Madde Detay

Şemsî Baba, hakkında yapılan araştırmalar incelendiğinde üç farklı Şemsî Baba’nın varlığından söz edildiği görülür. Bunlardan ilki İzmirli Şemsî Baba, ikincisi 1795’te Mora’da doğan Müderris Feyzullah Efendi’nin oğlu olan Yusuf Şemseddin Baba, üçüncüsü ise Koca’nın Abdülbaki Gölpınarlı’dan aktardığı Tırhala yöresinde yaşamış ve zamanı saptanamayan bir başka Şemsî Baba’dır. Burada ele alınan ise İzmirli Şemsî Baba’dır. 19. yüzyılın ikinci yarısında yaşamış bir Bektaşi şairi olan Şemsî Baba, İzmir Bektaşi Tekkesi postnişini idi. Sadeddin Nüzhet Ergun’un Bektaşî Şairleri adlı eserinde bir nefesi yer almaktadır (TDEA 1998: 132; Koca 1990: 619). Turgut Koca’nın Bektaşî Nefesleri ve Şairleri adlı eserinde Şemsî Baba’nın aynı nefesine yer verilmiştir. Tespit edilen tek şiirinde şairin Şemsî Baba mahlasını kullandığı görülmektedir. İzmir Bektaşi Tekkesi’nde uzun süre oturan Şemsi Baba’nın hayatı hakkında bilgi yok denecek kadar azdır. Koca’ya göre İzmir Bektaşi tekkesinde uzun süre oturan Şemsî Baba’nın 1892 yılında vefat ettiği sanılmaktadır (1990: 619).

Şemsî Baba’nın tespit edilen tek nefesi Alevi-Bektaşi neşesiyle, sade ve anlaşılır bir dille kaleme alınmıştır. Cönk ve mecmualar üzerine yapılacak çalışmalar ile Bektaşi şairin hayatı ve edebî kişiliği hakkında yeni bilgiler gün ışığına çıkabilir.

Ergun, Sadeddin Nüzhet (1930). Bektaşî Şairleri. İstanbul: Devlet Matbaası.

http://www.yeniasir.com.tr/yazarlar/mehmet.demirci/2013/02/18/izmirde-bektasilik [erişim tarihi: 18. 09.2014].

Koca, Turgut (1990). Bektaşi Nefesleri ve Şairleri. İstanbul: Maarif Kitaphanesi. 

Öztürker, Hazal Ceylan (2013). “Bektaşi Mezar Taşları Üzerine Bir İnceleme: Şemsî Baba Tekkesi Örneği”, Iğdır Üniversitesi /Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Ekim. 4: 155-193.

“Şemsî Baba” (1998). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. İstanbul: Dergâh Yay. 132.

Nefes

Derdimizdir bizim Muhammed Ali

Zeynel’âbâ’dandır bunların hâli

Hasan Hüseyin’e demişiz belî

İman olsun kardeş güman olmasun

Muhammed Bâkır’dır ayn-ı Muhammed

Mûsâ-yı Kâzım’dır Mazhar-ı ebced

Ca’fer-i Sâdık’dır esrâr-ı Ahmed

İman olsun kardeş güman olmasun

Ali Mûs-er Rızâ şâh-ı Horasan

Muhammed Takî’yle döner bu devran

Ali Nakî’dendir bilcümle erkân

İman olsun kardeş güman olmasun

Hasen-i Askerî Hak’kın cemâlî

Muhammed Mehdî’de buldu kemâli

Pîrimiz Hünkâr Hacı Bektaş Veli

İman olsun kardeş güman olmasun

On iki imamın kulu kurbânı

Çârdeh-i ma’sûman Şâh-ı Merân’ı

Cümle mü’minlerin din ü imanı

İman olsun kardeş güman olmasun

Ey kardeş aldanma akla karaya

Düşmeyesin gözle dâm-ı belâya

Mürşidine bağlan girme hevâya

İman olsun kardeş güman olmasun

Şemsî Baba kemter bir ednâ kuldur

Kırklar meclisinde bir gonca güldür

Rûz u şeb yârânı ağlatma güldür

İman olsun kardeş güman olmasun

Koca, Turgut (1990). Bektaşi Nefesleri ve Şairleri. İstanbul: Maarif Kitaphanesi. 619-620.