Sabiha Sertel

Sabiha Nazmi
(d. 1895 / ö. 1968)
Gazeteci, Yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Selanik’te doğmuştur. Ailesi Selanik'in Dönme Cemaati'nden olan Sertel’in babası Nazmi Efendi, annesi ise Atiye Hanım'dır. İlk eğitimini Selanik rüştiyesinde gerçekleştiren yazar lise eğitimini İttihat ve Terakki İdadisi’nde tamamlar. İlerici bir eğitim politikası izleyen bu okul Sabiha Sertel in fikir dünyasını şekillendirmiş, onun ilerleyen yıllardaki düşünce yapısına kaynaklık etmiştir. Özellikle okuldaki Namık Kemal etkisi, onun eğitim hayatı açısından önem arz etmektedir. Eğitim hayatını sürdürmek isteyen Sertel, hukuk, felsefe, mantık, sosyoloji, iktisat gibi alanlarda özel dersler alarak kendini yetiştirmiştir. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yayın organı olan Rumeli’de çeşitli yazılar kaleme alan Zekeriya Sertel ile evlenmiştir. Evliliğinin ardından Amerika’ya giderek eğitim hayatını sürdürmüş, burada Columbia Üniversitesi’ne bağlı Sosyal Çalışmalar Okulu’nda sosyoloji ve sosyal hizmetler eğitimi almıştır. 1968 yılında Bakü’de akciğer kanserinden vefat etmiştir.

Türk edebiyatında daha çok gazeteciliği ve fikir hareketleriyle tanınan Sabiha Sertel, henüz rüştiyedeyken arkadaşlarıyla gazete çıkarmaya başlamıştır. Okul dergisinde şiirler yayımlayan Sertel, felsefe ve edebiyata merakının ardından siyasal hareketler ve kadın hakları gibi konulara yönelmiştir. Özellikle mesleki olarak ilk yazılarını kaleme aldığı Genç Kalemler ve Yeni Felsefe gibi dergilerde yazılar yayımlayan Sabiha Sertel’in “Osmanlı Cemiyetinde Kadın” başlıklı yazısı, yılın en iyi yazısı ödülünü kazanmıştır (Semiz 2008: 19). Böylece basın yayın dünyasında tanınan yazar, daha sonra Zekeriya Sertel’le birlikte 1919 yılında Büyük Mecmua’yı çıkarmaya başlamıştır. Bu derginin Türk basın tarihi açısından en önemli tarafı ise Sabiha Sertel tarafından Türkiye’de kadın meselesi ve Feminizm gibi konuların ele alınmış olmasıdır. Sertel bu yazılarında Türk feminizminin gelişimini vurgulayan, kadınların sosyal, siyasi ve iktisadi hayatta yer almaları gerektiğini, kadın hakları çerçevesinde temellendiren bir anlayışla karşımıza çıkmaktadır (Semiz 2008: 20). Zekeriya Sertel’le birlikte Resimli Ay dergisini 1924 yılında çıkaran Sertel, aynı dönemde Cumhuriyet gazetesinde de kadın meselesi ve medeni hukuk gibi konularda çeşitli yazılar kaleme almıştır. Daha sonra Resimli Hafta, Sevimli Mecmua, Resimli Herşey, Projektör gibi dergileri yine Zekeriya Sertel’le birlikte çıkarmış, bu dergilerin ardından ise uzun yıllar Tan gazetesinde yazmıştır. Sabiha Sertel’in tek romanı Çitra Roy ve Babası 1936 yılında yayımlanmıştır. Romanda Hindistan’da yaşayan bir baba ve kızın öyküsünü anlatılmaktadır. Yazarın Roman Gibi adıyla yayımlanan bir anı kitabı da bulunmaktadır. Sertel ayrıca siyaset ve sosyoloji gibi alanlarda çeşitli çeviriler yapmıştır.

Kaynakça

Eker Ağır, Tuğba (2019). Muhalif Kadınlar: Fatma Aliye Hanım, Halide Edip Adıvar Ve Sabiha Sertel’in Düşünce Ve Eylemlerinin Analizi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.

İnuğur, M. Nuri (1992). Türk Basın Tarihi. İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti.

Semiz, Hülya (2008). İkinci Dünya Savaşı Döneminde Gazeteci Sabiha Sertel’in Döneme İlişkin Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Sertel, Sabiha (2015). Roman Gibi. İstanbul: Can Yayınları.

Sertel, Yıldız (2019). Annem Sabiha Sertel Kimdi, Neler Yazdı?. İstanbul: Can Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. MUSTAFA TEMİZSU
Yayın Tarihi: 10.06.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Çitra Roy ile BabasıTan Matbaası / İstanbul1936Roman
İlericilik-Gericilik Kavgasında Tevfik FikretÇağdaş Yayınları / İstanbul1992İnceleme
2. Dünya Savaşı TarihiCumhuriyet Kitapları / İstanbul2009İnceleme
Davamız ve MüdafaamızCan Yayınları / İstanbul2015Hatıra
Roman GibiCan Yayınları / İstanbul2019Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂKİF/MÜŞTÂK, Hasan Âkif Efendid. ? - ö. 1827Doğum YeriGörüntüle
2Emin Recep Güreld. 1899 - ö. 1970Doğum YeriGörüntüle
3ÂDİLE NECLA KANDEĞERd. 1910 - ö. 1965Doğum YeriGörüntüle
4Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Doğum YılıGörüntüle
5İBRAHİM KUŞÇULUd. 1895 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
6OSMAN BEHÇETd. 1895/1896 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MÜDAMÎ, Sabit Yalçın Atamand. 1918 - ö. 08.11.1968Ölüm YılıGörüntüle
8ATE SULTAN/SONAd. 1858 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
9SAMED BEHRENGÎd. 1938 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
10Haluk Dursund. 02 Ocak 1957 - ö. 19 Ağustos 2019MeslekGörüntüle
11Kadri Öztopçud. 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Melek Çed. 01 Ocak 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Celal Sahir Erozand. 29 Eylül 1883 - ö. 16 Kasım 1935Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Yahya Saim Ozanoğlud. 1894 (1898) - ö. 3 Temmuz 1962Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Nurettin Artamd. 1900 - ö. 26 Ekim 1958Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NAZMÎ, Hasan Deded. ? - ö. 1713-14Madde AdıGörüntüle
17Şevket Süreyya Aydemird. 1897 - ö. 25 Mart 1976Madde AdıGörüntüle
18NAZMÎ, Ali (Şirvanlı)d. 1858 - ö. 1921Madde AdıGörüntüle