DİDARÎ, Behram Coşkun

(d. 1913 / ö. 22.01.1977)
Çiftçi
(Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Behram Coşkun olan Âşık Didarî, 1913'te Erzurum'un Oltu ilçesine bağlı Bahçecik köyünde doğmuştur. Oltu’nun ancak dar bir bölgesinde adı bilinen saz şairlerden biridir. Ömeroğulları’ndan Mevlut Oğlu Behram, soyadı kanunu dolayısıyla Coşkun soyadını almıştır" (Polat 1984: 20-22). Ana adı Hüri’dir. Şiirlerinde Didarî mahlasını kullanan âşık, sesinin güzel olmayışından kinaye olarak köyünde ve yakın çevresinde Bihuzur Baba lakabıyla da anılmıştır. Bazı kaynaklarda (Özarslan 2011: 381) geçen Bihuzur Baba ismini bu bilgiler ışığında değerlendirmek, yörede Bihuzur Baba isimli başka bir âşık aramamak açısından önemlidir (Vural 2012: 116-118). Didarî’nin tek evladı Hicabî, genç yaşında gurbete çıkıp Muğla’nın Fethiye ilçesi, Kemer nâhiyesinde vefat eder. Bu hadiseden sonra Didarî’nin en önemli meşguliyeti, yaya olarak sabahleyin erkenden Oltu’ya gidip akşam köyüne (Bahçecik) dönmek olur. Malullere maaş bağlanması hakkındaki kanundan istifade edebilmek için 25 Ağustos 1976 tarihinde müracaatta bulunur. Ancak gerekli işlemler tamamlanmadan 22 Ocak 1977 tarihinde vefat eder (Polat 1984: 20-22). Didarî, köyündeki mezarlığa defnedilmiştir.

Didarî, halk edebiyatı nazım şekilleri ve hece ölçüsüyle söylediği şiirlerinde çoğunlukla dinî tasavvufî konuları dile getirmiştir. Nazım Hikmet Polat, bu hususla ilgili olarak şöyle demektedir: “Genç yaşta Kadiri tarikatine intisâb eden Didarî’nin manzumelerinin çoğu dinî, tasavvufi söyleyişlerdir. İlham kısırlığıyla malul olan bu manzumelerde yüksek bir tasavvufi heyecan görülmediği gibi, şekle ait hususiyetleri bakımından dahi ortanın üstünde bir teknik müşahade edilemez” (Polat 1984: 20-22). Latin harflerini bilmeyen Didarî’nin eski yazıyı da şahsi gayretleriyle öğrendiğini söyleyen Nazım Hikmet Polat, hususi kütüphanesinde bulunan Didarî'ye ait şiir defterinin Arap harfleriyle ve âşığın kendi el yazısıyla yazıldığını, Arapça, Farsça asıllı olanlar dâhil, bütün kelimelerin mahallî ağızla söylenişine uygun şekilde yazılmasından ötürü bu yazıyı okuyabilmenin hayli güç olduğunu belirtir (Polat 1984: 20-22). Polat, bahsi geçen defterde yer alan birkaç manzumeyi küçük değişikliklerle ve Didarî’nin kendisinden dinleyip derlediği şekliyle yayımlamıştır (Polat 1984: 22-22). Elde olan şiir defterindeki çoğu şiirler dinî, tasavvufi içerikli olsa da bazı basılı kaynaklarda (Oltu 1989: 214), halk şiirinde yaygın olarak kullanılan aşk, gurbet, hasret gibi temaları dile getirdiği şiirleri de bulunmaktadır. Bu tür şiirlerinde, dinî tasavvufi şiirlerine göre daha kuvvetli bir duygu yoğunluğu göze çarpar. Akıcı bir dil kullandığı bu şiirlerinde, tabiatla dertleşir gibi söylediği samimi doğal bir ifade dikkat çeker. Standart Türkiye Türkçesi ile telaffuz edildiğinde, şiirin ölçü ve kafiye düzenini bozacak mahallî söyleyişler, dinî tasavvufi şiirlerindeki kadar dikkat çekici değildir. Bu tür şiirlerinde, ölçü ve kafiye hatalarına da fazla rastlanmaz.

Kaynakça

Dirican, Zeki vd. (1989).Oltu. Ankara: yyy.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Polat, Nazım Hikmet (2009). "Tanınmayan Bir Saz Şairimiz Didarî". Kültür ve Sanat Dergisi. Nisan-Mayıs 1984. 37-38: 20-22.

Vural, Temel (2012). Sümmânî'den Günümüze Oltu Havzası Şairleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi Yayın Dağıtım.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: TEMEL VURAL
Yayın Tarihi: 07.06.2019
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YETİM/YETİMÎ, Hasan Yetimid. 1886 - ö. 05.02.1974Doğum YeriGörüntüle
2Nazir Akalınd. 01 Şubat 1964 - ö. 12 Aralık 2002Doğum YeriGörüntüle
3Sırrı Akatayd. 1916 - ö. 1982Doğum YeriGörüntüle
4NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976Doğum YılıGörüntüle
5HALİL AYTEKİNd. 1913 - ö. 1973Doğum YılıGörüntüle
6Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976Ölüm YılıGörüntüle
8HALİL AYTEKİNd. 1913 - ö. 1973Ölüm YılıGörüntüle
9Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976MeslekGörüntüle
11HALİL AYTEKİNd. 1913 - ö. 1973MeslekGörüntüle
12Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?MeslekGörüntüle
13NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HALİL AYTEKİNd. 1913 - ö. 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NİFTALI SÜLEYMANOVd. 1913 - ö. 1976Madde AdıGörüntüle
17HALİL AYTEKİNd. 1913 - ö. 1973Madde AdıGörüntüle
18Selahattin Birkand. 1913 - ö. ?Madde AdıGörüntüle