ÂKİF, Âkif Efendi

(d. 1253/1837-38 - ö. 1316/1898-99)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1253/1837-38 yılında Trabzon’da doğdu. Trabzon tüccarından Hacı Derviş Ağa’nın oğludur. İlköğrenimini tamamladıktan sonra Trabzon âlimlerinden Köle-zâde Hacı Süleymân Efendi’den Arapça ve Hoca Fehmî Efendi’den Farsça öğrendi. Memurluk yapmaya başladı. Trabzon Muhasebe kaleminde çalıştı. 1278/1861-62 yılında Umûr-ı Ticariye Kalemi kâtipliğine, bir süre sonra da Batum Muhasebe başkâtipliğine atandı. 1293/1876 yılında Trabzon’a döndü ve gönüllü taburu oluşturarak Osmanlı-Rus savaşına katıldı. Savaşta yararlı hizmetlerde bulundu. Batum’un istilası sırasında Trabzon Valisi Yûsuf Paşa’nın maiyetinde bulundu. Sonra Muş, Erzincan, Mardin sancakları muhasebeciliklerine atandı. 1305/1887-88 yılına kadar bu görevde kaldı. İstanbul’a gitti. Osmanlı-Rus harbinde tanıdığı Bahriye Nazırı Hüsnü Paşa tarafından Şûrâ-yı Bahriyye başkâtipliğine tayin edildi. Ölümüne kadar on iki yıl bu görevde kaldı. 1316/1898-99 yılında İstanbul’da öldü ve Üsküdar’da Karaca Ahmed Türbesi civarına defnedildi.

Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (1993: 209-213)’inde iki gazel ile dört mezar kitabesi yer almaktadır. Son Asır Türk Şairleri (Cunbur 1999: 130)’nde bir gazeli bulunmaktadır. TDEA (1977: 92)’ya göre şiirleri Trabzon’da yayımlanan gazetelerde basılmış ve bazı gazellerini de Hasan Hamamî toplamıştır. Kaynaklardaki az sayıdaki şiirlerinden hareketle geleneğin mecaz ve klişelerine hâkim bir şair olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynakça

Cunbur, Müjgan (hzl.) (1999). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal-Son Asır Türk Şairleri. C. 1. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). “Âkif”. C.1. İstanbul: Dergâh Yay. 92.

Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 18.04.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Yağsa bârân-ı belâ tek reh-i hum-hâneye taş

Rahne-engîz olamaz sâgar-ı mestâneye taş

Bir midir kâbiline kâbil olan ‘izzetde

Konmaz elmâs yerine efser-i şâhâneye taş

Ne ‘aceb seng-i sitem ursa felek ‘uşşâka

Tıfl-ı nâdân atar elbet dil-i dîvâneye taş

Mât eder oynasa şâhânede satranc-ı hüner

Esb-i tab‘ın çıkarır şâ‘ir-i ferzâneye taş

Büt-i nâzım dil-i ‘uşşâka dokunmak ‘Âkif

Atmaz elbette Birehmen beçe büt-hâneye taş

(Yüksel, Murat (1993). Geçmişten Günümüze Trabzon Şairleri (Osmanlı Dönemi). C. 1. Trabzon: Yunus Dergisi Yay. 210.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Doğum YeriGörüntüle
3HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.Doğum YeriGörüntüle
4Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Doğum YılıGörüntüle
6HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.Doğum YılıGörüntüle
7Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Ölüm YılıGörüntüle
9HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.Ölüm YılıGörüntüle
10Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981MeslekGörüntüle
12HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.MeslekGörüntüle
13Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Hayati Bakid. 17 Ağustos 1949 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Murat Urazd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Madde AdıGörüntüle
18HÂLİS, Trabzonlud. ? - ö. 1829 ds.Madde AdıGörüntüle