ÂTIF, Kuyucaklı-zâde Mehmed Âtıf

(d. 1268/1851 - ö. 1316/1898)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Aydın'ın Nazilli ilçesine bağlı Kuyucak köyünde 1268/1851 yılında doğdu. Asıl adı Mehmed Âtıf'tır. Şiirlerinde Âtıf mahlasını kullandı. Kuyucaklı-zâde sanıyla tanındı. Bir süre Mısır'da okuduğu için Mısır Mollası diye anılan Abdurrahmân Nâfiz Efendi'nin oğludur. Mehmed Âtıf tahsilini İstanbul'da tamamladı, kısa bir süre Mısır'da bulunarak burada Mısır ulemasından tefsir sahibi Şeyh İbrâhim Es-sakâ adlı bir zattan ayrıca tefsir ve hadis okudu. Sonra İstanbul'a gelerek Mısır ulemasının metoduyla ders verdi ve icazet vermeye muvaffak oldu. Vakıflar İdaresinde görev yaptı. Evkaf Nezareti İdare Meclisi Başkanı oldu. 1316/1898 senesinde İstanbul'da vefat etti. Süleymaniye Camisi haziresine defnedildi. Aydın Şairleri ve Müellifleri adlı eserde doğum ve ölüm tarihleri 1281/1864-1328/1910 olarak verilmiştir (Özkaynak 1944: 25, 26).

Eserleri şunlardır:

1. El-İmdâd Bi-Ma'rifeti Uluvvi'l-İsnâd: Ders aldığı hocaların ilmî silsilelerini anlatan bir eserdir. Osmanlı Müellifleri'nde (Bursalı Mehmed Tahir 1333: 388) bu eserin basıldığı belirtiliyorsa da Özege Kataloğu'nda böyle bir esere rastlanılamadı.

2. Şerh-i Kânûnnâme-i Arâzî: İstanbul'da 1316/1898 senesinde 338 sayfa hâlinde basıldı.

Osmanlı Müelifleri'nde Mehmed Âtıf'ın bu eserlerinden başka okuttukları muhtelif kitaplara talikat yaptığı, bazı meselelerin halline dair risaleler yazdığı, Kitâb-ı Şirket'in sonuna kadar Mecelle'ye şerh yaptığı bildiriliyorsa da bu eserler hakkında başka malumat verilmemiş, basılıp basılmadığı konusunda da açıklama yapılmamıştır (Bursalı Mehmed Tahir 1333: 388).

Aruz veznine hakim bir şair olan Âtıf, batı kültürüne inanmış bir kişiydi. Yenilik fikirleriyle çevresini aydınlattı (Ünver 2002: 26). Osmanlı Müellifleri'nde de Mehmed Âtıf hakkında şöyle denmektedir: "Terakkiyât-ı garbiyyeden haberdâr, efâzıldan gâyet fatîn bir zât idi" (Bursalı Mehmed Tahir 1333: 388).

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. I. İstanbul.

Özkaynak, K. (1944). Aydın Şairleri ve Müellifleri. Aydın.

Ünver, N. (2002). "Âtıf". Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. II. Ankara: AKM Yay. 26.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 02.10.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KUL SABRİ/GARİP ALİ/SABRİ, Alid. 1851 - ö. 1931Doğum YılıGörüntüle
2HIFZÎd. 1851 - ö. 1892Doğum YılıGörüntüle
3MEHMED ES'AD BEY, Pîrî-zâded. 1851 - ö. 1919Doğum YılıGörüntüle
4KEMÂLÎ, Ali Kemâlî Paşa, Erzurumlud. 1819 - ö. 1898Ölüm YılıGörüntüle
5MAHBÛB EFENDİd. 1843 - ö. 1898Ölüm YılıGörüntüle
6FATMA HANIM KEMİNEd. 1840-1842? - ö. 1898Ölüm YılıGörüntüle
7CEVHERÎ, İBN-İ YEMÎNd. ? - ö. 1582/1590?MeslekGörüntüle
8SAFÎ, Safiyyüddîn Mustafad. ? - ö. 1895MeslekGörüntüle
9FEYZÎ, Altıparmak-zâde Feyzullah Feyzî Efendid. ? - ö. 1742-43MeslekGörüntüle
10ABDURRAHMAN FEVZÎ EFENDİ, Kütahyalıd. 1802 - ö. 1864Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11İZZET, Mehmed Efendid. 1836 - ö. 25 Haziran 1912Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12RÜŞDÎ, Hacı Veliyüddîn, Ayaşlıd. ? - ö. 1842Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13KAZIMÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14MUKÎMÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ZİHNÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle