UYÛNÎ, Rahîkî-zâde Şeyh Seyyid Mehmed (Südlüce Şeyhi)

(d. ?/? - ö. 1166/1752-1753)
Divan Şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Rahîkî-zâde Seyyid Ahmed Efendi’nin oğludur. İstanbul’da doğdu. Önce Aydın-zâde Zaviyesi şeyhi A’rec Hasan Efendi’den, onun ölümünden sonra da Koca Mustafa Paşa şeyhi Şeyh Seyyid Nureddin Efendi’den ders aldı (Ekinci 2013: 115). Sütlüce’de Cemâl-i Halvetî Şeyh İshak Efendi yerine Halvetî şeyhi olduğu için Sütlüce Şeyhi adıyla da bilinir. Bursalı Mehmed Tahir, şairin Sümbüliye tarikatı şeyhlerinden olduğunu belirtse de (Yavuz 1972: 213) diğer kaynaklar Halvetî tarikatı şeyhi olduğu hususunda birleşirler. Bunun yanında Kırkçeşme’de bulunan su maksemi civarındaki bir camide vaizlik yaptı, babası yerine İstanbul Sular kâtibi olarak atandı. 1166/1752’de vefat etti ve vaizlik yaptığı caminin haziresine defnedildi (Ekinci 2013: 115). “Hatime-i sülehâ” terkibi vefat tarihini göstermektedir (Özdemir 2011: 594).

Uyûnî'nin, Vâridât adını verdiği sırtında Nahîfî’nin sahh kaydı ve imzası olan Dîvân'ı (Altuner 1989: 592), büyük şeyhlerin hayatları ve eserleri hakkında bilgi verdiği Silsile-nâme-i Meşâyıh-ı İzâm (Tatçı 2003: 128); İstanbul ve çevresindeki tekkeleri anlattığı Tarif-nâme-i Dergâhân (Tatcı 2003: 128) adlı eserleri ile İstanbul’daki su kemerlerini ve yaptıranları anlattığı ismi bilinmeyen bir eseri vardır (Altuner 1989: 592). Ancak yaptığımız katalog taramalarında bu eserlere rastlayamadık. Ayrıca kaynaklarda belirtilmese de aldığı eğitim, mesleği ve elimizdeki şiir örnekleri Uyûnî'nin bir tekke şairi olabileceğini düşündürmektedir.

Kaynakça

Altuner, Nuran (Üzer) (hzl.) (1989). Safâî ve Tezkiresi (İnceleme- Tenkitli Metin – İndeks). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Ekinci, Ramazan (2013). Hafız Hüseyin Ayvansarâyî Vefeyât-ı Ayvansarâyî (İnceleme- Tenkitli Metin). İstanbul: Buhara Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay. 

Özdemir, Fatma (2011). Tuhfe-i Nâilî Metin ve Muhtevâ II. Cilt s. 468-734. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi

Tatcı, Mustafa (2003). Osmanlı Müellifleri I- II- III ve Ahmed Remzi Akyürek Miftahu'l- Kütüb ve Esami- i Müellifin Fihristi. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. FAZİLE EREN KAYA
Yayın Tarihi: 14.04.2014
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eserlerinden Örnekler

İlâhî

fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün

Halvetîler Ârif’ün bayramına şâd oldılar

Celvetîler Sa’d-ı Zeynî ile âbâd oldılar

Sünbülîler Eşrefî Uşşâk’a sertâc oldılar

Gülşenîler dem çeküp feryâd ile yâd oldılar

Rûşenîler Nûr-bahş’un irtifâ’ı şemsidür

Nakşbendîler gönül zikrine mu’tâd oldılar

Sırr-ı Mevlânâ’ya hem-demdür kudûm-ı Kâdirî

Sikke-i mühr-i Süleymân ile emcâd oldılar

Zikr-i efrâd-ı tarîk rahmet Uyûnî feyzidür

Hep mesâlik Ahmedî’dür cümle münkâd oldılar

Altuner, Nuran (Üzer) (hzl.) (1989). Safâî ve Tezkiresi (İnceleme- Tenkitli Metin – İndeks). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. 593.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688Doğum YeriGörüntüle
3SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688Doğum YılıGörüntüle
6SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688Ölüm YılıGörüntüle
9SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
11NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688MeslekGörüntüle
12SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Arslan Yüzgünd. 09 Nisan 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17NÛRÎ, Şeyh Seyyid Hasan Nurî Efendid. Ocak/Şubat 1620 - ö. 15 Kasım 1688Madde AdıGörüntüle
18SÂNİ’Î, Yoluk Mehmed Çelebi-zâde Mahmud Sâni’î Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle