ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Suzan Çatalolukd. 01 Ocak 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2KÂMİL, Halild. 1851 - ö. 1936Doğum YeriGörüntüle
3FERRUZÎ, Feramuz Yünald. 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ELES ŞİRİN OĞLU/ELES BOZALKANLId. 1870 - ö. 1938Doğum YılıGörüntüle
5MAZLUMÎ, Ahmetd. 1870 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ALİ, Ali Süleymanovd. 1870 - ö. 1953Doğum YılıGörüntüle
7VELİ BOZALGANLId. 1880 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8SEFİL NECMİ, Mehmetd. 1860 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
9Zakir Hadid. 1863 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10MANSURd. 1870 - ö. 16.03.1924MeslekGörüntüle
11ZAKİR USUFLUd. 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
12YILDIRIM, Mevlüt Yıldırımd. 1896 - ö. 04.04.1954MeslekGörüntüle
13YUSUF ERDOĞANd. 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ELİTAŞ/HİKMETÎ, Hikmet Elitaşd. 10.02.1966 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SEYFÎ, Seyfettin Ermişoğlud. 1927 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16EMEKTAR, Mehmet Ali Emektard. 1942 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞİFAÎ/TABİBÎ, Ramazan Akçad. 1892-1893 - ö. 1955Madde AdıGörüntüle
18ELİ HESEN OĞLU HÜSEYNOVd. 1885 - ö. 1940Madde AdıGörüntüle