Madde Detay

İstanbulludur. Enderûn-ı Hümâyûn’da yetişerek Hırka-i Sa‘âdet Ser-halifesi oldu. 1265 Rebiu’l-Evvel/Ocak 1849’da ulâ evveli ile Hazîne-i Hümâyûn kethudalığına atandı. Emâre-i Zafer’in sonunda Aynî tarafından yazılan dokuz beyitlik takrizde yer alan bir beyitte Nazîf’ten Ağa kulu ve çantacı (padişahın saray dışında bulunduğu sırada altınla dolu çantasını taşıyan memur) olarak bahsedilmektedir (Erdoğan 2009: 78). 22 Mayıs 1849 yılında bir yangında Alay Köşkü önüne geldiğinde aniden öldü. Üsküdar’da eski Menzilhane'de gömülüdür.

Eserleri şunlardır:

1. Dîvân: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. kayıtlıdır. 83 varaktır. Dîvân’ın sonunda 87-95 varaklar arasında Emâre-i Zafer yer almaktadır. Dîvân’da 1 miraciyye, 1 hicret-nâme, 2 na’t, 36 şarkı, çok sayıda tarih ve yaklaşık 43 gazel bulunmaktadır.

2. Emâre-i Zafer: 235 beyitlik bir mesnevidir. Aynî tarafından eserin yazılış yılı olan 1243’ü veren 9 beyitlik bir takriz-tarih yazılmıştır. Emâre-i Zafer’de yeniçeriliğin kaldırılışı 28 başlık altında işlenir. Eser bir tevhidle başlar. Na‘t, dört halife ve Hz. Hasan ile Hüseyin’in övgüsüyle devam eder. Dönemin padişahı II. Mahmûd’un, Şehzâde Abdülmecîd’in ve yeniçeriliğin kaldırılışına katkı sağlayan dönemin bazı isimlerinin övgüsü yapılır. Yeniçerilerin zalimliklerinden bahsedilir. Bu arada yeniçeriliğin kaldırılacağına dair görülen bir rüya nakledilir. Der-Kâ’ide-i Teşekkür başlığı altında Sultân II. Mahmûd’a yaptığı hizmetler için teşekkür edilir. Dua bölümünden sonra Aynî’nin takriziyle eser son bulur. Bilinen iki nüshası vardır: İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi TY. 2474 ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181.

Fatîn (1271). Hâtimetü’l-Eş‘âr. İstanbul. 412.

Hülagü, Orhan vd. (1998). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Sebil Yay.

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâ’il Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Nazîf Dîvânı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. v. 1b-83a.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1986). “Nazîf, Mehmed Efendi”. C. 6. İstanbul: Dergah Yay.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. (2006). “Nazîf”. C. 6. Ankara: AKM Yay.

Gazel

Mâ’il-i gerden ü sîmîn-berinim yok haberin

Ben senin bende-i fermân-berinim yok haberin

Güzel ammâ bu temâyül arada kaçma ne yâ

Âşık-ı sâdık-ı vasf-âverinim yok haberin

Sana âşık olanı olmayanı ben bilirim

Anı benden ara sor defterinim yok haberin

Cevher-i nazmım ayaġ altına hayfâ gidiyor

Vasf-ı hüsnünde sühan-perverinim yok haberin

Nâ-sere akçe gibi sürme Nazîf’i harca

Mâ-hazar ceybde sîm ü zerinim yok haberin

(Nazîf Dîvânı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Taksim Atatürk Kitaplığı Bel. Yz. K. 181. v. 75a.)