Madde Detay

Asıl adı Seyyid Mehmed Sa’îd el-Hüseynî, mahlası Safhî’dir. Tuhfe-i Nâ’ilî’de hayatı yanlışlıkla Saruhanlı Safhî’nin hayatıyla birleştirilerek verilmiştir (bk. Kurnaz vd. 2001: 559-60). Buna dayanarak Mehmed Sa’îd Safhî’nin Aydınlı (Cunbur 2007: 426; Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi 1990: 411) gösterilmesi yanlıştır. Es’ad-zâde mahlasıyla meşhur olan Seyyid Mehmed Saîd Efendi İstanbulludur ve Saîd Mehmed Efendi’nin oğludur (Akbayar 1996: I995). Babası da seyyid lakabıyla anılan Es’ad-zâde nakîbü’l-eşrâftır. Es’ad-zâde iyi bir tahsil gördü ve ilmiyye sınıfına dâhil oldu. Medreselerde bir süre müderrislik yaptıktan sonra Kuds-i Şerîf mevleviyyetine nail oldu ve 1162 / 1748 senesi Ramazan’ının 22. günü  Bursa’da nakîbü’l-eşrâflık payesini alarak arzusuna ulaştı (Yüksel ve Köksal 1998: 100). Ancak kısa süre sonra yakalandığı hastalık neticesinde vazifesini yerine getiremediğinden 1165 / 1752 senesinin Şevval ayının 8’inde görevinden azl edildi ve bu tarihten birkaç gün sonra da vefat etti. Otakçılar’da medfundur (Yüksel ve Köksal 1998: 100). Ölüm tarihi, Tuhfe-i Nâ’ilî’de 1178 / 1764 (Kurnaz-Tatçı 2001: I/435) olarak geçerken, Devhatü’n Nukabâ’da 1165 / 1752 (Yüksel ve Köksal 1998: 100) olarak zikredilmektedir. Ancak Devhatü’n Nukabâ’da bu tarihlerde yaşayan ve bu isimde bir tek nakîbü’l-eşrâf kaydı yer alması ve ölüm tarihinin “8 Şevval 1165’ten birkaç gün sonra” şeklinde daha ayrıntılı bir bilgiyle sunulması ölüm tarihinin tespitinde dikkate değerdir. Asrın şairleri arasında da ismi anılan Es’ad-zâde Seyyid Mehmed Saîd Efendi’nin eserleri hakkında ise yeterli bilgi bulunmamaktadır. Şiir ve inşada tek, akranlarının üstünde nüktedan ve yetenekli bir şairdi (Erdem 1994: 187).

Abdülkadiroğlu, Abdülkerim (hzl.) (1985). İsmail Beliğ, Nuhbetü’l-Âsâr li Zeyl-i Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya: Sicill-i Osmanî. C. III. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 995.
Cunbur, Müjgan (2007). "Safhî". Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.7. Ankara: AKM Yay. 426.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâ’sı. Ankara: AKM Yay. 187.

Müstakim-zâde Süleymân Sa’deddîn. Mecelletü’n-Nisâb. Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi No: 628. vr. 294b.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman,Tuhfe-i Nâilî -Dîvân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay. 435.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). “Safhî”. C. VII. İstanbul: Dergah Yay. 411.

Yüksel, Hasan ve M. F. Köksal (hzl.) (1998). Ahmet Rıf’at: Devhatü’n Nukabâ (Osmanlı Toplumunda Sâdât-ı Kirâm ve Nakîbüleşrâflar). Sivas: Dilek Matbaası.

Gazel

Nigâh-ı âşıka tîr-i kazâ değil de nedir

Bakılsa gamzeye hışm-ı Hudâ değil de nedir

Viren bu neşveyi ma’cûn-ı ışk-ı dildâra

Ziyâ-yı mihr ile bûy-ı vefâ değil de nedir

Cemâl-i meh-veş-i yâri şerîk-i aks eyler

Nigâh-ı dîde-i ahvel hatâ değil de nedir

Harûn itdiği dâd u sited uyar mı dile

Cünûn mâni’-i bey’ ü şirâ değil de nedir

Arûs şî’a-i nazm-ı edâ-yı şîrîndir

Mezâk…………………………

(Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâ’sı. Ankara: AKM Yay. 187.)