Madde Detay

Dürrî Mehmed Efendi’nin hayatıyla ilgili olarak kaynaklarda yeterli derecede bilgi bulunmamaktadır. Bununla birlikte gerek devrinin gerekse sonraki dönemlerin kaynakları tarandığında Dürrî Mehmed Efendi’nin 17. yüzyılda yaşadığı anlaşılmaktadır. Bolu’da dünyaya gelen Dürrî Mehmed Efendi’nin babası Ali Gıyâseddîn’dir. Ayrıca Sultan IV. Mehmed’in vezirlerinden Musâhib Mustafa Paşa’nın akrabalarından olup Şeyhülislam Minkârîzâde Efendi’den icazet almıştır. İyi bir tahsil hayatı geçirerek fenni ve dini ilimlerde gelişme göstermiş, ilmiyle rüştünü ispatlayarak müderrisliğe kadar yükselmiştir. Dönemindeki Zeynî Çelebi Medresesi, Husrev Kethüda Medresesi, Hâfız Paşa Medresesi, Sinan Paşa Medresesi ve Semaniye Medresesi gibi İstanbul’daki çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır. Dürrî Mehmed Efendi’nin İstanbul’a geldikten sonra Ebu Eyyûb el-Ensârî hazretlerine yakın olabilmek için uzun süre Eyüp’te ikamet ederek Ebu Said Yalısı'nda kaldığı da hakkındaki rivayetler arasındadır. Şiir ve inşada hüner sahibi olduğu devrinin letâif mecmualarında yazdıklarından anlaşılmaktadır. Mehmed Dürrî Efendi 14 Rebiulâhir 1098 / 27 Şubat 1687’de İstanbul’da vefat etmiştir. (Ergun yty:III/1185, Mehmed Süreyya: II/424, TDEA 1977: II/401, Kurnaz-Tatçı 2001:I/270)

Ergun, Sadettin Nüzhet (yty). Türk Şairleri. C.3. İstanbul: yyy.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmanî. C.2. İstanbul: Matbaa-i Amire.

İpekten Haluk, İsen Mustafa, Toparlı Recep, Okçu Naci, Karabey Turgut (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz Cemal, Tatçı Mustafa (hzl) (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.1. Ankara: Bizim Büro Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Dürrî Mehmed”. C.II. İstanbul: Dergah Yay.

Gazel

Rakîb el uzadurmış o şûh-ı tannâze

Niçün cesâret idersin şikâr-ı şehbâze

Felek varakları berbâd olurdı âhumdan

Eğer ki rişte-i mîhr olmasaydı şîrâze

İderdi sîm-i sirişkümle nakd-i sabruma meyl

Eger o şâh-ı kerem kalmasa çoga aza

Hicâb idüp kızarur dem-be-dem rûh-ı âli

Meger ki mülket-i gülzâra geldi gül tâze

Sezâ görilse ne var bana câme-i devlet

Metâ’-ı himmete Dürrî olur mı endâze 

(Ergun, Sadettin Nüzhet (yty). Türk Şairleri. C.3. İstanbul: yyy. 1186.)