Şakir Şevket

(d. 1847 / ö. 1878)
Şair, Gazeteci
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Şâkir Şevket (Efendi), Tanzimat döneminin Trabzonlu şairlerindendir. Trabzonlu yemenici Durmuşoğulları ailesine mensup Mehmed’in oğlu olup 1847 (Hicri:1263) yılında Trabzon’un Cami-i Kebir mahal­lesinde dünyaya gelmiştir. Küçük yaşta babasını kaybetmiş ve dedesinin himayesinde ilkokul tahsilini yaptıktan sonra üvey babası Nuri Efendi'nin yardımıyla Soğan Pazarında attar dükkânı açmıştır. Hacı Fehmi Efendi’den Arapça ve Farsça öğrenmiş, Trabzon Lisesi'nde öğretmenlik, Vilayet İdare Meclisi Kaleminde memurluk ve ikinci katiplik görevlerinde bulunmuştur. Gözlerindeki rahatsızlık nedeniyle İstanbul’a gitmiş, İkinci kez Trabzon valiliğine atanan Ahmed Rasim Paşa tarafından tekrar Trabzon’a götürülerek Vilayet Gazetesi başyazarlığı ve Zabtiye Nezareti Mektubi Kalemi Mümeyyizliğine getirilmiştir. Eş zamanlı olarak Trabzon Askeri İdadisi'nde öğretmenlik de yapmıştır. 31 yaşında vefat etmiş, eski Kavak Meydanı'ndaki Kadirî Tekkesi’nin yanına defnedilmiştir.

Şevket-nâme-i Osmânî adlı 80 beyitlik tarihî bir kaside yazmış olmakla birlikte Şâkir Şevket'e asıl ün kazandıran vefatından bir yıl önce İstanbul’da iki cilt olarak yayımladığı ve ilk Türkçe şehir tarihi kitabı olma özelliği taşıyan Trabzon Tarihi adlı eseridir. Şâkir Şevket eserinde Trabzon sancağının tarihini ve o günkü durumunu tarihî belgelerden ve kendi bilgi, gezi ve gözlemlerinden hareketle anlatır. Sancağa bağlı kaza (Samsun, Ordu, Giresun, Rize vb.) ve nahiyelerin (Akçaabat, Görele, Tirebolu, Perşembe, Vakfıkebir vb.) adları, demografik yapıları, sınırları, önemli yerleri, tarım ve ekonomileri hakkında kısa bilgiler verir. Yayımlandığı dönemde Trabzonlu şuara ve ulemalardan övgüler almasına rağmen 1949 yılında çeşitli eleştirilere uğramıştır. Bu eleştirilerde daha çok kitabın birinci cildindeki bilgilerin gerçekliği üzerinde durulmuştur.

Kaynakça

Albayrak, H. (2005). "Doğu Karadeniz Bölgesinde İlk Matbaa, İlk Gazete ve İlk Salname", Karadeniz Araştırmaları Dergisi, S. 4. s. 39-52.

Alşan, M. H.(2016). "Şakir Şevket Bey’in “Trabzon Tarihi” adlı kitabında Akçaabat’a Dâir Notlar", https://www.akcaabatpostasi.com/sakir-sevket-beyin-trabzon-tarihi-adli-kitabinda-akcaabata-dair-notlar/

Emiroğlu, K. (2000). "Trabzon'da XIX. Yüzyıldan XX. Yüzyıla Kahvehane ve Kitahevi Bağlamında Toplumsal Tabakalanma, Kültür ve Siyaset", Kebikeç Dergisi, S. 10. s.187-222.

İnal, M. K. (1970). Son Asır Türk Şairleri, C.4, MEB Devlet Kitapları, İstanbul.

Işık, İ. (2007). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, C.8, Elvan Yayınları, Ankara.

Lowry, H.W. (2005).Trabzon Şehrinin İslamlaşma ve Türkleşrnesi 1461-1583, Bogaziçi Yayınları, İstanbul.

Yüksel, A. (2008). "Şâkir Şevket’in Trabzon Kitabında Giresun". http://www.serander.net/karadeniz-kulturu/karadeniz-tarihi/632-sakir-sevketin-trabzon-kitabinda-giresun.html

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKER KURT
Yayın Tarihi: 04.07.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Şevket-nâme-i OsmânîTrabzon Vilayet Matbaası / TrabzonH:1293, 1876/77Şiir
Trabzon TarihiUmran Matbaası / İstanbul1877/ 1878Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KELEŞOĞLU/HAFIZ SABRİ/HACIKELEŞ SABRİ, Sabri Hacıkeleşoğlud. 15.05.1929 - ö. 12.06.1997Doğum YeriGörüntüle
2AVNÎ, Trabzonlu Kara Osmân Avni Efendid. ? - ö. 1892Doğum YeriGörüntüle
3Bedri Rahmi Eyuboğlud. 1913 - ö. 21 Eylül 1975Doğum YeriGörüntüle
4ZİYÂ EFENDİd. 1847 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5PENÂHİ, Mustafa Müslim Ocakd. 1847 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
6KELAMÎ/GÖLLETLİ KELAMİ BABA, Ahmetd. 1847 - ö. 1927Doğum YılıGörüntüle
7SIDDÎK, Meşreb-zâde Mehmed Sıddîk Efendid. 1830 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
8LÜZÛMÎ, Ahmed Efendid. ? - ö. 1878 ds.Ölüm YılıGörüntüle
9ABDULLAH RÂMİZ PAŞA, İstanbullud. 1818 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
10Erdoğan Ünverd. 22 Şubat 1927 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Barış Pirhasand. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Lütfiye Aydınd. 8 Ağustos 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Hüseyin Cahit Yalçınd. 1875 - ö. 18 Ekim 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Refik Halit Karayd. 15 Mart 1888 - ö. 18 Temmuz 1965Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İsak Fererad. 1877/1883 - ö. 7 Mart 1933Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Kemal Şakir Yakard. 1906 - ö. 1986Madde AdıGörüntüle
17ŞÂKİR EFENDİ, Gelibolulu Elhâcd. 1829 - ö. 1859Madde AdıGörüntüle
18Şakir Bilgind. 1951 - ö. ?Madde AdıGörüntüle