BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendi

(d. ?/? - ö. 1136/1723-24)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Halil’dir. İstanbul'da Kumkapı yakınında Bâli Paşa Mahallesi'nde dünyaya geldi. Yeniçeri kalemi hulefası zümresine dâhil oldu. Bazı vezirlerin nedimliği görevinde bulundu. İstanbul'da Dizdariye Mahallesi imamlığı yaptığı için "İmam Bezmî" olarak anıldı. 15 yaşına geldikten sonra seyahate heveslendi. Arabistan ve İran’a seyâhat etti. Tekfurdağı’nda (Rodoscuk) şeyhi olan Muslî Efendi ile çile çıkardı. Bu arada hacca gitmeye karar verdi. Hac görevinden dönüşte, Sakız Adası’nda şeyh olan İlyas Efendi'ye biat edip ondan ilim ve irfan tahsil etti. İstanbul'a döndü. 1011/1602-03 yılında, rüyasında İlyas Efendi'nin kendisine Sakız tarafını işaret etmesi üzerine adaya gitti. Orada mizacı bozuldu. 1136/1723-24 yılında vefat etti. Şeyhinin mezarının yakınına gömüldü. Vefat tarihi, Mecma'-ı Şuarâ (Arslan 1994: 100) ve Safâyî Tezkiresi'nde 1120 /1708-09 (Çapan  2005: 103 ), Bağçe-i Safâ-Endûz'da 1146/ 1733-34 (Oğraş 2001: ) olarak yazılıdır.

 Halvetî tarikatine bağlı idi. Sâlim'e göre şiirleri "şeyhâne" ve yerine göre de "dilîrâne" (yiğitçe)dir (İnce 2005 : 187 ). Safâyî ise şairi hoş sohbet ve dost canlısı biri olarak tanımlar. 

Kaynakça

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safayî Efendi Tezkire-i Safâyî. Ankara: AKM Yay.103-104.

Faik Reşad (1311). Eslâf. C.1.  İstanbul: Alem Matbaası. 232.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şuara - Salim Efendi. Ankara: AKM Yay.  186-188.

Arslan, Mehmet (hzl.) (1994). Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.100.

Erdem, Sadık (hzl.) (1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara : AKM Yay. 36-37.

Kurnaz Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2003). Os­manlı Müellifleri. Bursalı Mehmed Tâhir. C.1. Ankara: Bizim Büro Yay. 17.

Oğraş Rıza (hzl.) (2001). Esad Mehmed Efendi ve Bağçe-i Safâ-Endûz’u: İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin. Afyon: Emirdağ Ofset Tesisleri.98-99.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyiü’l-Fuzalâ. Şakâyık-ı Nu'mâniye ve Zeyilleri. C.4.  İstanbul: Çağrı Yay. 735. 

Mehmed Süreyya (1308-15). Sicill-i Osmânî. C.2.  İstanbul: Matbaa-i Âmire.16.

Müstakimzade Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara:  KB. Kütüphaneler Genel Müdürlüğü. 141.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 03.11.2014
Güncelleme Tarihi: 22.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

İrişdir sâkiyâ peymânemi rindâne düştükçe

Ayaklandır harâbât ehlini mestâne düşdükçe

Olur her bergi bir gird-âb-ı bahr-i âteşîn-emvâc

O mâhın pertev-i hüsni gül-i handana düşdükçe

Beni pâ-bend-i sevdâ eyledi zencir-veş zülfi

Müselsel halka halka gerden-i cânânı düşdükçe

Olur her mûy-ı ten bir nahl-i âteş-bâr-ı tavr-ı aşk

Fürûg-ı berk-i nezzârem dil-i nâ-dâna düşdükçe

Cemâl-i şâhid-i hâli temâşa kıl gel ey Bezmî

O şâhun aks-i rûyı sâgar-ı rahşâna düşdükçe

(İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şuara - Salim Efendi. Ankara: AKM Yay.188.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975Doğum YeriGörüntüle
3ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767Doğum YeriGörüntüle
4Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975Doğum YılıGörüntüle
6ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767Doğum YılıGörüntüle
7Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975Ölüm YılıGörüntüle
9ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767Ölüm YılıGörüntüle
10Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975MeslekGörüntüle
12ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767MeslekGörüntüle
13Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Burak Özdemird. 31 Ağustos 1974 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Nurettin Topçud. 20 Kasım 1909 - ö. 10 Temmuz 1975Madde AdıGörüntüle
18ŞEKÛRÎ, Himmet-zâde Şeyh Abduşşekûr Efendid. ? - ö. 1766-1767Madde AdıGörüntüle