Madde Detay

Asıl ismi Abdurrahîm Rahmî’dir. Erzurum’da dünyaya geldi. Çocukluğundan itibaren iyi bir tahsil gördü. Medrese tahsilinden sonra İstanbul’a giderek ve İstanbul’un çeşitli medreselerinde müderrislik yaptı. Bundan dolayı halk arasında ‘Hoca Rahmî’ olarak anılmaya başladı. Şeyhülislam Ârif Hikmet Bey’in babasına hocalık yaptı.  1223/1808-09’da İstanbul’da vefat etti. Şeyhülislam Arif Hikmet, vefatına “Hâce Rahmî eyledi dehre vedâ” (1223) (Çiftçi 2014: 167) tarihini düşürdü.

Eserleri şunlardır:
1. Dîvân: Üçü yurt dışında olmak üzere dört nüshası tespit edilmiştir. Bu nüshalar şunlardır: Kitabhane-i Umûmî-yi Hz. Ayetullah Necefi Maraşi Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No: 4008/2 Kum-İran; Hidiv Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No:8676, Kahire-Mısır; Almanya Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No: Ms.or.fol.3318 Staatsbibliothek, Berlin; Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No: 508/2. Son yazma mecmua hâlinde olup eksiktir.
2. Refîk-i Tarîk: Tasavvufi bir eserdir. Mevlânâ Kâsım-ı Hâni’nin “Seyr ü Sülûk İlel Mülkü’l-Mülûk” isimli risalesinin tercümesidir. Eser tasavvufta seyr ü sülük merhalelerini anlatır. Mukaddime ve on bölümden oluşur. İki yazma nüshası tespit edilmiştir. İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Koleksiyonu No: 34 Ae Şeriyye 872 (Eser burada yanlış olarak ‘Refit-i Tarih’ şeklinde okunmuş ve böyle kayıt altına alınmıştır); Mısır Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No: m Tasavvufi Türkî 14, Kahire-Mısır.
3. Avâmil-i Âtîka: Manzum tercüme bir eserdir (Bursalı Mehmed Tahir 1333: 316). Kütüphanelerde kaydına rastlanamamıştır.

Rahmî Efendi, ilmî kişiliği yanında mutasavvıf kişiliğiyle de öne çıkan şahsiyetlerden biridir. Şiirlerinde ağırlıklı olarak tasavvufî bir dil hâkimdir.
 

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.1. İstanbul: Matbaa-i Amire, İstanbul. 316.

Çınarcı, M. Nuri (2007). Şeyhülislam Arif Hikmet Bey’in Tezkire-i Şuarâ’sı. Yüksek Lisans Tezi. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi.

Çiftçi, Ömer (2014). Fatin Hatimetü’l-Eş’âr. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10736,metinpdf.pdf?0 (erişim tarihi: 15.04.2014).167.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 327.

Rahmî (tarihsiz).  Mecmua-i Eş’ar. Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi Türkçe Yazmaları No: 508/2 İstanbul.

Rahmî. Refîk-i Tarîk.  İstanbul Millet Kütüphanesi Ali Emiri Koleksiyonu No: 34 Ae Şeriyye 872. İstanbul.