ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GÜVENCİ, Hasan Güvençd. 1942 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MUHİBBÂ, Mustafa Efendid. ? - ö. 1758-59Doğum YeriGörüntüle
3EŞREF, Eşref Tonbuloğlud. 02.01.1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4EDÎB, Ali Edîb Beyd. 1870-71 - ö. 1898Doğum YılıGörüntüle
5NİSE MÜRSELİ KIZId. 1870 - ö. 1945Doğum YılıGörüntüle
6ZEHRA BACId. 1870? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7SÜLEYMAN DEDEd. 1860\\\'lar - ö. 1932-1933Ölüm YılıGörüntüle
8Galiesgar Kamald. 6 Ocak 1879 - ö. 19 Haziran 1933Ölüm YılıGörüntüle
9İsak Fererad. 1877/1883 - ö. 7 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
10KUDRET CARÇILId. 1919 - ö. 1994MeslekGörüntüle
11YAKUPOĞLU, Yüksel Yakupoğlud. 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
12YILDIZ, Şükrü Yıldızd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13KADERÎ, Necati Gülerd. 08.10.1943 - ö. 16.05.2004Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALİ, Hacı Ali Anbarcıd. 24.05.1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NİDAİ, Nida Aksoyd. 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İSMAYIL ELİBEYLİd. 1868 - ö. 1940Madde AdıGörüntüle
17MAH TURNA, Selime Yaşard. 1951 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ELVANÎ, Ali Yıldızd. 1927 - ö. 1976Madde AdıGörüntüle