GİRİTLİOĞLU ALİ OSMAN

(d. 1888 / ö. ?)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Ali Osman olan âşık, 1888’de Rize’ye bağlı günümüzdeki adı Çayeli olan Mapavri ilçesinde doğmuştur (www.cayeli.gov.tr). Dedesi Giritli olup 1890’lı yıllarda Liman köyüne yerleşir. Giritlioğlu diye anılır. Ünlü müzikolog Ahmet Adnan Saygun, Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde, Ali Osman’dan, Giritli Oğlu Ali Osman olarak söz eder (1937: 2-3). Tahsili pek azdır ancak iki yıl devam edebildiği köy okulunda eski ve yeni harflerle okuyup yazmayı öğrenir. Gençliğinde Karadeniz ve Rusya’yı gezer, birçok kasaba ve şehri dolaşır. Erken yaşlarda kayıkçılık yapar, daha sonra tarımla uğraşır (Can 1940: 22). Şiir söylemeye düğünlerde oyuncuların birbirine söyledikleri kafiyeli sözlerden etkilenerek başlar (Can 1940: 22). Herhangi bir ustası yoktur. Çırağı ve badeli âşık olup olmadığına dair herhangi bir bilgi mevcut değildir. Vefat tarihi ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.

Ali Osman’ın şiirlerini hece ölçüsüyle oluşturduğu ve daha çok zengin kafiye kullandığı görülmektedir. Sıtkı Can’ın belirttiğine göre şairin başka destan ve koşmaları da vardır (1940: 24). Nitekim Ahmet Adnan Saygun, kaynak kişi olarak Ali Osman’ı gösterdiği bir ağıt örneğine eserinde yer vermiştir (1937: 30). Rize’de Türkçe öğretmenliği görevinde bulunduğu sırada öğrencilerinin de yardımıyla yörenin şairleriyle ilgili derlemeler yapan Sıtkı Can, Ali Osman’ın bizzat kendisinden bilgiler edinmiş; âşığın iki şiirine Rize Şairleri adlı eserinde yer vermiştir (1940: 23-24). Ahmet Adnan Saygun’un Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat adlı eserinde de şair ile ilgili bilgiler mevcuttur. Şiirlerini mahallî bir söyleyiş ve samimi bir coşkuyla dile getirmiştir. İrticali şiir söyleme konusunda başarılıdır. Eldeki az sayıdaki şiirinden hareketle genellikle beşeri aşk konusunu dile getirdiği söylenebilir.

Kaynakça

Can, Sıtkı (1940). Rize Şairleri. Giresun: Akgün Basımevi.

http://www.cayeli.gov.tr/cayeli-tarihi [Erişim tarihi: 18.11.2018].

http://www.serander.net/forum/index.php?topic=1583.0;wap2 [Erişim tarihi: 18.11.2018].

https://www.turkudostlari.net/sor.asp?a=16519 [Erişim tarihi: 18.11.2018].

Saygun, Ahmet Adnan (1937). Rize, Artvin ve Kars Havâlisi Türkü, Saz ve Oyunları Hakkında Bazı Malûmat. İstanbul: Numune Matbaası.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME TİKBAŞ APAK
Yayın Tarihi: 01.04.2019
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Emine Sönmezd. 15 Eylül 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Yaşar Çelikd. 11 Haziran 1951 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Mehmet Salihoğlud. 25 Aralık 1922 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Ahmet Hilmi Kalaçd. 1888 - ö. 1996Doğum YılıGörüntüle
5MAHTUMÎ/ŞEVKÎ, Şevki Yazıcıd. 1888/1889 - ö. 1947Doğum YılıGörüntüle
6Ercüment Ekrem Talud. 1888 - ö. 16 Aralık 1956Doğum YılıGörüntüle
7Ahmet Hilmi Kalaçd. 1888 - ö. 1996Ölüm YılıGörüntüle
8MAHTUMÎ/ŞEVKÎ, Şevki Yazıcıd. 1888/1889 - ö. 1947Ölüm YılıGörüntüle
9Ercüment Ekrem Talud. 1888 - ö. 16 Aralık 1956Ölüm YılıGörüntüle
10Ahmet Hilmi Kalaçd. 1888 - ö. 1996Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11MAHTUMÎ/ŞEVKÎ, Şevki Yazıcıd. 1888/1889 - ö. 1947Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Ercüment Ekrem Talud. 1888 - ö. 16 Aralık 1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Ahmet Hilmi Kalaçd. 1888 - ö. 1996Madde AdıGörüntüle
14MAHTUMÎ/ŞEVKÎ, Şevki Yazıcıd. 1888/1889 - ö. 1947Madde AdıGörüntüle
15Ercüment Ekrem Talud. 1888 - ö. 16 Aralık 1956Madde AdıGörüntüle