Madde Detay

Molla Halîl Siirt'te doğmuştur. Babası Molla Hüseyin adlı birisidir. Öğreniminin ilk yıllarında babasının delaletiyle Marifet-nâme sahibi meşhur İbrahim Hakkı Hazretleri'nin duasına mazhar olmuştur. Kürdistan bölgesindeki alimlerden tahsilini tamamladıktan sonra Siirt'te öğrenci yetiştirmeye ve eserler yazmaya devam etmiştir. 1257/1841 tarihinde Siirt'te vefat etmiştir. Bilgin bir zat olan Molla Halîl'in 25 kadar eserinin ismini Bursalı Mehmed Tahir vermektedir (Bursalı Mehmed Tahir 1333: 37).

Hepsi de yazma halinde ve bir kısmı manzum olan eserleri şunlardır:

1. El-Kâmûsu's-Sânî Fi'n-Nahv Ve's-Sarf Ve'l-Ma'ânî.

2. El-Mantıku'z-Zümürrüdiyye Nazm-ı Telhîsü'l-Miftâh.

3. Ezhâru'l-Gusûn Min Mukavvelâtı Erbâbi'l-Fünûn.

4. Kitâb Fî Usûli'l-Fıkhi'ş-Şâfi'î.

5. Kitâb Fî Usûli'l-Hadîs.

6. Kitâbü'l-Akâ'id Bi'l-Lugati'l-Kürdiyye: Manzum.

7. Mahsûlü'l-Mevâhibi'l-Ahadiyye Fi'l-Hasâ'isi Ve'ş-Şemâ'ili'l-Ahmediyye.

8. Manzûme Fî Mevlidi'n-Nebî: Manzum.

9. Minhâcü's-Sünneti Fî Âdâbi Sülûki's-Sûfiyyeti: Manzum.

10. Muhtasar-ı Şerhu's-Sudûr Fî Şerhi'l-Mevti ve Ahvâli'l-Kubûr.

11. Mulahhasu'l-Kavâti' Ve'z-Zevâcir.

12. Nebzetün Mine'l-Mevâhibi'l-Medeniyyeti Fi'ş-Şathiyyât Ve'l-Vahdeti'z-Zâtiyye.

13. Nehcü'l-Enâm Fi'l-Akâ'id: Manzum.

14. Risâle Fî İlmi'l-Mantık.

15. Risâle Fi'l-Mecâz Ve'l-İsti'âre.

16. Risâle Fi'l-Vaz'.

17. Risâle-i Sagîre Fi'l-Ma'fuvât.

18. Risâle Fî İlmi Âdâbi'l-Bahs Ve'l-Münâzara: Manzum.

19. Şerh Alâ Kasîdeti'l-Hemeziyye.

20. Şerh Alâ Manzûmeti'ş-Şâtıbî Fi't-Tecvîd.

21. Te'sîs-i Fevâ'idü'l-Akâ'id Alâ Mâ Sahha Min Ehli'z-Zâhir Ve'l-Bâtın Mine'l-Avâ'id.

22. Tefsîr-i Âher İlâ Sûreti'l-Kehf.

23. Tefsîr-i Bi-Nusreti'l-Kulûb fî Kelâmi Allâmi'l-Guyûb.

24. Ziyâ'-i Kalbi'l-Arûf Fi't-Tecvîdi Ve'r-Resmi Ve Ferşi'l-Hurûf: Manzumdur.

25. Zübdetün Mâ Fî Fetâvi'l-Hadîs.

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.