FAKRÎ, Ahmed Dede

(d. ?/? - ö. 950/1543-1544)
divan-tekke şairi
(Divan-Tekke / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl ismi Ahmet olan Fakrî Dede Kilis’te dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi bilinmemektedir. Bir Mevlevi şeyhi olan Fakrî Dede, Mevlânâ’nın yedinci nesil torunlarından Sultan Dîvânî hazretlerinin halifelerinden birinin oğludur. Şeyh Ahmed-i Kârî hazretlerinin sohbetlerine katılmış ve onun meclisinde tahsil görmüştür. Meşrebi fakr ü fenaya yatkın olduğu ve tasavvufî anlamda tam bir arınmaya meyilli olduğu için arkadaşları arasında Fakrî adıyla anılmış ve bunu mahlas olarak kullanmıştır. Bir rivayete göre Şah İsmail-i Safevî meclisinde Sultan Ebu’s-Seyf hazretlerinin oğulları olan Fûlâd Mirza ve Ulvân Mirza Sultan Selim Han ile Şâh İsmail arasındaki savaşta Sultan Selim Han tarafına geçip padişahın yüce eşiğine yüz sürerek ikisi de padişahın iltifatlarına mazhar olmuş ve İsmailiyye savaşlarının sona ermesinden sonra Halep’te iskân olunmuşlardır. Burada Sultan Dîvânî’nin sohbetlerinden feyizlenerek Mevleviliğe gönül bağlamışlar ve Halep şehrinde bir Mevlevihane inşa etmişlerdir. Bu tekkeye şeyh olarak görevlendirilen Fakrî Dede, 950/1543-44 civarında Halep’te vefat etmiştir.

Fakrî Dede'nin, Esrar Dede tezkiresindeki şiir örneğinden başka elde bir eseri bulunmamaktadır. Bu şiir örneğinden hareketle Fakrî Dede'nin mutasavvıf bir şair olduğu anlaşılmaktadır.

 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî. Ankara: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şuarâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Şener, Hasan (2013). "Tezkirelerde Adı Geçen Kilisli Divan Şairleri". Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 24 (1): 33-47. 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ŞENER
Yayın Tarihi: 26.09.2014
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Minnet Ḫudāya ey dil her dūna minnetüm yoḳ

Üstüme dutmaz ise gerdūna minnetüm yoḳ

Oldum fenā mücerred derviş-i bī-nevāyam

Ḳısmet olan geliser hiç ḫvāna minnetüm yoḳ

İçdüm şarāb-ı ʿaşḳı keyfiyyetüm müdāmī

Esrār ü berş ü ḥabb ü afyūna minnetüm yoḳ

Tecrīd ile felekde oldum Mesīḥ-i s̠ānī

Mālıyla yire geçsün Ḳārūn’a minnetüm yoḳ

ʿAşḳ ile bulmışam ben ey Faḳrī ol nigārı

İsm ü duʿā vü siḥr ü efsūna minnetüm yoḳ

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şuarâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 425.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Doğum YeriGörüntüle
3LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913Doğum YeriGörüntüle
4BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Doğum YılıGörüntüle
6LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
7BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Ölüm YılıGörüntüle
9LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
10BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?MeslekGörüntüle
11RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765MeslekGörüntüle
12LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913MeslekGörüntüle
13BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BEKİR VAHİD-İ ZAMAN/ÂŞIK KUTLU, Hasan Şahmaranoğlud. 1935 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Madde AdıGörüntüle
18LÜTFÎ/HÂZIM, Sağır-zâded. 1858-59 - ö. 1913Madde AdıGörüntüle