ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AZİZİM, Aziz Koçakd. 11.04.1941 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2GULAMÎ, Nuri Özcand. 1925 - ö. 1983Doğum YeriGörüntüle
3Öner Yağcıd. 01 Nisan 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Hüseyin Danişd. 1870 - ö. 1943Doğum YılıGörüntüle
5MEHDİ NESİBOĞLUd. 1870 - ö. 1940Doğum YılıGörüntüle
6Hacı Ömer Lütfid. 1870 - ö. 1928Doğum YılıGörüntüle
7VELİ BOZALGANLId. 1880 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8Abdülhaluk Uygurd. 1901 - ö. 13 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
9GURBAN AĞDABANLI, Gurban Gocayevd. 1868? - ö. 1933?Ölüm YılıGörüntüle
10NEDİMİ, Nedim Güldeşd. 1944 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SÜLEYMAN BOZKURTd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ZEKİ/ÇELEBİ, Zeki Salih Çelebid. 1943 - ö. ?MeslekGörüntüle
13MEHMET RUHİ SUd. 1912 - ö. 20.09.1985Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HİLALÎ, Şahin Alpayd. 1943 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KUL HÜSEYİN, Hüseyin Gümüşlüoğlud. 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16VAKIF MECİDOĞLU CAFEROVd. 1940 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ERHAN YILMAZd. 12.02.1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18ZİL İZZET, Bakırköylüd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle