MEYLÎ/Koca Meylî, Aşcıbaşı-zâde Mehmed Meylî Çelebi

(d. ?/? - ö. 1120-22/1708-11)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed'dir. İstanbul'da doğdu. (Çapan 2005: 552). Saraydan bir aşçıbaşının oğlu olduğundan Aşçıbaşı-zâde olarak bilinir. Bohem bir hayat sürerek ailesinden kalan mirası savurganca harcadı. Gençliğinde saray mutfağına dahil olup (Özcan 1989: 472) hassa ocağı kâtipliğinde bulundu. Bazı paşaların masraf kâtipliğini yaptı ve kethüda oldu. Daha sonra divan katiplerinden olup kesedarlık rütbesine ulaştı. Doksan yaşından fazla yaşadı. Koca Meylî sanıyla anılması da yaşıyla ilgili olmalıdır. Ölüm tarihi Sâlim'e göre 1120/1708-09; Safâyî'ye göre ise, 1122/1710-11'dir. Tarih alanında kendini yetiştirdi. (Çapan 2005: 552). Sakal ve bıyığını boyamasından dolayı zamanının şairleri Meylî-nâme adıyla bazı beyitler yazdılar. (Arslan 1994:121)

 

Kaynakça

Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık. 

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 14.03.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Harf-ı nûn içre yazıp bu kilk-i ter

Defter etdi ser-te-ser şâirleri

 

Başlayıp Nâbî'den etdi ibtidâ

Eyleyip ser-tâc o dikkat-perveri 

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 630.)

 

Ez-Meyli-name

Olmuş idi o merdek-i fânî

Tabanı yassıya iç oglanı

 

Ked agaç Basra'ya olunca revâ

Bir bıyıklı yigit idi o zamân

 

Mezbûrun Bıyıklarına Didükleri Lügazdır.

Nedür ol Rûmî kim Arab görübür

Aslı Kırşehrî'dür Haleb görünür 

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 552.)

 

Şâhidî ebyâtından hâline münâsib tazmîn olunmuşdur.

Meylî'yi sanma koç yigit bir kocaman kişidir

Şâne tarak bıyık buruk hem sakal agdı rîşdir 

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 552.)

 

Yazanlar haste-gâm-ı ışka vaslun hoş devâ yazmış

Etibbâ-yı selef kânûn-ı hikmetde şifâ yazmış

 

Muhassal ol cefâ-cû defter-i uşşâka ey Meylî

Seni bîgâne kayd itmiş rakîbi âşinâ yazmış

(Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık. 121.)

 

***

 Nihâl-i serve teşbîh ettigim bir kadd-i dil-cûdur

Cemâl-i yâre zinet-bahş olan zülf-i semen-bûdur

 

Şarâb-ı la'l-i yâri dil aceb mi ârzû etse

Letâfetde o cevr-endîşe hakkâ bir içim sudur

(Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık. 121.)

 

Tahayyür virmesün yârâna bu nazm-ı dil-âvîzün

Senin vasf etdügün Meylî hakîkat bir melek-hûdur 

(Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekayiü’l-Fuzelâ. Şakayık-ı Numaniye ve Zeyilleri 4 C. İstanbul: Çağrı Yay. 472.)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002Doğum YeriGörüntüle
3VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717Doğum YeriGörüntüle
4Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002Doğum YılıGörüntüle
6VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717Doğum YılıGörüntüle
7Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002Ölüm YılıGörüntüle
9VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717Ölüm YılıGörüntüle
10Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002MeslekGörüntüle
12VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717MeslekGörüntüle
13Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Vehbî, Tophaneli Vehbîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Fazıla Atabekd. 1912 - ö. 20.03.2002Madde AdıGörüntüle
18VÂSIF, ŞABAN-ZÂDE ABDULLAH VÂSIF ÇELEBİd. ? - ö. 1717Madde AdıGörüntüle