Madde Detay

Zeynelî mahlasıyla tanınan Zeynel Sarı, 1 Ocak 1961 tarihinde Sivas’ın Yıldızeli ilçesinin İncetaş (Putsat) köyünde doğmuştur. Süleyman ve Keziban’ın evliliklerinden dünyaya gelen âşık, beş çocuğun ikincisidir (Karaaslan 2006:143; Karaman 1993:73). Zeynel, ilkokula komşu köy Çaşkur’da başlar daha sonra kendi köyündeki okula devam eder. İlkokuldan diploma aldığı yıl babası askerden dönen âşık, 1973’te ailesiyle birlikte Sivas’a yerleşir. Burada ortaokulu okuyarak öğrenimine İmam Hatip Lisesi’nde devam eder, 1982’de Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi’ne kayıt olur. 1983-1986 yılları arasında Şarkışla’nın Akçakışla bucağında imamlık yapar. Vatani görevini kısa devre olarak 1987-1988 yılları arasında yapan Zeynel, dönüşte Sivas Endüstri Meslek Lisesinde muhasebecilik yapmaya başlar (Aslanoğlu 2006:601; Ayral 1995:12).1996'da Cumhuriyet Üniversitesi Yıldızeli Meslek Yüksek Okulu sekreterliğine atanan Zeynel, yüksekokulun açmış olduğu öğretim görevliliği sınavını kazanarak 2000 yılında öğretim görevlisi olur ve aynı yıl müdür yardımcılığı görevine atanır (Yıldız 2003: 872). Evli ve iki çocuk babası olan âşık, geçirdiği trafik kazası sonrası 24 Haziran 2005 tarihinde Sivas’ta vefat etmiştir. Mezarı Sivas’tadır (Kaya 2009: 524).

Çocukluğu halk hikâyelerinin anlatıldığı, okutulduğu ortamlarda geçen Zeynel, gençliğinde Erzurumlu Emrah, Sümmanî, Seyranî, Karacaoğlan, Âşık Veysel gibi âşık edebiyatının önde gelen simalarının şiirlerini okur. İlk şiirini 1974'te yazan âşık, şiirlerini irticalen söylemek ile beraber herhangi bir âşıkla karşılaşma yapmamıştır. Sazda ve sözde ustası yoktur (Kaya 2009:524). Saz çalmasını kendi kendine öğrenmiştir. Âşık Zeynelî mahlasını ona Âşık İsmetî ve Kadir Pürlü vermiştir (Işık 2007: 398). Âşık, bu mahlas dışında şiirlerinde Zeynel, Garip Zeynel, Dertli Zeynelî, Deli Zeynel mahlaslarını da kullanmıştır. Bunun yanı sıra mahlas kullanmadığı şiirleri de vardır (Ayral 1995:14-15).

Zeynelî, aşk şiirlerinde sevgiliye kavuşamama, sevgiliye duyulan özlem, sevgiliden şikâyet, sevgili elinden çekilen dert, ayrılık gibi konuları; dinî şiirlerinde Allah’ın varlığı ve birliği, Hz. Muhammed'e övgü, ölüm, dünyanın geçiciliği gibi konuları; kendini anlatan şiirlerde sevgiliye duyduğu aşkı, sevgili karşısındaki durumunu, gençliğin geçiciliği gibi konuları işlemiştir. Bunlar dışında öğüt ve sosyal konularda yazdığı şiirleri de vardır. Dinî şiirlerinde Arapça ve Farsça kökenli kelime ve tamlamaları kullanan âşık, aşk şiirlerinde daha duru bir dil kullanmayı tercih etmiştir (Alptekin-Sakaoğlu 2014:360). “Sofular ceminde eğleştik bir dem/ Göverir bostan oluruz/ Dünyayı murdar bildi kaldı geda Zeynelî” mısralarında olduğu gibi şiirlerinde zaman zaman mahallî söyleyişlere yer vermiştir. Şiirlerinde deyimlerden, kelime gruplarından ve benzetmelerden yararlanan âşık, hece ölçüsünün 8’li, 11’li, 14’lü ve 16’lı şekillerini kullanmıştır (Ayral 1995:17-20).

Âşığın kendine ait bir şiir kitabı yoktur. Şiirleri İslam Güneşi, Genç Anadolu dergilerinde Birlik ve Hürdoğan gazetelerinde yayımlar (Ayral 1995: 14). Âşık hakkında yapılan en kapsamlı çalışma Alparslan Ayral’ın hazırladığı “Âşık Zeynelî” adlı kitaptır. İki ana bölümden oluşan kitabın birinci bölümü “Zeynelî’nin Hayatı, Âşıklığı, Şahsiyeti” başlığını taşır. “Edebi ve Fikri Yönü” başlığını taşıyan ikinci bölümde ise şiirlerinin teknik yapısı ayrıntılı bir biçimde ele alınmış ve şiirleri aşk, dini, kendini anlatan, öğüt veren ve sosyal olayları eleştiren başlıkları altında sınıflandırılarak verilmiştir.