Can Akengin

A. Melih, Projektör
(d. 1892 / ö. 31 Ağustos 1942)
Şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ömer Avni'dir. Bazı yazılarında "A. Melih" ve "Projektör" imzalarını da kullandı. Can Akengin, 1892 yılında Giresun'un Sultan Selim Mahallesi'nde doğdu. İlkokulu Kapukahve İptidaisinde okudu. Trabzon İdadisi'nde başladığı lise öğrenimini İstanbul'da tamamladı (1908). Bir yıl Edebiyat Fakültesi'nde okudu (1912), buradaki eğitimini I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine yarıda bıraktı, yedek subay olarak askere alındı (1914). Askerlik dönüşü edebiyat ve tiyatro çevrelerinin içinde yer aldı. Bursa'ya gitti, akrabalarının bulunduğu bu şehirde 1919 yılına kadar yaşadı. 1919 yılında memleketi Giresun'a döndü ve ömrünün geri kalan kısmını bu şehirde sürdürdü. Tedavi için gittiği İstanbul'da öldü, naaşı Giresun'da Yeni Mezarlık'a defnedildi.

Can Akengin, 1910 yılında Giresun ve Karadeniz adlı yerel gazetelerde yazdığı şiir ve düzyazılar ile edebiyat hayatına adım attı. Yerel lehçeyle bezenmiş şiirleriyle bir "Karadeniz şairi" olarak tanındı. Servet-i Fünun ve Milli Edebiyat dönemlerinin izlerini taşıyan ve sağlam bir edebi tekniğe sahip olan şiir ve yazılarındaki üslup rahatlığıyla dikkat çekti.

Akengin, hemen bütün şiirlerinde hece ölçüsüne ve uyağa sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. Ölümünden birkaç yıl sonra Giresun'a gelip onun şiirleriyle tanışan Behçet Necatigil şair hakkında şu değerlendirmede bulunur: "Can, kafiye ve vezin düşkünlüğünden kurtulsaydı bugünkü şiirimizin tabii deyişine yaklaşacaktı diyebilirim. Can, bir bakıma devrinin tesirine esir kalmış, ruhunun hürriyetine serbest ifadeyi reva görmemiştir. [...] Nesirleri içinde Servetifünuncuların, hele Halit Ziya ve Mehmet Rauf edasıyla yazılmış bir hayli yazı mevcut. Ahmet Rasim'deki münakkahiyet ve enstantaneciliği kendi intibaklarına kuvvetle tatbik etmiş olan Can'ın hususi nesri, kendini asıl böyle yerli yazılarda belli ediyor." (Necatigil, 2016: 71-76).

Kaynakça

Aldan, Mehmet (1986). "Giresunlu Şair Can Akengin", Kemalist Ülkü, C.18 , S. 207, ss. 27-30.

İmzasız (1971)."Bir İçli Şair Can Akengin", Halkevleri Dergisi, C. 5 , S. 56, ss. 10-11.

Musaoğlu, Refik (1945). "Can Akengin 1892-1942", Kaynak, S.150, ss. 460-461.

Necatigil, Behçet (1999), Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, 18. Baskı, s. 27, İstanbul: Varlık Yay.

Necatigil, Behçet (2016). Düzyazılar 1. 3. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, 3. Baskı, C.1, s. 58, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. İSMAİL ALPER KUMSAR
Yayın Tarihi: 18.05.2018
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Can Akengin'in ŞiirleriYeşil Gireson Matbaası / Giresun1944Şiir
Can Akengin'in NesirleriYeşil Gireson Matbaası / Giresun1946Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ahmet Durald. 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Necati Yazgand. 14 Mayıs 1932 - ö. 23 Eylül 2014Doğum YeriGörüntüle
3SALİH, Salih Daldaband. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4SADIKÎ, Ahmet (Kürdoğlu Molla Ahmet)d. 1892 - ö. 1948Doğum YılıGörüntüle
5ETHEM, İbrahim Ethem Arıkand. 1892 - ö. 1965Doğum YılıGörüntüle
6Müfide Ferit Tekd. 29 Nisan 1892 - ö. 24 Mart 1971Doğum YılıGörüntüle
7PENÂHİ, Mustafa Müslim Ocakd. 1847 - ö. 1942Ölüm YılıGörüntüle
8Ahmet İhsan Tokgözd. 1868 - ö. 27 Aralık 1942Ölüm YılıGörüntüle
9Hüseyin Suat Yalçınd. 1284 (1867) - ö. 21 Mart 1942Ölüm YılıGörüntüle
10Şahin Mustafovd. 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Cengiz Bektaşd. 26 Kasım 1934 - ö. 20 Mart 2020MeslekGörüntüle
12Aydoğan Yavaşlıd. 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Safvet Nezihid. 1871 - ö. 1939Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Mehmet Raufd. 12 Ağustos 1875 - ö. 23 Aarılık 1931Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Abdülkadir Noyand. 1886 - ö. 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fikret Otyamd. 19 Aralık 1926 - ö. 9 Ağustos 2015Madde AdıGörüntüle
17Melih Cevdet Andayd. 5 Temmuz 1331/1915 - ö. 28 Kasım 2002Madde AdıGörüntüle
18CAN ALİ, Ali Narind. 01.02.1969 - ö. ?Madde AdıGörüntüle