ELİF EFENDİ, Mehmed

(d. 1850 / ö. 1927)
mimar
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Mehmed olan âşık 1850 yılında İstanbul Sütlüce’de dünyaya gelmiştir. Babası Sütlüce Hasirizade dergâhı şeyhi Ahmed Muhtar Efendi, annesi Tiryakizade Hasan Paşa’nın kızı Fatma Biase Hanım’dır. Hasirîzade diye tanınmıştır. Babasının hacca giderken kendisini vekil bıraktığı Hasirîzade dergâhında tekkelerin kapatılışına kadar şeyhlik görevinde bulunmuştur. İlk hocası mesnevîhân Hüsâmeddin Efendi’dir. Hoca Raik Efendi’den Arapça öğrenmiştir. Hadimî Ahmed ve Ahmed Nüzhet Efendilerin derslerine devam etmiştir. Zeki Dede’den talik yazıyı öğrenmiştir. Kendi de Mesnevî, şemail, hadir ve din ilimlerini okutmuştur. 1887’de II. Abdülhamid’in iradesiyle yeniden onarılan tekkenin mimarlığını yapmıştır. 1898 yılında Konya Mevlâna Asitanesi’nde çelebilik makamında bulunan Abdülvahid Çelebi kendisine meşihâtnâme göndererek Mevlevî şeyhliğini tasdik etmiştir. 1907 yılında tayin edildiği Meclis-i Meşayih Başkanlığından bir süre sonra ayrılmıştır. Elif Efendi Mevlevîlik yanında, Sadî, Şazelî, Şeybanî tariklerinden de hilâfet almıştır. Şair ve hattatlığın yanı sıra mimari bilgiye de sahip olan Elif Efendi, bütün hayatını eğitim ve öğretimle geçirmiştir. 1927 yılında İstanbul’da vefat etmiştir. Tekkesinin haziresine gömülmüştür (Ünver 2003: 303).

Elif Efendi'nin eserleri şunlardır: Tenşîtü’l-Muhibbîn be-Menâkıb-ı Hâce Hüsâmeddin (İstanbul 1923), el-Kelimâtü’l-Mücmele fi Şerhi’t Tuhfeti’l-Mürsele (İstanbul 1923). Basılmamış kitapları ise şunlardır: Muhtârü’l-Enbâ’fi’l-Hurûf ve’z-Zurûf ve Ba’zi’l-Esmâ (1891), el-Mebde ve Semeretü’l-Hads fi Marifeti’n-Nefs (1892), ed-Dürrü’l-Mensur fi Hizâneti Esrâri’n-Nûr (1904), Def’u’l-Vecel bi Cünneti’l-Ecel ve el-Barikat (1907), et-Tenbîh (1922), en-Nehcül’l-Kavim li-men Erade en Yestekim (1924), Tasrîhü’l-Umme bi-Tavzîhi Hükmi’s-Salât bi’t-Terceme (1925).

Türkçe, Arapça ve Farsça şiirlerden meydana gelen Divan, ölümünden altı ay önce kaleme aldığı İrşâdü’l-Gavîn bi Reddi Nazariyyeti Dârvîn adlı eserleri ile kaynaklarda adı zikredilen iki ciltlik en-Nûrü’l-Furkan fi Şerhi Lugati’l-Kurân adlı bir eseri daha vardır (Ünver 2003: 303).

Kaynakça

Ünver, Niyazi (2003). “Elîf”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 3. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 303.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. GÖZDE TEKİN
Yayın Tarihi: 06.03.2019
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Tenşîtü’l-Muhibbîn be-Menâkıb-ı Hâce Hüsâmeddin- / İstanbul1923Diğer
el-Kelimâtü’l-Mücmele fi Şerhi’t Tuhfeti’l-Mürsele- / İstanbul1923Diğer
Muhtârü’l-Enbâ’fi’l-Hurûf ve’z-Zurûf ve Ba’zi’l-Esmâ- / -1891Diğer
el-Mebde ve Semeretü’l-Hads fi Marifeti’n-Nefs- / -1892Diğer
ed-Dürrü’l-Mensur fi Hizâneti Esrâri’n-Nûr- / -1904Diğer
Def’u’l-Vecel bi Cünneti’l-Ecel ve el-Barikat- / -1907Diğer
et-Tenbîh- / -1922Diğer
en-Nehcül’l-Kavim li-men Erade en Yestekim- / -1924Diğer
Tasrîhü’l-Umme bi-Tavzîhi Hükmi’s-Salât bi’t-Terceme- / -1925Diğer
İrşâdü’l-Gavîn bi Reddi Nazariyyeti Dârvîn- / -1926/1927?Diğer
en-Nûrü’l-Furkan fi Şerhi Lugati’l-Kurân- / --Antoloji

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Selim Yeniçerid. 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2REŞÂD, V. Mehmedd. 1844 - ö. 1918Doğum YeriGörüntüle
3ATÂ, Şânî-zâde Mehmed Atâ'ullâh Efendid. ? - ö. 1826Doğum YeriGörüntüle
4RENCÛR, Şâh Nigâr Hanımd. 1850 - ö. 1899Doğum YılıGörüntüle
5ARAP, Arab Kandahlıd. 1850 - ö. 1937Doğum YılıGörüntüle
6HAYÂLÎ, Mehmed Hayâlî Efendid. 1850 - ö. 1887Doğum YılıGörüntüle
7HÜSEYN MEZRELİd. 1825 - ö. 1927Ölüm YılıGörüntüle
8KELAMÎ/GÖLLETLİ KELAMİ BABA, Ahmetd. 1847 - ö. 1927Ölüm YılıGörüntüle
9Ahmet Hikmet Müftüoğlud. 3 Haziran 1870 - ö. 19 Mayıs 1927Ölüm YılıGörüntüle
10M. Kadri Görald. 05 Ocak 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Cahide Birgül Sesverend. 9 Nisan 1956 - ö. 1 Aralık 2009MeslekGörüntüle
12Erdal Erkutd. 10 Mayıs 1935 - ö. ?MeslekGörüntüle
13DOĞANAY, İsmail Doğanayd. 1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HULUSÎ/YAZICI, Faik Yazıcıd. 1917 - ö. 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HALİL, Halil İbrahim Bacakd. 1924 - ö. 20.08.2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÜKNÎ, Süleyman Rüknî Efendid. ? - ö. 1742-43Madde AdıGörüntüle
17ÇOBAN/ÇOBAN HÜSEYİN, Hüseyin Çemrekd. 01.03.1951 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MEVCÎ, Tahda Bacak Mehmedd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle