ÜFTÂDE-ZÂDE, Mustafa Efendi

(d. ?/? - ö. 1017/1608)
tekke şairi
(Tekke / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

16. yüzyılda Bursa’da doğmuştur. Babası Mehmed Muhyiddin Üftâde (ö. 988/1580) olup, Bursa’da Pınarbaşı semtinde kendi adıyla kurduğu Üftâde Dergâhı’nın ilk şeyhidir. Mustafa Efendi Üftâde-zâde diye bilinmektedir. Ancak bu isimle bilinen iki kişi daha vardır ki, bunlardan biri 1134/ 1721, diğeri de 1217/1802 tarihlerinde vefat etmişlerdir. Hayatı hakkında bilgi verdiğimiz Mustafa Efendi, Şeyh Üftâde’nin büyük oğlu olup, küçük yaştan itibaren babasından ders almıştır. Aynı zamanda ondan tasavvufi eğitimini tamamlamış ve Celvetiyye tarikatının icazetini almıştır. İlim tahsili esnasında akranları arasında temayüz ederek babasının dikkatini çekmiştir. Ancak Şeyh Üftâde küçük oğlu Mehmed Efendi’nin ömrünün kısa olacağını öğrendiğinden kendisinden sonra yerine önce küçük oğlunun postnişin olmasını vasiyet etmiştir. Mustafa Efendi, babasının sağlığında ticaretle uğraşmış, Ulu Cami’de müezzinlik yapmıştır. Babasının yerine dergâh şeyhi olan Şeyh Mehmed Efendi’nin kısa bir müddet sonra vefat etmesi (ö. 994/1586) üzerine yerine Üftâde Dergâhı şeyhi olan Mustafa Efendi yaklaşık 20 yıl boyunca dergâhta hizmet etmiştir. 1608'de Vefat ettiğinde babası Şeyh Üftâde’nin Bursa Hisar semtindeki türbesine defnedilmiştir. Yerine oğlu Kutub İbrahim Efendi söz konusu dergâhın şeyhi olmuştur.

Vaktinin büyük çoğunluğunu uzlet hayatı, ibadet ve tevhid ü ezkar ile geçiren Şeyh Mustafa Efendi’nin şair yaradılışlı bir kimse olduğu kaynaklarda yer almaktadır. 
 

Kaynakça

Bahadıroğlu, Mustafa (1995). Celvetiyye’nin Piri Hz.Üftâde ve Dîvân’ı. Bursa: Üftâde Kur’an Kursu Öğrencilerini Derneği Yay.

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri. Bursa: Asa Kitabevi.

Bakırcı Mehmed Raşid. Zübdetü’l-Vekayi’ der Belde-i Celile-i Burusa. Ankara: Türk Tarih Kurumu Ktp, Yazmalar No:58. vr.151a.

Baldırzâde Selisî Şeyh Mehmed (2000). Ravza-i Evliyâ. hzl. Mefail Hızlı-Murat Yurtsever. Bursa: Arasta Yay.

İsmail Beliğ (1302/1884). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdiredân (Tıpkıbasım). Bursa: Hüdavendigâr Vilayeti Matbaası.

Kara, Mustafa (2012). Bursa’da Tarikatlar ve Tekkeler. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yay.

Mehmed Fahreddin, Gülzâr-ı İrfân. İstanbul: Millet Ktp. Ali Emirî. nu.1089. vr. 146b.

Mehmed Şemseddin (1997). Bursa Dergâhları Yâdigâr-ı Şemsî I-II. hzl. Mustafa Kara-Kadir Atlansoy. Bursa: Uludağ Yay.

Öcalan, Hasan Basri (2000). Bursa’da Tasavvuf Kültürü (XVII. Yüzyıl). Bursa: Gaye Kitabevi.

 "Mustafa” (2006). Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 6. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 447.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HASAN BASRİ ÖCALAN
Yayın Tarihi: 17.02.2015
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Beyit:
Cezbe-i aşkınle ey dil yine cevelân eyleyem
Bu tenüm tennûrına bağrımı büryân eyleyem

Bana bu derdi ezelden çünki Hakk etmiş nasîb
İstemem dersen tabîbâ derde dermân eyleyem

Mehmed Şemseddin (1997). Bursa Dergâhları Yâdigâr-ı Şemsî I-II. hzl. Mustafa Kara, Kadir Atlansoy. Bursa: Uludağ Yay. 68.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50Doğum YeriGörüntüle
2AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44Doğum YeriGörüntüle
3BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Doğum YeriGörüntüle
4RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50Doğum YılıGörüntüle
5AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44Doğum YılıGörüntüle
6BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Doğum YılıGörüntüle
7RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50Ölüm YılıGörüntüle
8AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44Ölüm YılıGörüntüle
9BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Ölüm YılıGörüntüle
10RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50MeslekGörüntüle
11AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44MeslekGörüntüle
12BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26MeslekGörüntüle
13RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂKIM, İbrahim Râkım Efendid. 1680-81 - ö. 1749-50Madde AdıGörüntüle
17AVNÎ, Kevâkibî-zâde, Mehmed Çelebid. ? - ö. 1643-44Madde AdıGörüntüle
18BAHÂ, Şeyh Mehmed Bahâeddin Efendid. ? - ö. 1725-26Madde AdıGörüntüle