TÎGÎ, Mehmed Bey

(d. ?/? - ö. 1027/1617)
divan şairi, sipahi, müteferrika, ihtisap ağası
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Edirnelidir. Asıl adı Mehmed olan şair Tîgî mahlasını kulandı. Riyâzî, şairin Üsküplü olduğunu belirtir (Riyâzî 1346: 37). Edirne sarayında yetişti ve buradan sipahi olarak çıktı. Daha sonra Dergâh-ı Âlî’de müteferrika oldu. Bu görevinin dışında Edirne’de ihtisap ağalığı yaptı. 1027/ 1617 tarihinde vefat eden şairin Rızâ Tezkiresinde vefat tarihi 1020/ 1611 olarak verilir (Zavotçu 2009: 281).

Tîgî, Kemâlpaşazâde’nin Nigâristan adlı eserini Farsça’dan Türkçe’ye tercüme etmiş fakat müsvedde halinde kalan bu eser daha sonra kaybolmuştur. Kaynaklar şairin bir de divanı olduğunu belirtmektedir. Aynı zamanda güzel tarih manzumeleri olan şairin, Edirne’deki tarihi Ali Paşa kapalı çarşısının ve Selimiye Camii’nin yapılışına yazdığı tarihler çok meşhurdur (Canım 1995: 252, 253). 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Balcı, Rüştü (2014). Kâtip Çelebi, Keşfü’z-Zünûn An Esâmi’l-Kütübi Ve’l-Fünûn. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Canım, Rıdvan (1995). Edirne Şairleri. Ankara: Akçağ Yay.

İpekten, Haluk vd. (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

Kayabaşı, Bekir (1997). Kaf-zâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l Eşâr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Riyâzî. Riyazu'ş-şuarâ. Millet Ktp. Ali Emiri Ef. 1346. 37.

Sungurhan Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-Şuarâ. Ankara: Kültür Bak. Yay. E-kitap:http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215416/h/giris.pdf [erişim tarihi: 22.03.2014]

Şemseddin Sâmî (1311). Kâmûsü’l-A’lâm. C. 4. İstanbul.

Zavotçu, Gencay (2009). Rıza Tezkiresi, (İncelenme-Metin). Sahaflar Kitap Sarayı. İstanbul. 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 03.04.2014
Güncelleme Tarihi: 27.10.2020

Eserlerinden Örnekler

Selimiye Camii’nin İnşasına Söylediği Tarih

Sâhib-i hayrât Şâhenşâh-ı Mahmûd’üs-sıfât

Husrev-i rûy-ı zemîn ü zıll-i Rabbü’l-'âlemin

Hazret-i Sultan Selîm İbni Süleymân-ı velî

Dâver-i kâ'im-makâm-ı şer-i Fahrü’l-mürselîn

Kalb-i mü’minveş bu beytu'llâhı ma’mûr eyleyip

Kıldı her tâk-ı bülendin 'ibret-i 'arş-ı berîn

Na’t-ı gülzâr-ı harîm-i hâzihî cennâtü adn

Vasf-ı tıb enfâs-ı tıbtüm fedhulûhâ hâlidîn

Yazdı Tîgî levh-i bâb-ı cennete târîhini

Câmi'-i şâh-ı selîmü’l-kalb imâm-ı cem’-i dîn (982/1575)

(Canım, Rıdvan (1995). Edirne Şairleri. Ankara: Akçağ Yay. 253)

***

Niyâz ehline aslâ rahmı yok bir nâzenînim var

Makâm-ı şîvede bir şâh-ı istignâ-güzînim var

Ba’îd olmaz uzakdan gözler isem pertev-i mihrin

Basîret ehline gün gibi çeşm-i dûrbiînim var

Sadâ-yı tîşesinden Bîsütûn inlerse Ferhâdın

Benim de taşlara te’sîr eden âh-ı hazînim var

Nigîn ü hâtem-i Cemşîd nâmın ağzına almam

Ne dünyâya mahabbet üzreyim ne halka kinim var

Edip çerhi siper tîr-i kazâdan kaçmazam Tîgî

Yesâr ehlinden ümmîd-i vefâ etmem yemînim var

(Canım, Rıdvan (1995). Edirne Şairleri. Ankara: Akçağ Yay. 253)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40Doğum YeriGörüntüle
2MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YeriGörüntüle
4EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40Doğum YılıGörüntüle
5MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Doğum YılıGörüntüle
7EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40Ölüm YılıGörüntüle
8MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Ölüm YılıGörüntüle
10EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40MeslekGörüntüle
11MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87MeslekGörüntüle
13EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16EMÎR ÇELEBİ/MEHMEDd. ? - ö. 1639-40Madde AdıGörüntüle
17MUHTÂRÎ, Emir Hâşim-zâde/Hâşimî-zâde Seyyid Ahmed Muhtar Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18TAL'ATÎ, Mehmed Tal'atî Çelebid. ? - ö. 1686-87Madde AdıGörüntüle