Madde Detay

Mehmed Ziya Bey Türk tarihindeki önemli şahsiyetlerin ölüm yıldönümünde ihtifaller düzenlediği için İhtifalci Mehmed Ziya ismiyle anıldı. 1866-67 (h. 1283) tarihinde İstanbul’da doğdu. Babası Osman Vasfi Efendi’dir. Hamidiye Sıbyan Mektebi, Galatasaray Mekteb-i Sultânîsi, Sanâyi-i Nefise okullarında öğrenim gördü. Çeşitli şehirlerde memurluk, müdürlük, müfettişlik ve öğretmenlik yaptı. İstanbul’un tarihini korumak amacıyla kurulmuş İstanbul Muhibleri Cemiyeti üyesi oldu. Birçok vakıf, heyet ve komisyonda bu amaç için bulundu. 27 Mart 1930’da vefat ederek İstanbul Eyüp Dedeler Mezarlığı’na defnedildi. (Eyice 2000: 559-560; Eyice 1993: 122-126)

Mehmed Ziya ders kitaplarından tiyatroya, gezi yazılarından şehir ve sanat tarihine, tarımdan biyografiye, tercüme usûlünden sosyal ve iktisadî tarihe kadar birçok farklı konuda kalem oynatmasıyla birlikte en önemli eserlerini İstanbul'un kent ve estetik tarihi üzerine yazmıştır.Târîh-i Sanâyi’ adlı eserini II. Abdulhamid’e sunmuştur ve eser, eski medeniyetlerden kendi dönemine değin sanayinin seyrini anlatmaktadır. Vesâik-i Kadîme-i Edebiyye adlı eserini kendisi “şark u garbın mahsûlât-ı fikriyyesinin bir lügatçesi” olarak tanımlamıştır. Rehber-i Usûl-i Tercüme'de tercümenin zorlukları, önemi ve çeşitlerine dair kısa bir girişten sonra Fransızca-Türkçe tercüme örnekleri vermiştir. Yenikapı Mevlevihanesi adlı eseri tezkire geleneğinin bir devamı olması açısından ve Mehmed Ziya'nın bizzat kabirler üzerinden yaptığı tespitleri ihtiva etmesi açısından önemlidir. Başta İstanbul olmak üzere Konya ve Bursa hakkındaki şehir tarihi, mimari, gezi, sanat ve estetik yazıları hem dönemine kaynaklık etmesi açısından hem de geçmişe ışık tutması bakımından önemlidir.