FÂİZ, Mustafâ, Börekçi-zâde

(d. ?/? - ö. 1130/1717-18)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Fâiz'in asıl adı Mustafa'dır. Börekçi-zâde Mustafa ve Müderris Mustafa Efendi lakaplarıyla tanınmıştır. Müderris Hasan Efendi'nin oğlu olup Edirne'de doğmuştur. Kaynakların verdiği bilgilerden Fâiz'in iyi bir eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Fâiz, medrese öğrenimini tamamlayıp mülâzım olduktan son­ra 1100/1688-89'da Edirne'de yeni yaptırılan Abdülvasî Medresesi'nin ilk müderrisi oldu. 1105/1693-94'te buradaki görevine ek olarak Şeyh Halil-zâde Ahmed Efendi yerine yine Edirne'de Bîduhân Medresesi müderrisliği verildi. Daha sonra sırasıyla 1107/1695-96'da Kadı Abdî, 1108/1696-97'de Lütfî-zâde İbrahim Efendi yerine Şeyhî Çelebi, 1111/1699-1700'de İbrahim Paşa, 1113/1701-02'de Çuhacı Hacı, 1115/ 1703-04'te Mîrimiran, 1121/1709-10'da Dimetokalı-zâde Ahmed Efendi yerine Siraciye, 1124/1712-13'te Eski Cami, 1127/1715'te Zekeriya Efendi yerine Üç Şerefeli, yine aynı yıl Dâmâd-zâde Mustafa Efendi yerine Dârü'l-hadis, 1128/1715-16'da Edirne Yeni İmâret'deki İkinci Bayezid Medresesi'nde müderrislik görevlerinde bu­lundu. (Özcan 1989: II 407-408) Fâiz, bu görevde iken 1130/1717-18'de vefat etti. Edirne'de eski İstanbul yolu üzerindeki mezarlığa defnedildi. Edirneli şairlerden Kâmî'nin şairin ölümü üzerine söylediği, "Fâiz Efendi sad hayf nakl etti bu cihândan / Oldu hakîkatinde mevt-i mecaz ârız" beytiyle başlayan tarih manzumesi Fâiz'in mezar taşına da yazılmıştır.

Âlim ve şair olan Fâiz'in münşiliği yanı sıra Dîvân'ı da vardır. Safâyî şiirlerini "nazikâne" ve "zarifâne" olarak niteler. (Çapan 2005: 485)

 

Kaynakça

Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Ergun, Sadettin Nuzhet (1936). Türk Şairleri. C.1. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 1421-1424.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 417.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Vakâyiü’l-Fuzalâ. C. 2. İstanbul: Çağrı Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay.

 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 20.03.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bezm-i çemende destüne Cemşîd câmın al

Bâri felekde sen de Cem'ün nâm u kâmın al

 

Üftâdegân-ı eylemesün pâymâl nâz

Ey peyk-i âh o şehsüvârun licâmın al

 

Fevt itme fırsatı çeküp ol şûhı sîneye

Cevr ü cefâlar itdüginün intikâmın al

 

O nahl-i nev-resîde- bâğ-ı melâhatun

Nev-bâde-i kerâs-ı leb-i la'l-i fâmın al

 

Bildüm görince sînesn âhem-dil oldugun

Ol sîbgabgabun birez ey nâle hâmın al

 

Gördükce rû-be-rû kafâ olma Fâ'ize

Ey tünd-hûy-ı işve ne var bir selâmın al

(Abdülkerim Abdulkadiroğlu (hzl.) (1985). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Asâr Li Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: Gazi Üniversitesi Yay. 389.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YeriGörüntüle
2ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Doğum YeriGörüntüle
3HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607Doğum YeriGörüntüle
4Abdülhayd. ? - ö. 1705Doğum YılıGörüntüle
5ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Doğum YılıGörüntüle
6HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607Doğum YılıGörüntüle
7Abdülhayd. ? - ö. 1705Ölüm YılıGörüntüle
8ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Ölüm YılıGörüntüle
9HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607Ölüm YılıGörüntüle
10Abdülhayd. ? - ö. 1705MeslekGörüntüle
11ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?MeslekGörüntüle
12HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607MeslekGörüntüle
13Abdülhayd. ? - ö. 1705Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Abdülhayd. ? - ö. 1705Madde AdıGörüntüle
17ÂŞIK AHMEDd. ? - ö. 1439-40’tan sonra ?Madde AdıGörüntüle
18HÜSÂM/ HÜSÂMÎ, Derviş Hasan Gülşenîd. ? - ö. 1607Madde AdıGörüntüle