-14'ten sonra öldüğü anlaşılmaktadır. Bu sebeple Sicill-i Osmânî'de, şairin ölüm tarihinin III. Selim devri (1789-1807) olarak gösterilmesi hatalıdır ((Akbayar 1996: 5/1682). 

Yeksân'ın, elimizde Şefkat'in örnek olarak aldığı biri Farsça diğeri Türkçe olmak üzere iki gazeli bulunmaktadır (Kılıç: 164-165).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmânî. C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 1682.

Filiz, Kılıç (hzl.). Şefkat, Tezkire-i Şuarâ-yı Şefkat-i Bagdâdî. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 14.02.2014]. 164.

İpekten, Haluk, M. İsen, N. Okçu, R. Toparlı (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Önder, Murat (2006). Şefkat ve Tezkire-i Şuara'sı. Yüksek Lisans Tezi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi.

Tuman, Mehmed Nâil (2001). Tuhfe-i Nâilî - Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 1223.
 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ASLI GÜRSOY
Yayın Tarihi: 16.02.2014

Eserlerinden Örnekler


Gazel
Câ-be-câ dâg-ı derûnum fark olunmaz lâleden
Iztırâb-ı âh-ı germim şu’le-i cevvâleden


Mısra’ım kad râst kılmaz hâme olmazsa ‘asâ
Tıfl-ı tab’ım nâ-tüvândır pîr-i sî sad sâleden


Sürme-i âvâzım olmuş zülf-i müşgîn-târ-ı yâr
Kûh-ı gam zîrindeyim lîkin sadâ yok naleden


Âteş ile âteşi itfâya sa’y etmek gibi
Eyleyen def’-i harâret âteş-i seyyâleden


Etmede mînâda Yeksân âb-ı hayvân seyrini
La’l-i yâra geldi zînet cûşiş-i tebhâleden

Kılıç, Filiz. Şefkat, Tezkire-i Şuarâ-yı Şefkat-i Bagdâdî. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10742,metinsbpdf.pdf?0. [erişim tarihi: 14.02.2014]. 164-165.
 


 


 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Alper Çekerd. 13 Mart 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İnal, Gülselid. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NAÎMÎ, Naîmî Çelebid. ? - ö. 1563-64Doğum YeriGörüntüle
4Alper Çekerd. 13 Mart 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5İnal, Gülselid. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NAÎMÎ, Naîmî Çelebid. ? - ö. 1563-64Doğum YılıGörüntüle
7Alper Çekerd. 13 Mart 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8İnal, Gülselid. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NAÎMÎ, Naîmî Çelebid. ? - ö. 1563-64Ölüm YılıGörüntüle
10Alper Çekerd. 13 Mart 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11İnal, Gülselid. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12NAÎMÎ, Naîmî Çelebid. ? - ö. 1563-64Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Alper Çekerd. 13 Mart 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14İnal, Gülselid. 17 Mayıs 1947 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15NAÎMÎ, Naîmî Çelebid. ? - ö. 1563-64Madde AdıGörüntüle