Leyla Saz

(d. 1850 / ö. 6 Aralık 1936)
Şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Osmanlı’nın önemli devlet adamlarından İstanbul şehremini, sertabib-i şehriyarî, şair İsmail Hakkı Paşa ile Nefise Hanım’ın kızıdır. Dört yaşındayken kız kardeşi Fatma ile birlikte Sultan Abdülmecit’in kızı Münire Sultan’ın nedimesi olarak saraya girdi. Yedi yıl sarayda kaldı. İlk eğitimini sarayda aldı. Atina Darülfünun hocalarından Elizabeth Vasilaki Kontaksaki’den Rumca ve Fransızca; Kandiyeli Esad Efendi’den yazı; Giritli Kutbî Efendizade Sadık Efendi’den şiir ve aruz; Matmazel Ramao, Nikogos Ağa ve Medenî Aziz Efendi’den musiki dersleri aldı. Arapça ve Farsça öğrendi. 1869’da Vilayet Mektupçusu şair Selim Sırrı Efendi ile evlendi. 6 Aralık 1936’da Kızıltoprak’ta vefat etti, Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildi.

14 yaşındayken ilk şiir denemelerini verdi. 1881’de Hazine-i Evrak dergisinde ilk şiiri yayınlandı. Şairliğinden ziyade bestekârlığı ile öne çıktı. 200’den fazla şarkı besteledi. Bostancı’daki evinde çıkan yangın sebebiyle eserlerini kaybetti ve yeniden oluşturmak zorunda kaldı. Manzum ve mensur çok az eseri neşredildi. Hatıralarını yazarak 1921’de Vakit ve İleri gazetelerinde yayınladı. Bu yazılar oğlu Yusuf Razi Bey tarafından “Souvenirs De Leila Hanoum Sur Le Harem İmpérial” adıyla Fransızcaya, Landon Thomas tarafından “The Imperial Harem Of The Sultans” adıyla İngilizce’ye çevrildi. “Harem’in İçyüzü” ve “Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi” ismiyle Türkiye’de basıldı. Eser, Çek ve Alman diline de tercüme edildi. Hafızalarda kalan 35 şarkı notası Şamlı İskender tarafından Külliyyât-ı Mûsikî adıyla yayınlandı. Yılmaz Öztuna günümüze ulaşan şarkı, türkü ve marş formundaki 52 eserin listesini verdi. Solmuş Çiçekler (1928) adlı şiir kitabı Yusuf Razi Bey’in tanıtım yazısı ve Abdülhak Hamit Tarhan’ın takriziyle yayınlandı. (Özcan, 2003:158)

Kaynakça

Alkan İspirli, Serhan. (2007). “Osmanlı Kadınının Şiiri”, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, Vol.2/4, s.445-454.

Ceyhan, Âdem. (2000) “Ahmed Muhtar Bey’in Şair Hanımlarımız İsimli Eseri”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 8, s. 339-340.

Çapanoğlu, Münir Süleyman. (1951). “Şair Bestekâr: Leylâ Hanım”, Resimli Radyo Dünyası, S. 52, s. 28-30.

İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1969). Son Asır Türk Şairleri, C. II, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, s. 886-891.

İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1958), Hoş Sadâ (Son Asır Türk Musikişinasları), İstanbul: Maarif Basımevi, s. 215-216.

Leyla Hanım (1996). Solmuş Çiçekler, (Haz. Nezih H. Neyzi), İstanbul: Peva Yayınları.

Leyla Hanım (Saz) (2008). Solmuş Çiçekler, (Haz. Serhan Alkan İspirli), Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.

Leyla Saz (1994), “The Imperial Harem Of The Sultans”, (Çev. Landon Thomas) İstanbul: Hil Yayınları.

Leyla Saz (1974), Harem’in İçyüzü, (Haz. Sadi Borak), İstanbul: Milliyet Yayınları.

Leyla Saz (2010), Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, (Haz. Şen Sahir Sılan), İstanbul: Cumhuriyet Kitapları (Kurtiş Matbaacılık).

Mehmed Zihni. (1295), Meşâhîrü’n-nisâ, İstanbul, c. II, S.195-196.

Özcan, Nuri. (2003). “Leyla Saz” (mad.), TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 27, s. 157-158. İnternet Adresi: https://islamansiklopedisi.org.tr/leyla-hanim--bestekar [Erişim Tarihi: 12.02.2019].

Yazıcıoğlu, Tuba. (2011). “Tanzimat’ tan Cumhuriyet’e Leyla Saz Ve Eserlerinin Sosyolojik Analizi”. Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir: T.C. Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: UMMAHAN NERKİZ
Yayın Tarihi: 10.06.2019
Güncelleme Tarihi: 07.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Solmuş Çiçekler (Haz. Nezih H. Neyzi)Peva Yayınları / İstanbul1996Şiir
Souvenirs De Leila Hanoum Sur Le Harem İmpérial (Çev. Yusuf Razi Bey)Calmann-Lévy / Paris1925Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NÂZIM, Nâzım Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1852Doğum YeriGörüntüle
2DERVİŞ HASAN ZİHNÎ, Musâhib Paşa Zihnîsid. ? - ö. 1715Doğum YeriGörüntüle
3Süreyya Evrend. 19 Mayıs 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ELİF EFENDİ, Mehmedd. 1850 - ö. 1927Doğum YılıGörüntüle
5MAZHAR, Mazhar Efendid. 1850 - ö. 1889Doğum YılıGörüntüle
6MEHMED ATÂd. 1850 - ö. 1919Doğum YılıGörüntüle
7ÖYSÜZLÜ, Elesgerd. 1886 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
8ABBASKULU, Abbaskulu Mehemmed Tağıoğlud. 1852 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
9Samipaşazade Sezaid. 1859 - ö. 26 Nisan 1936Ölüm YılıGörüntüle
10Raşit Duranoğlud. 1879 - ö. 12 Aralık 1963MeslekGörüntüle
11İbrahim Sadrid. 01 Ocak 1963 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Toprak Işıkd. 1973 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Sami Sabit Karamand. 1877 - ö. 4 Eylül 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Zekeriya Serteld. 1890 - ö. 11 Mart 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MEHMED NÂZIM [PAŞA]d. 1849 - ö. 17 Aralık 1926Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Nimet Leylâ Uzcand. 1925 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Leyla Şahind. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Nisa Leylad. 15 Nisan 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle