GÜLHANÎ, Kasım Okal

(d. 1947 / ö. -)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Kasım Okal olan âşık, 1947'de Artvin’in merkez ilçesine bağlı Ortaköy (Berta) beldesinde doğmuştur. Yaşadığı dönemin ve bulunduğu yerin ekonomik şartlarından dolayı okula gidemez, çocuk yaşlardayken zamanın çoğunu evlerine yakın olan tepelerde ve ailesine ait olan merada keçileri otlatarak; kalan zamanlarını ise meyve bahçeleri, ekin tarlası, bağ ve bostanda çalışarak geçirir (Bahadır 2016: 11). On üç yaşına geldiğinde, “Üç Kardeşler” adı verilen mezarın başında uyuyan Kasım rüyasında gördüğü üç pirin elinden bade içer; Âşık Efkârî tarafından sınanıp onaylandıktan sonra da âşıklığa ilk adımını atmıştır (Bahadır 2016: 14). Efkârî, Gülhanî’nin âşıklığını teyit ettikten sonra bir saz hediye eder. Gülhanî’ artık halk tarafından itibar görmeye başlamıştır. Yakın bir akrabası ile evlilik yapan Gülhanî, Artvin Orman Müdürlüğünde işçi olarak görev yaparken haksız yere tutuklanıp hapis yatar. Kendini mahkemede şiir söyleyerek savunan Gülhanî'ye Hakim de şiir söyleyerek beraatini vermiştir (Bahadır 2016: 19). Babası “Saz çalmayacaksın, haramdır.” derse de o, saz çalmaya devam eder. Bir gün Gülhanî'nin samanlıkta saz çaldığını gören babası, sazı kırmış ve oğluna bir daha saz çalmayacağına dair yemin ettirmiştir. Gülhanî bu olaydan sonra sazı eline almaz (Bahadır 2016: 18).

Âşık Gülhanî, Huzûrî geleneğini devam ettiren önemli bir şairdir. Bâdeli âşık olduğundan dolayı sevinçlerini ve üzüntülerini irticalen dışa yansıtmıştır. Okuma yazması olmadığı için söylemiş olduğu şiirlerini okuma yazma bilen kişilere yazdırmıştır. Âşık Gülhanî'nin koşmaları 7, 8, 11 ve az sayıda olmak üzere 15'li hece ölçüsüyle ortaya konulmuştur. Yaşadığı muhitin ağız özelliklerini en güzel ve en sade bir şekilde yansıtan âşıklardan biridir (Bahadır 2016: 45).

Genel olarak güncel konular, şiirlerinde ağırlık kazanmıştır. Güzellik kavramına öncelik verir. Dilek ve istek teması güzellemelerden sonra gelmektedir. Şiirleri içinde en fazla dikkati çekenler, ölüm temalı ağıtlardır. Genellikle cenazelerde söylediği ağıtlar, yörede beğenildiği için, birçok cenaze evine ağıtçı olarak davet edilmiştir (Bahadır 2016: 347). Babasının kendisine saz çalmasını yasaklamasından şiirlerini ve türkülerini sözle ve yazıyla dile getiren Gülhanî’nin eserleri, değişik gazete, dergi ve araştırmalarda yayımlanmıştır.

Kaynakça

Bahadır, Sedat (2016). Âşık Gülhanî'nin Şiir Dünyası. İstanbul: Pamiray Yay.

Kayacan, İsa (1988). Artvinli Âşık Gülhanî ve Şiirleri. Ankara: Ece Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. SEDAT BAHADIR
Yayın Tarihi: 12.03.2019
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1DUR ABDAL, Abdullah Yükseld. 1881 - ö. 1946Doğum YeriGörüntüle
2ŞEVKİ DİNÇALd. 03.05.1952 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FEYZÎ, Feyzullah Seçkind. 1953 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4İhsan Sezald. 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Sultan Su Akard. 28 Mart 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Melek Güngörd. 1947 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ADİL, Adil Yamand. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
8KUL BURHAN/ BURHANÎ/BURHAN, Hüseyin Tatard. 1899 - ö. 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
9ÖRGEL, Salim Örgeld. 1926 - ö. 1990Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
10MEHEMMED, Varhiyanlıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
11Behçet Kemal Çağlard. 23 Temmuz 1908 - ö. 24 Ekim 1969Madde AdıGörüntüle
12MOLLA, Mehmet Akçad. 1923 - ö. 12.08.1990Madde AdıGörüntüle