Ahmet Cevat

(d. 5 Mayıs 1892 / ö. 1937)
şair, yazar, çevirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Azerbaycan’ın İstiklal şairi Ahmet Cevat, Gence’de doğmuştur. Küçük yaşta yetim kalmış; ağabeylerince okutulmuştur. 1912’de öğretmenlik yapmaya başlamıştır. 1912-1913 yıllarında, yirmili yaşlarda olan Ahmet Cevat, 1912 Balkan Savaşında ve Trakya Cephesinde bizzat Türk ordusuna katılmıştır. 1915’te Ermeni katliamına maruz kalmış, Kars-Erzurum yöresine yardım amacıyla düzenlenen “Kardaş Kömeği” adıyla bilinen faaliyetlere katılmıştır. I. Dünya Savaşı yıllarında, işgal edilerek Batum’a bağlanan Artvin’de, Rize’de, Trabzon’da ve Erzurum’da bulunmuştur. 1920 - 1922 yıllarında Guba Halk Maarif müdürü olarak görev yapmıştır. 1930-1933 yıllarında Gence'de Azerbaycan Tarım Enstitüsünde Azerbaycan ve Rus dilleri kürsüsünde öğretmen, doçent ve kürsü başkanı olarak görev yapmıştır. 1934'te Azerbaycan Devlet Neşriyyatının tercüme bölümünde editörlük; 1935-1936 yıllarında Azerbaycan stüdyosunda belgeseller düzenleyen şube müdürü olarak görev yapmıştır. (Salmanlı R. İstiklal şairi Ahmet Cevat hakkında) 1920’de Azerbaycan’ın Rusya tarafından işgalinden sonra, Stalin’in "Büyük Temizlik" tasfiye hareketi sonucunda karşı devrimcilik gibi asılsız suçlamalarla tutuklanmış ve askeri mahkeme kararıyla ölüm cezasına çarptırılmıştır. 1937’de de kurşuna dizilerek öldürülmüştür. 1955’te SSCB başsavcısı Ahmet Cevat’a karşı ileri sürülen bütün suçlamaların asılsız olduğunu belirtmiş; ancak hakkında beraat kararı öldürüldükten sonra çıkmıştır. KGB baskısı altındaki ailesi de ancak 1950’den sonra zindandan kurtulabilmiştir (AhmetCevat-https://ahmet-cevat)

Ahmet Cevat “Türk Birliği” fikrini savunan bir şairdir. Ahmet Cevat'ın kurtarıcı olarak gördüğü Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanması, Türk Ordusu’nun dağıtılması, Anadolu’nun idaresiz kalışı ve hele çok sevdiği İstanbul’un İngilizler tarafından işgal edilmesi, onu duygu yüklü şiirler yazmaya itmiştir. Türkiye’deki şiir akımının etkisi altında kalan Ahmet Cevat'ın yaratıcı kişiliğinde Türkiye’nin önemli bir yeri vardır. Yaşadığı dönemde diğer aydınlar gibi Ahmet Cevat da Türkiye’yi yakından izlemiş ve Türkiye’nin toplumsal ve kültürel hayatıyla sıkı ilişkiler içerisinde olmuştur. Azerbaycan'da yaşananlardan ötürü Türkiye’den çok şey umulmuştur. Hatta bu beklentiler; şehitlerin ve Türk ordusunun “ Çırpınırdı Karadeniz” gibi şiirlerine de yansımıştır. Nitekim Türk ordusu Azerbaycan’ı hem İngiliz işgalinden kurtarmış, hem de Rus ve Ermeni baskısına karşı kollamıştır. Bazı şirlerinde de 1915’te Sarıkamış’ta şehit olan askerler, maddî imkânsızlıklardan dolayı hastalıklara yakalanan öğretmenler ve dini yanlış yorumlayan kişiler vb. konular şiirlerinde işlenmiştir. (https://edebiyat ve sanat akademisi.com)

Ahmet Cevat, Türk dünyasının en etkili fikir adamı Gaspıralı İsmail Bey'in “Dilde, Fikirde İşte Birlik” prensibini benimsemiştir. Ziya Gökalp, Ömer Seyfeddin ve Ali Cânip Yöntem’in kullandığı yaşayan Türkçe’nin, Türk Dünyası’nın ortak dili olduğunu savunmuştur. Dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle kaleme aldığı şiirlerinin müzikal değeri yüksektir ve üslubu akıcıdır. Türkiye’de millî marş gibi coşku ile söylenen “Çırpınırdın Karadeniz” şarkısının güftesi de ona aittir. (Afina Memmedli: Ahmet Cavad ve Türkiye)

Kaynakça

https://yenidenergenekon.com. AhmetCevat (21.05.2019).

