DÂNİŞ MEHMED, Safiye Sultân-zâde

(d. ?/? - ö. 1253/1837)
divan şairi, tarihçi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Babası, IV. Murâd’ın kızı Safiye Sultan’ın oğlu Mehmed Rezmî (ö.1719)’nin oğlu Abdullah Bey (ö.1743)’in oğlu İsmail Bey (d.1739-ö.1797)’dir. I. Abdülhamîd devrinde mirahorluk yapmıştır. Annesi Nesîbe Hanım’dır. Kardeşi Abdi Bey (ö.1812) de şair olup Hâcegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. Mehmed Dâniş’in Âbide (ö.1803-4), İsmail Hakkı (ö.1866), Mahmûd (ö.1859) ve Fatma Azîze (ö.1897) isimli dört çocuğu vardır. Fatma Azîze Hanım’ın kızı Fatma Besîme (ö.1881)’nin oğlu Mehmed Salâhî (d.1856-ö. 1910) Bey’in çocukları ve torunlarıyla aile günümüzde de varlığını sürdürmektedir. İyi bir eğitim aldığı ve iyi derecede Farsça bildiği anlaşılan Mehmed Dâniş, Hacegân-ı Dîvân-ı Hümâyûn’a mensuptur. III. Selîm’in emriyle ilk olarak gümrük teftişinde, Basma Emaneti’nde ve Damga Emaneti’nde çalışmış daha sonra Piskopos Mukataacılığı, Başmukataacılık yapmış, sonrasında da Ulûfeciyân-ı Yemin Kitâbeti’ne, Piyade Mukataacılığı’na atanmıştır. Mezarı Beşiktaş’ta Akaretler girişindeki Safiye Sultan-zâdeler mezarlığındadır. Mevlevî olduğu bilinen Dâniş, Sicill-i Osmânî’de “zarif, nahif, şair, hazırcevap ve oldukça fukaraperver” bir kişi olarak tanıtılmıştır.

Dîvân sahibi bir şairdir. Eserin tek nüshası Fahri Bilge’nin özel kütüphanesinde iken (Ergun 1944: 1134) onun ölümünden sonra diğer kitaplarla birlikte satılmıştır. Şu anda nerede olduğu bilinmemektedir. Bazı şarkıları bestelenmiştir. Devrinde şuara tezkirelerine girememiş olan Mehmed Dâniş, daha çok tarihçi kimliğiyle tanınır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 405.

Aktepe, M. Münir (1965). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası Hakkında Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (20): 55-72.

Aktepe, M. Münir (1969). Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuası. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fak. Yay.

Aktepe, M. Münir (1969). “Mehmed Salâhî Bey ve Mecmuasından Bazı Notlar”. İÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi. 15 (23): 51-74.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. C.3. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1134-1135.

Gürbüz, Mehmet (2011). Safiye Sultanzâde Mehmed Rezmî-Dîvân. Ankara: Grafiker Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 1. Ankara: Bizim Büro Yay. 270-271.

Mutlu, Şamil (1992). Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri / Netîcetü’l-Vekâyi’ -Sefâretnâme-i Şâhî. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Mutlu, Şamil (1994). Yeniçeri Ocağının Kaldırılışı ve II. Mahmud’un Edirne Seyahati – Mehmed Dâniş Bey ve Eserleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 05.06.2013
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Şarkı

Gerdeni benzer gümüş âyîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

Mâlik oldum sanırım gencîneye

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

 

Raksa çıkdıkça o şûh-ı işveger

Nâz ile gâhî tebessümler eder

Sanki pâlûde vücûdı serteser

Çeksem ol cism-i latîfi sîneye

(Ergun, Sadettin Nüzhet (1944). Türk Şairleri. İstanbul: Bozkurt Matbaası. C. 3. 1135.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016Doğum YeriGörüntüle
2ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856Doğum YeriGörüntüle
3HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822Doğum YeriGörüntüle
4Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016Doğum YılıGörüntüle
5ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856Doğum YılıGörüntüle
6HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822Doğum YılıGörüntüle
7Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016Ölüm YılıGörüntüle
8ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856Ölüm YılıGörüntüle
9HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822Ölüm YılıGörüntüle
10Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016MeslekGörüntüle
11ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856MeslekGörüntüle
12HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822MeslekGörüntüle
13Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Giovanni Scognamillod. 25 Nisan 1929 - ö. 08 Ekim 2016Madde AdıGörüntüle
17ÂLÎ, Âlî Efendid. 1816 - ö. 1856Madde AdıGörüntüle
18HÂLET, Mehmed Sa'îd Efendid. 1760 - ö. 1822Madde AdıGörüntüle