Özgürlük ve Kahramanlık Şairi: Ahmet Cevat- https://yenidenergenekon.com (15.05.2019).

https://edebiyat ve sanat akademisi.com/sairler/detay/ahmet-cevad-semkir-hayati-ve-siirleri/1174 (17.06.2019)

Salmanlı R. İstiklal şairi Ahmet Cevat hakkında / / Azerbaycan. - 2003. - 28 Mayıs. - S.6.

Rzalı R. Altunlar yurdudur bu fakir ülke. - Azerbaycan himninin yazarlarından biri / / Azerbaycan. - 2002. - 28 Mayıs. - S.8.

Rzayeva M. Ahmet Cevad'ın hakkını tanıyan Türkiye oldu / / Doğu. - 2006. - 28 fevr. - S.6.

Mustafayeva G. Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyetinin Ahmet Cevat yaratıcılığında rolü / / Adalet. - 2006. - 10 Mart. - S.7.

Kusarda ilk dünyevi okulu Ahmet Cevat düzenleyip: (Gelişmiş maarif adamı, savaş ve emek veteranı Sabir Piroğlanovun Ahmet Cevat hakkında anıları) / / Azerbaycan. - 2005. - 28 Mayıs. - S.16.

Afina Memmedli."Ahmet Cavad ve Türkiye" kitabı / 2010. İlim ve Tahsil. Bakü. s.160.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. FİDAN UĞUR ÇERİKAN
Yayın Tarihi: 05.09.2019
Güncelleme Tarihi: 26.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
“Koşma”Şiirler Mecmuası / Bakü1916Şiir
DalgaŞiirler Mecmuası / Bakü1919Şiir
"İstiklal Uğruna Şiirler"- / İstanbul1928Şiir
Seçilmiş Eserleri: B.: "Doğu-Batı",İki Cilt.- / -2005Şiir
Sen Ağlama, Ben Ağlaram ... (Şerler buklet; poemalar).-B.: Yazıcı,- / -1991Şiir
Hak bağıran ses / tərt. ve önsöz A.Aliyevanındır. - B.: Nicat,- / -1991Şiir
Çırpınırdı Karadeniz: (Şiir) /Yeni Azerbaycan. Sent.- / Halk Gazetesi1992 / 2001Şiir
Gelme Besmele /- / Azerbaycan1994Şiir
Şekspir’in “Othello” sunu Türkçe'ye tercüme- / --Çeviri
Puşkin’in şiirlerini Azerbaycan diline tercüme- / --Çeviri

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MESİM SEFEROVd. 1917 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HÜSEYN MEMMEDOVd. 1907 - ö. 1978Doğum YeriGörüntüle
3CAHANSUZ, Zernişan Hidayet Bey kızı Seyid-zâded. 1898 - ö. 1945Doğum YeriGörüntüle
4Ruşen Eşref Ünaydınd. 18 Mart 1892 - ö. 21 Eylül 1959Doğum YılıGörüntüle
5MELULİ/LATİFE, Karaca Erbild. 1892 - ö. 14.11.1989Doğum YılıGörüntüle
6ESNANÎ, Şevki Yılmazd. 1892 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Ömer Faik Numanzaded. 1872 - ö. 1937Ölüm YılıGörüntüle
8Raif Necdet Kestellid. 1881 - ö. 18 Ağustos 1937Ölüm YılıGörüntüle
9Mehmet Ali Tevfikd. 1901 - ö. 4 Mayıs 1937Ölüm YılıGörüntüle
10Yüksel Pazarkayad. 24 Şubat 1940 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Maksut Doğand. 1932 - ö. 25 Aralık 1990MeslekGörüntüle
12Muazzez Uslu Avcıd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Said Ahmetd. 10 Haziran 1920 - ö. 5 Aralık 2007Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Didar Amantayd. 05 Şubat 1969 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Gafur Gulamd. 10 Mayıs 1903 - ö. 1966Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ahmet Sezgind. 15 Mart 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SADIKÎ, Ahmet (Kürdoğlu Molla Ahmet)d. 1892 - ö. 1948Madde AdıGörüntüle
18Ahmet Miskioğlud. 9 Kasım 1924 - ö. 25 Ağustos 2015Madde AdıGörüntüle